Emily Brontë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Emily Brontë
Emily Brontë by Patrick Branwell Brontë restored.jpg
Portreti i Emily Brontë pikturuar nga vëllau i saj Branwell Brontë
Ditëlindja:30 korrik 1818
Vendlindja:Thornton, West Riding of Yorkshire, Angli
Ditëvdekja:19 dhjetor 1848 (30 vjet)
Vendvdekja:Haworth, West Riding of Yorkshire, Angli
Pseudonim(e):Ellis Bell
Kombësia:angleze
Zhanri:Poezi, fiktiv

Emily Jane Brontë ( /ˈbrɒnti/, commonly /ʔt/;[1] 30 korrik 1818 – 19 dhjetor 1848)[2] ishte një romanciere dhe poete angleze që njihet më së shumti për romanin e saj të vetëm, Wuthering Heights, që tani konsiderohet si një klasik i letërsisë angleze. Emily ishte e treta më e vjetër nga katër fëmijët e mbijetuar të Brontës. Ajo publikoi nën pseudonimin Ellis Bell.

Biografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Emily Brontë lindi më 30 korrik 1818 në Maria Branwell dhe një baba irlandez, Patrick Brontë. Familja jetonte në Market Street në fshatin Thornton në periferi të Bradford, në West Riding të Yorkshire, në Anglinë Veriore. Fëmijët e familjes Brontë, nga më të moshuarit deri më të rinjtë, ishin Maria, Elizabeth, Charlotte, Branwell, Emily, dhe Anne.

Kur Emily ishte vetëm tre vjeç, dhe të gjashtë fëmijët nën moshën tetë vjeç, ajo dhe motrat e saj humbën nënën e tyre, Maria, në kancer më 15 shtator 1821.[3] Fëmijët e vegjël u kujdesën nga Elizabeth Branwell, tezja e tyre dhe motra e nënës Maria.

Tre motrat e moshuara të Emily, Maria, Elizabeth dhe Charlotte, u dërguan në Clery Daughters' School. Në moshën gjashtë vjeç, më 25 nëntor 1824, Emily iu bashkua motrave të saj në shkollë për një periudhë të shkurtër.[4] Sidoqoftë, në shkollë, fëmijët pësuan abuzime dhe privata dhe kur një epidemi tifo përfshiu shkollën, Maria dhe Elizabeth u sëmurën. Maria, e cila në të vërtetë mund të ketë pasur tuberkuloz, u dërgua në shtëpi, ku vdiq. Emily, Charlotte dhe Elizabeth u larguan më pas nga shkolla në qershor 1825. Elizabeth vdiq shpejt pas kthimit të tyre në shtëpi.

Charlotte vazhdoi që kushtet e dobëta të shkollës ndikuan përgjithmonë në shëndetin dhe zhvillimin fizik të saj dhe se ajo kishte nxituar vdekjen e Maria dhe Elizabeth, e cila vdiq në qershor 1825. Pas vdekjes së vajzave të tij më të mëdha, Patrick hoqi Charlotte dhe Emily nga shkolla.[5] Charlotte do të përdorte përvojat dhe njohuritë e saj për shkollën si bazë për Shkollën Lowood në Jane Eyre.

Të frymëzuar nga një kuti ushtarësh lodrash që Branwell kishte marrë si dhuratë,[6] fëmijët filluan të shkruajnë histori të cilat ata vendosën në një numër të botëve të shpikura imagjinare të mbledhura nga ushtarët e tyre, si dhe heronjtë e tyre Duka i Wellington dhe djemtë e tij, Charles dhe Arthur Wellesley. Pak nga vepra e Emily nga kjo periudhë mbijetojnë, përveç poezive të folura nga personazhet.[7][8] Fillimisht, të katër fëmijët u ndanë në krijimin e tregimeve për një botë të quajtur Angria.

Emily u bë mësuese në Law Hill School në Halifax duke filluar në shtator 1838, kur ajo ishte njëzet vjeçe.[9] Shëndeti i saj gjithnjë i brishtë u shkatërrua shpejt nën stresin e ditës 17-orëshe të punës dhe ajo u kthye në shtëpi në prill 1839.[10] Pas kësaj mbeti në shtëpi, duke bërë pjesën më të madhe të gatimit, hekurosjes dhe pastrimit në Haworth. Ajo mësoi gjuhën gjermane nga librat dhe gjithashtu praktikoi pianon.[11]

Në vitin 1842, Emily shoqëroi Charlotte në Héger Pensionnat në Bruksel, Belgjikë, ku morën pjesë në akademinë e vajzave të drejtuar nga Constantin Héger me shpresën për të përsosur frëngjishten dhe gjermanishten para se të hapnin shkollën e tyre. Për dallim nga Charlotte, Emily ishte e pakëndshme në Bruksel dhe nuk pranoi të adoptojë modën belge, duke thënë "Dëshiroj të jem ashtu siç më bëri Zoti", gjë që i bëri asaj diçka të larguar.[12] Nëntë ese të gjuhës frënge të Emily mbijetojnë nga kjo periudhë.

Në vitin 1844, Emily filloi të përshkojë të gjitha poezitë që kishte shkruar, duke i ribënë ato mjeshtërisht në dy fletore. Njëra u etiketua "Poemat Gondal"; tjetri ishte pa leje. Studiuesit si Fannie Ratchford dhe Derek Roper janë përpjekur të krijojnë së bashku një histori dhe kronologji Gondal nga këto poema.[13][14] Në vjeshtën e 1845, Charlotte zbuloi fletoret dhe këmbënguli që poezitë të publikohen. Emily, e tërbuar nga pushtimi i intimitetit të saj, në fillim nuk pranoi por u dëshpërua kur Anne nxori dorëshkrimet e veta dhe i zbuloi Charlotte që ajo kishte shkruar poezi edhe në fshehtësi. Si bashkëautorë të tregimeve të Gondal, Anne dhe Emily ishin mësuar të lexonin tregimet dhe poemat e tyre për Gondal njëra-tjetrës, ndërsa Charlotte ishte përjashtuar nga intimiteti i tyre.[15] Rreth kësaj kohe ajo kishte shkruar një nga poemat e saj më të famshme "Asnjë shpirt frikacak nuk është i imi", me siguri si përgjigje për shkeljen e intimitetit të saj dhe shndërrimit të vetë në një shkrimtare të botuar. Megjithë pretendimin e mëvonshëm të Charlotte, nuk ishte poema e saj e fundit.[16]

Në vitin 1846, poemat e motrave u botuan në një vëllim si Poema nga Currer, Ellis dhe Acton Bell. Motrat Brontë kishin adoptuar pseudonime për botim, duke ruajtur inicialet e tyre: Charlotte ishte "Currer Bell", Emily ishte "Ellis Bell" dhe Anne ishte "Acton Bell".[17]

Wuthering Heights[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Wuthering Heights.
Titulli i botimit origjinal i Wuthering Heights (1847)

Wuthering Heights i Emily Brontë u botua së pari në Londër në vitin 1847 nga Thomas Cautley Newby, duke u shfaqur si dy vëllime të para të grupit me tre vëllime përfshirë Agnes GreyAnne Brontë. Autorët u shtypën si Ellis dhe Acton Bell; Emri i vërtetë i Emily nuk u shfaq deri në vitin 1850, kur u shtyp në faqen e titullit të një botimi komercial të redaktuar.[18] Shqyrtimet e hershme të Wuthering Heights ishin të përziera në vlerësimin e tyre. Ndërsa shumica e kritikëve në atë kohë njohën fuqinë dhe imagjinatën e romanit, ata gjithashtu u mërzitën nga skenari i ngjarjes dhe gjetën personazhet e prirur ndaj egërsisë dhe egoizmit.[19]

Vdekja[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Shëndeti i Emily ishte dobësuar ndoshta nga klima e ashpër lokale dhe nga kushtet jo-sanitare në shtëpi,[20] burimi i ujit që ndotet duke u larguar nga varrezat e kishës. Branwell vdiq papritur, të dielën, 24 shtator 1848. Në shërbimin e tij funeral, një javë më vonë, Emily kapi një ftohje të rëndë e cila u zhvillua shpejt në inflamacion të mushkërive dhe çoi në tuberkuloz.[21] Megjithëse gjendja e saj u përkeqësua në mënyrë të qëndrueshme, ajo refuzoi ndihmën mjekësore dhe të gjitha ofroi mjete juridike, duke thënë se nuk do të kishte "asnjë mjek helmues" pranë saj.[22]

Ajo vdiq më 18 korrik 1848 rreth orës dy pasdite. Sipas Mary Robinson, një biografe e hershme e Emily, kjo ndodhi ndërsa ajo ishte ulur në divan.[23] Sidoqoftë, letra e Charlotte drejtuar William Smith Williams ku ajo përmend qenin e Emily, e shtrirë në anën e shtratit të saj që po vdes, e bën këtë deklaratë të duket e pamundur..[24]

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ As given by Merriam-Webster Encyclopedia of Literature (Merriam-Webster, incorporated, Publishers: Springfield, Massachusetts, 1995), p viii: "When our research shows that an author's pronunciation of his or her name differs from common usage, the author's pronunciation is listed first, and the descriptor commonly precedes the more familiar pronunciation." See also entries on Anne, Charlotte and Emily Brontë, pp 175–176.
  2. ^ The New Encyclopædia Britannica, Volume 2. Encyclopædia Britannica, Inc. 1992. f. 546. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ Fraser, The Brontës, p. 28
  4. ^ Fraser, The Brontës, p. 35
  5. ^ Fraser 2008, p. 261.
  6. ^ Richard E. Mezo, A Student's Guide to Wuthering Heights by Emily Brontë (2002), p. 1
  7. ^ The Brontës' Web of Childhood, by Fannie Ratchford, 1941
  8. ^ An analysis of Emily's use of paracosm play as a response to the deaths of her sisters is found in Delmont C. Morrison's Memories of Loss and Dreams of Perfection (Baywood, 2005), ISBN 0-89503-309-7.
  9. ^ Vine, Emily Brontë (1998), p. 11
  10. ^ Christine L. Krueger, Encyclopedia of British writers, 19th century (2009), p. 41
  11. ^ Robert K. Wallace (2008). Emily Brontë and Beethoven: Romantic Equilibrium in Fiction and Music. University of Georgia Press. f. 223. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  12. ^ Paddock & Rollyson The Brontës A to Z p. 21.
  13. ^ Fannie Ratchford, ed., Gondal's Queen. University of Texas Press, 1955. ISBN 0-292-72711-9.
  14. ^ Derek Roper, ed., The Poems of Emily Brontë. Oxford University Press, 1996. ISBN 0-19-812641-7.
  15. ^ Harrison, David W (2003). The Brontes of Haworth. Trafford Publishing. f. 47.  978-1-55369-809-8. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  16. ^ Brontë, Emily Jane (1938). Helen Brown and Joan Mott (red.). Gondal Poems. Oxford: The Shakespeare Head Press. ff. 5–8. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  17. ^ Encyclopedia of British writers, 19th century (2009), p. 41
  18. ^ Richard E. Mezo, A Student's Guide to Wuthering Heights by Emily Brontë (2002), p. 2
  19. ^ Joudrey, Thomas J. "'Well, we must be for ourselves in the long run': Selfishness and Sociality in Wuthering Heights." Nineteenth-Century Literature 70.2 (2015): 165-93.
  20. ^ Gaskell, The Life of Charlotte Brontë, pp. 47–48
  21. ^ Benvenuto, Emily Brontë, p. 24
  22. ^ Fraser, "Charlotte Brontë: A Writer's Life", 316
  23. ^ Robinson, Emily Brontë, p. 308
  24. ^ Barker, The Brontës, p. 576