Fuqitë e mëdha

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Fuqitë e mëdha janë të njohur në një strukturë ndërkombëtare të tilla si Këshilli i Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.[1] [2][3] I treguar këtu është Dhoma e Këshilli i Sigurimit.

Një fuqi e madhe është një shtet sovran që është i njohur si shtet që ka aftësinë dhe ekspertizën për të ushtruar ndikimin e saj në një shkallë globale. Fuqitë e mëdha karakteristike posedojnë forcë ushtarake dhe ekonomike, si dhe ndikimin diplomatik dhe fuqi të butë, e cila mund te sjelle deri në atë pikë ku fuqitë e mesme apo të vogla të marrin në konsideratë mendimet e Fuqive të Mëdha, para se të marrë veprimet e tyre. Teoricienët e marrëdhënieve ndërkombëtare kanë parashtruar se statusi i "fuqive të mëdha" mund të karakterizohet në aftësitë e pushtetit, aspektet hapësinore, dhe dimensionet e statusit. Ndonjëherë statusi i fuqive të mëdha është i njohur formalisht në konferenca të tilla si Kongresi i Vjenës,[1][4][5] ose një strukturë ndërkombëtare i tillë si Këshilli i Sigurimit të Kombeve të Bashkuara(Kina, Franca, Rusia, Mbretëria e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara shërbejnë si pesë anëtarë të përhershëm të trupit).[1][2][6] Në të njëjtën kohë statusi i fuqive të mëdha mund të njihet jozyrtarisht në një forum të tillë si G7 i cili përbëhet nga Kanadaja, Franca, Gjermania, Italia, Japonia, Britania e Madhe dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës.[7][8][9][10]

Termi "fuqi e madhe" ishte përdorur më parë për të përfaqësuar fuqitë më të rëndësishme në Evropë gjatë epokës post-Napoleonit. "Fuqitë e Mëdha" formonin "Marrëveshjet e Evropës" dhe pretendonin të drejtën për zbatimin e përbashkët të traktateve të pasluftës.[11] Formalizimi i ndarjes mes fuqive të vogla[12] dhe të fuqive të mëdha erdhi me nënshkrimin e Traktatit të Chaumont në vitin 1814. Që atëherë, bilanci ndërkombëtar i fuqisë ka ndryshuar disa herë, në mënyrë më të ndjeshme gjatë Luftës së Parë dhe Dytë Botërore. Ndërsa disa kombe janë konsideruar gjerësisht si fuqi të mëdha, por nuk ka një listë përfundimtare të tyre. Në literaturë, emërtimet alternative për fuqi të madhe shpesh përdoret fuqi botërore[13] ose fuqi e madhe[14], por këto terma mund të zëvendësojnë termin superfuqi.[15]

Karakteristikat[redakto | përpunoni burim]

Nuk ka karakteristika të vendosura ose të përcaktuar për një fuqi të madhe. Këto karakteristika shpesh trajtohet si empirike, vetë-evidente të vlerësuesit.[16] Megjithatë kjo qasje ka disavantazhin e subjektivitetit. Si rezultat, ka pasur përpjekje për të nxjerrë disa kritere të përbashkëta dhe për të trajtuar këto elemente si thelbësore për statusin si fuqi e madhe.

Historia[redakto | përpunoni burim]

Hierarkia e fuqive të mëdha[redakto | përpunoni burim]

Referencat[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ a b c Peter Howard, B.A., B.S., M.A., Ph.D. Assistant Professor, School of International Service, American University. (2008). "Great Powers". Encarta. MSN. Arkivuar nga origjinali më 2009-10-31. Marrë më 2008-12-20. 
  2. ^ a b Louden, Robert (2007). The world we want. United States of America: Oxford University Press US. f. 187.  0195321375. 
  3. ^ Kelsen, Hans (2000). The Law of the United Nations: A Critical Analysis of Its Fundamental Problems. United States of America: The Lawbook Exchange, Ltd. f. 272–281, 911.  1-58477-077-5. 
  4. ^ Fueter, Eduard (1922). World history, 1815–1930. United States of America: Harcourt, Brace and Company. f. 25–28, 36–44.  1-58477-077-5. 
  5. ^ Danilovic, Vesna. "When the Stakes Are High—Deterrence and Conflict among major Powers", University of Michigan Press (2002), pp 27, 225–228 (PDF chapter downloads) (PDF copy). Arkivuar gusht 30, 2006 në Wayback Machine
  6. ^ T. V. Paul, James J. Wirtz, Michel Fortmann (2005). "Great+power" Balance of Power. United States of America: State University of New York Press, 2005. f. 59, 282.  0791464016.  Accordingly, the great powers after the Cold War are Britain, China, France, Germany, Japan, Russia, and the United States p.59
  7. ^ The Seven-Power Summit as an International Concert
  8. ^ The G6/G7: great power governance
  9. ^ The role of the G8 in International Peace and security
  10. ^ Tables of Science Po and Documentation Francaise: Russia y las grandes potencias and G8 et Chine
  11. ^ Charles Webster, (ed), British Diplomacy 1813–1815: Selected Documents Dealing with the Reconciliation of Europe, (1931), p307.
  12. ^ Toje, A. (2010). The European Union as a small power: After the post-Cold War. New York: Palgrave Macmillan.
  13. ^ Dictionary - World power
  14. ^ Dictionary - major power
  15. ^ Thesaurus - World Power
  16. ^ Waltz, Kenneth N (1979). Theory of International Politics. McGraw-Hill. f. 131.  0-201-08349-3.