Gjuha kineze

Kinezishtja
Kinezishtja
Native to	Kinë, Tajvan, Makao, Singapor, Indonezi, Malajzi, Hong Kong, Australië, SHBA, Kanada
Region	Azia Lindore
Language family	Gjuhët sino-tibetiane Kinezçe Kinezishtja; ;
Official status
Official language in	Kinë, Republika Kineze, Singapor
Language codes
ISO 639-1	zh
ISO 639-2	(B) chi (zho)
ISO 639-3	–

Kinezçe (中文, zhōngwén) sot flitet nga rreth 1.300.000.000 folës, shumica e të cilëve janë banorë nga Kina dhe Republika e Kinës (Tajvani), kurse një numër i vogël i folësve të kinezçes jetojnë jashtë këtyre shteteve. Forma standarde e gjuhës Kineze është Mandarin. Një folës i dialektit veri-lindor vështirë se mund të kuptohet me një folës të dialektit jug-perëndimor, për këtë arsye është pranuar dialekti Mandarinë si gjuha Kineze standarde.

Gjuhët kineze formojnë degën sinitike të familjes së gjuhëve sino-tibetiane . Llojet e folura të kinezishtes zakonisht konsiderohen nga folësit vendas si dialekte të një gjuhe të vetme . Megjithatë, mungesa e tyre e kuptueshmërisë së ndërsjellë bën që ato nganjëherë konsiderohen si gjuhë të veçanta të një familje . ^[a] Hetimi i marrëdhënieve historike midis varieteteve të kinezishtes është në vazhdim. Aktualisht, shumica e klasifikimeve parashtrojnë 7 deri në 13 grupe rajonale kryesore bazuar në zhvillimet fonetike nga kinezishtja e mesme, nga të cilat më i foluri deri tani është ai Mandarin (me rreth 800 milionë folës, ose 66%), i ndjekur nga Min (75 milionë, p.sh. Mini jugor ), Wu (74 milionë, p.sh Shangaineze ), dhe Yue (68 milionë, p.sh kantoneze ). Këto degë janë të pakuptueshme për njëra-tjetrën, dhe shumë nga nëngrupet e tyre janë të pakuptueshme me varietetet e tjera brenda së njëjtës degë (p.sh. Mini Jugor). Megjithatë, ka zona kalimtare ku varietetet nga degë të ndryshme ndajnë veçori të mjaftueshme për një kuptueshmëri të kufizuar duke përfshirë Kinezishten Xuanzhou Wu me Mandarinin Yangtze të Poshtëm, Jin me Mandarinin e Rrafshit Qendror dhe disa dialekte divergjente të Hakka-s me Gan (megjithëse këto janë të pakuptueshme me Hakkën kryesore). Të gjitha varietetet e kinezëve janë tonale deri në një farë mase dhe janë kryesisht analitike.

Regjistrimet më të hershme kineze i takojnë dinastisë Shang me gdhëndjet e kockave të orakullit që datohen në 1250 pes.

Emri

Fjala shqipe “mandarin” (nga Portugalishtja mandarim, nga Malajzishtja menteri, nga Hindi mantri, nga Sanskrishtja mantrin, do të thotë “ministër ose këshilltar”), në origjinal do të thoshte zyrtar i perandorisë Kineze.

Shumë gjuhë Kineze, një shkrim kinez

Gjuha kineze ka shumë dialekte dhe forma të ndryshme të të folurit të cilët kanë shkrim të njejtë. Dialekti i cili përdorët si gjuhë zyrtare e Gjuhës Kineze është Mandarin (kinezçe: 官话; gjuha tradicionale: 官話; pinyin: Guānhuà)

↑
Various examples include:
- David Crystal, The Cambridge Encyclopedia of Language (Cambridge: Cambridge University Press, 1987), p. 312. "The mutual unintelligibility of the varieties is the main ground for referring to them as separate languages."
- Charles N. Li, Sandra A. Thompson. Mandarin Chinese: A Functional Reference Grammar (1989), p. 2. "The Chinese language family is genetically classified as an independent branch of the Sino-Tibetan language family."
- Norman (1988), f. 1. "[...] the modern Chinese dialects are really more like a family of languages [...]"
- DeFrancis (1984), f. 56. "To call Chinese a single language composed of dialects with varying degrees of difference is to mislead by minimizing disparities that according to Chao are as great as those between English and Dutch. To call Chinese a family of languages is to suggest extralinguistic differences that in fact do not exist and to overlook the unique linguistic situation that exists in China."
Linguists in China often use a formulation introduced by Fu Maoji in the Encyclopedia of China: "汉语在语言系属分类中相当于一个语族的地位。" ("In language classification, Chinese has a status equivalent to a language family.")^[1]

Gabim citimi: Etiketat <ref> ekzistojnë për një grup të quajtur "lower-alpha", por nuk u gjet etiketa korresponduese <references group="lower-alpha"/>

↑ Mair (1991), ff. 10, 21.

[2] Various examples include:
David Crystal, The Cambridge Encyclopedia of Language (Cambridge: Cambridge University Press, 1987), p. 312. "The mutual unintelligibility of the varieties is the main ground for referring to them as separate languages."

Charles N. Li, Sandra A. Thompson. Mandarin Chinese: A Functional Reference Grammar (1989), p. 2. "The Chinese language family is genetically classified as an independent branch of the Sino-Tibetan language family."

Norman (1988), f. 1. "[...] the modern Chinese dialects are really more like a family of languages [...]"

DeFrancis (1984), f. 56. "To call Chinese a single language composed of dialects with varying degrees of difference is to mislead by minimizing disparities that according to Chao are as great as those between English and Dutch. To call Chinese a family of languages is to suggest extralinguistic differences that in fact do not exist and to overlook the unique linguistic situation that exists in China."
Linguists in China often use a formulation introduced by Fu Maoji in the Encyclopedia of China: "汉语在语言系属分类中相当于一个语族的地位。" ("In language classification, Chinese has a status equivalent to a language family.")^[1]

[mwOQ] David Crystal, The Cambridge Encyclopedia of Language (Cambridge: Cambridge University Press, 1987), p. 312. "The mutual unintelligibility of the varieties is the main ground for referring to them as separate languages."

[mwOw] Charles N. Li, Sandra A. Thompson. Mandarin Chinese: A Functional Reference Grammar (1989), p. 2. "The Chinese language family is genetically classified as an independent branch of the Sino-Tibetan language family."

[mwPg] Norman (1988), f. 1. "[...] the modern Chinese dialects are really more like a family of languages [...]"

[mwRA] DeFrancis (1984), f. 56. "To call Chinese a single language composed of dialects with varying degrees of difference is to mislead by minimizing disparities that according to Chao are as great as those between English and Dutch. To call Chinese a family of languages is to suggest extralinguistic differences that in fact do not exist and to overlook the unique linguistic situation that exists in China."

[FOOTNOTEMair199110,_21-1] Mair (1991), ff. 10, 21.

[a]

[1]