Irakenët
Irakenët janë njerëzit me origjinë nga shteti i Irakut.
Map of the Iraqi diaspora, including people of full or partial Iraqi origin and their descendants | |
| Total population | |
| 45+ million (2024) | |
| Regions with significant populations | |
| 45,504,560[1] | |
| 400,000–850,000[2] | |
| 500,000[3] | |
| 450,000[4][5] | |
| 350,000 to 450,000[6][7] | |
| 321,000[8] | |
| 250,000[9] | |
| 145,586[10] | |
| 131,000[11] | |
| 115,000[12] | |
| 104,170[13] | |
| 85,000 | |
| 84,130[14] | |
| 50,000[15] | |
| 26,653[16] | |
| 13,000+[17] | |
| Languages | |
| Majority: Mesopotamian Arabic Minority: Kurdish, Turkmen Turkic, Neo-Aramaic, Assyrian, Armenian, Mandaic, Shabaki, Domari, etc. (See: Languages of Iraq)[18] | |
| Religion | |
| Majority: Islam (~95%)[a] Minority: Christianity (1%),[b] Yazidism, Mandaeism, Zoroastrianism, Yarsanism, Judaism, etc. (See: Religion in Iraq)[19][20][21] | |
| Related ethnic groups | |
| Other Middle Eastern ethnic groups | |
Arabët irakenë janë grupi etnik më i madh në Irak, të ndjekur nga kurdët irakenë, pastaj turkmenët irakenë si grupi i tretë etnik më i madh. Grupe të tjera etnike përfshijnë jezidët, asirianët, mandaeanët, armenët dhe arabët e kënetës.
Iraku përbëhet kryesisht nga pjesa më e madhe e Mesopotamisë së lashtë, vendlindja e qytetërimeve indigjene sumeriane, akadiane, asiriane dhe babilonase, e cila më pas u pushtua dhe u sundua nga të huajt për shekuj pas rënies së perandorive indigjene të Mesopotamisë. Si pasojë e drejtpërdrejtë e kësaj historie të gjatë, popullsia bashkëkohore irakene përfshin një numër të konsiderueshëm të etnive të ndryshme. Megjithatë, studimet e fundit tregojnë se grupet e ndryshme etno-fetare të Irakut (Mesopotamisë) ndajnë ngjashmëri të konsiderueshme në gjenetikë, me gjasë për shkak të asimilimit shekullor midis popullsive pushtuese dhe grupeve etnike vendase.
Gjuha e përditshme e shumicës së irakenëve është arabishtja mesopotamiane dhe ka qenë që nga pushtimi mysliman i Mesopotamisë dhe zëvendësimi i gjuhëve të ndryshme aramaike lindore, më së shumti gjatë kalifatit abasid gjatë të cilit Bagdadi u bë kryeqyteti i kalifatit dhe qendra e Epokës së Artë Islame. Megjithatë, arabishtja mesopotamiane konsiderohet të jetë dialekti i arabishtes më i ndikuar nga aramaishtja, për shkak se aramaishtja e ka origjinën në Mesopotami dhe u përhap në të gjithë Gjysmëhënën Pjellore gjatë periudhës Neo-Asiriane, duke u bërë përfundimisht lingua franca e të gjithë rajonit para pushtimeve islamike të Mesopotamisë. Përveç kësaj, kurdishtja, turqishtja (turkmenishtja), neo-aramsishtja dhe mandaikishtja janë gjuhë të tjera të folura nga irakenët dhe të njohura nga kushtetuta e Irakut.
- ↑ "Iraq Population". worldpopulationreview.com. World Bank. Marrë më 27 janar 2024.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Kadhum, Oula (26 korrik 2021). "The UK Iraqi Diaspora and their Mobilization towards Iraq". Arab Reform Initiative. Arkivuar nga origjinali më 18 janar 2022. Marrë më 4 prill 2022.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "500,000 Iraqis in Iran". Arkivuar nga origjinali më 10 qershor 2019. Marrë më 10 dhjetor 2010.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ HighBeam
- ↑ Collie, Tim (2 mars 2003). "JEWISH & IRAQI". Sun-Sentinel. Arkivuar nga origjinali më 4 prill 2022. Marrë më 4 prill 2022.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "PLACE OF BIRTH FOR THE FOREIGN-BORN POPULATION IN THE UNITED STATES Universe: Foreign-born population excluding population born at sea more information 2015 American Community Survey 1-Year Estimates". United States Census Bureau. Arkivuar nga origjinali më 18 shtator 2016. Marrë më 13 tetor 2016.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "PEOPLE REPORTING ANCESTRY". United States Census Bureau. Marrë më 4 tetor 2016.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Shërbim arkivimi i vjetruar (lidhja) - ↑ "Ausländische Bevölkerung in den Jahren 2011 bis 2018" (PDF). statista (në gjermanisht). Arkivuar (PDF) nga origjinali më 20 janar 2022. Marrë më 4 prill 2022.
- ↑ "UAE Iraqis restricted by passport delays". 28 gusht 2008. Arkivuar nga origjinali më 9 mars 2016. Marrë më 26 tetor 2021.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Population by country of birth, age and sex. Year 2000 - 2023". Marrë më 22 janar 2025.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "الأردن يستضيف 3 ملايين شخص من 57 جنسية". قناة المملكة (në arabisht). 18 dhjetor 2019. Arkivuar nga origjinali më 21 nëntor 2021. Marrë më 21 shkurt 2022.
- ↑ "Ethnic groups of Turkey". Joshua Project. Arkivuar nga origjinali më 19 korrik 2019. Marrë më 10 dhjetor 2010.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Department of Home Affairs Website". www.homeaffairs.gov.au. Home Affairs. Arkivuar nga origjinali më 27 mars 2025. Marrë më 13 nëntor 2024.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Profile table, Census Profile, 2021 Census of Population - Canada [Country]". www.statcan.gc.ca/en/start. Canada Statistics. 9 shkurt 2022. Marrë më 13 nëntor 2024.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "العراقيون في لبنان.. لاجئون منسيون بانتظار "إعادة التوطين"". 6 janar 2021. Arkivuar nga origjinali më 27 tetor 2021. Marrë më 26 tetor 2021.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Persons with foreign background". stat.fi. Arkivuar nga origjinali më 5 janar 2021. Marrë më 13 dhjetor 2020.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Bevölkerung zu Jahresbeginn seit 2002 nach detaillierter Staatsangehörigkeit" [Population at the beginning of the year since 2002 by detailed nationality] (PDF). Statistics Austria (në gjermanisht). 14 qershor 2016. Arkivuar nga origjinali më 14 nëntor 2016. Marrë më 1 gusht 2016.
- ↑ Barker, Geoff (2012), Iraq, Britannica, p. 23, ISBN 1-61535-637-1
- ↑ "Minorities in Iraq: Pushed to the brink of existence" (PDF). European Parliament. shkurt 2015. Arkivuar (PDF) nga origjinali më 2 korrik 2022. Marrë më 2 korrik 2022.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Middle East :: Iraq — The World Factbook - Central Intelligence Agency". cia.gov. 2 nëntor 2021. Arkivuar nga origjinali më 10 nëntor 2022. Marrë më 24 janar 2021.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Iraq - Arabs". Encyclopedia Britannica. Arkivuar nga origjinali më 26 maj 2015. Marrë më 1 shtator 2018.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)
- ↑ ~64% Shia and ~34% Sunni.
- ↑ Church of the East, Oriental Orthodox, Eastern Orthodox, Eastern Catholic, etc.
<ref> ekzistojnë për një grup të quajtur "lower-alpha", por nuk u gjet etiketa korresponduese <references group="lower-alpha"/>