Shko te përmbajtja

Irakenët

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

Irakenët janë njerëzit me origjinë nga shteti i Irakut.

Iraqis
العراقيون (Arabic)
عراقیان (Kurdish)
Map of the Iraqi diaspora, including people of full or partial Iraqi origin and their descendants
Total population
45+ million (2024)
Regions with significant populations
 Iraq45,504,560[1]
 United Kingdom400,000–850,000[2]
 Iran500,000[3]
 Israel450,000[4][5]
 United States350,000 to 450,000[6][7]
 Germany321,000[8]
 United Arab Emirates250,000[9]
 Sweden145,586[10]
 Jordan131,000[11]
 Turkey115,000[12]
 Australia104,170[13]
 Netherlands85,000
 Canada84,130[14]
 Lebanon50,000[15]
 Finland26,653[16]
 Austria13,000+[17]
Languages
Majority:
Mesopotamian Arabic
Minority:
Kurdish, Turkmen Turkic, Neo-Aramaic, Assyrian, Armenian, Mandaic, Shabaki, Domari, etc. (See: Languages of Iraq)[18]
Religion
Majority:
Islam (~95%)[a]
Minority:
Christianity (1%),[b]
Yazidism, Mandaeism, Zoroastrianism, Yarsanism, Judaism, etc. (See: Religion in Iraq)[19][20][21]
Related ethnic groups
Other Middle Eastern ethnic groups

Arabët irakenë janë grupi etnik më i madh në Irak, të ndjekur nga kurdët irakenë, pastaj turkmenët irakenë si grupi i tretë etnik më i madh. Grupe të tjera etnike përfshijnë jezidët, asirianët, mandaeanët, armenët dhe arabët e kënetës.

Iraku përbëhet kryesisht nga pjesa më e madhe e Mesopotamisë së lashtë, vendlindja e qytetërimeve indigjene sumeriane, akadiane, asiriane dhe babilonase, e cila më pas u pushtua dhe u sundua nga të huajt për shekuj pas rënies së perandorive indigjene të Mesopotamisë. Si pasojë e drejtpërdrejtë e kësaj historie të gjatë, popullsia bashkëkohore irakene përfshin një numër të konsiderueshëm të etnive të ndryshme. Megjithatë, studimet e fundit tregojnë se grupet e ndryshme etno-fetare të Irakut (Mesopotamisë) ndajnë ngjashmëri të konsiderueshme në gjenetikë, me gjasë për shkak të asimilimit shekullor midis popullsive pushtuese dhe grupeve etnike vendase.

Gjuha e përditshme e shumicës së irakenëve është arabishtja mesopotamiane dhe ka qenë që nga pushtimi mysliman i Mesopotamisë dhe zëvendësimi i gjuhëve të ndryshme aramaike lindore, më së shumti gjatë kalifatit abasid gjatë të cilit Bagdadi u bë kryeqyteti i kalifatit dhe qendra e Epokës së Artë Islame. Megjithatë, arabishtja mesopotamiane konsiderohet të jetë dialekti i arabishtes më i ndikuar nga aramaishtja, për shkak se aramaishtja e ka origjinën në Mesopotami dhe u përhap në të gjithë Gjysmëhënën Pjellore gjatë periudhës Neo-Asiriane, duke u bërë përfundimisht lingua franca e të gjithë rajonit para pushtimeve islamike të Mesopotamisë. Përveç kësaj, kurdishtja, turqishtja (turkmenishtja), neo-aramsishtja dhe mandaikishtja janë gjuhë të tjera të folura nga irakenët dhe të njohura nga kushtetuta e Irakut.

  1. "Iraq Population". worldpopulationreview.com. World Bank. Marrë më 27 janar 2024. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. Kadhum, Oula (26 korrik 2021). "The UK Iraqi Diaspora and their Mobilization towards Iraq". Arab Reform Initiative. Arkivuar nga origjinali më 18 janar 2022. Marrë më 4 prill 2022. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. "500,000 Iraqis in Iran". Arkivuar nga origjinali më 10 qershor 2019. Marrë më 10 dhjetor 2010. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. HighBeam
  5. Collie, Tim (2 mars 2003). "JEWISH & IRAQI". Sun-Sentinel. Arkivuar nga origjinali më 4 prill 2022. Marrë më 4 prill 2022. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. "PLACE OF BIRTH FOR THE FOREIGN-BORN POPULATION IN THE UNITED STATES Universe: Foreign-born population excluding population born at sea more information 2015 American Community Survey 1-Year Estimates". United States Census Bureau. Arkivuar nga origjinali më 18 shtator 2016. Marrë më 13 tetor 2016. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. "PEOPLE REPORTING ANCESTRY". United States Census Bureau. Marrë më 4 tetor 2016. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Shërbim arkivimi i vjetruar (lidhja)
  8. "Ausländische Bevölkerung in den Jahren 2011 bis 2018" (PDF). statista (në gjermanisht). Arkivuar (PDF) nga origjinali më 20 janar 2022. Marrë më 4 prill 2022.
  9. "UAE Iraqis restricted by passport delays". 28 gusht 2008. Arkivuar nga origjinali më 9 mars 2016. Marrë më 26 tetor 2021. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  10. "Population by country of birth, age and sex. Year 2000 - 2023". Marrë më 22 janar 2025. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  11. "الأردن يستضيف 3 ملايين شخص من 57 جنسية". قناة المملكة (në arabisht). 18 dhjetor 2019. Arkivuar nga origjinali më 21 nëntor 2021. Marrë më 21 shkurt 2022.
  12. "Ethnic groups of Turkey". Joshua Project. Arkivuar nga origjinali më 19 korrik 2019. Marrë më 10 dhjetor 2010. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  13. "Department of Home Affairs Website". www.homeaffairs.gov.au. Home Affairs. Arkivuar nga origjinali më 27 mars 2025. Marrë më 13 nëntor 2024. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  14. "Profile table, Census Profile, 2021 Census of Population - Canada [Country]". www.statcan.gc.ca/en/start. Canada Statistics. 9 shkurt 2022. Marrë më 13 nëntor 2024. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  15. "العراقيون في لبنان.. لاجئون منسيون بانتظار "إعادة التوطين"". 6 janar 2021. Arkivuar nga origjinali më 27 tetor 2021. Marrë më 26 tetor 2021. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  16. "Persons with foreign background". stat.fi. Arkivuar nga origjinali më 5 janar 2021. Marrë më 13 dhjetor 2020. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  17. "Bevölkerung zu Jahresbeginn seit 2002 nach detaillierter Staatsangehörigkeit" [Population at the beginning of the year since 2002 by detailed nationality] (PDF). Statistics Austria (në gjermanisht). 14 qershor 2016. Arkivuar nga origjinali më 14 nëntor 2016. Marrë më 1 gusht 2016.
  18. Barker, Geoff (2012), Iraq, Britannica, p. 23, ISBN 1-61535-637-1
  19. "Minorities in Iraq: Pushed to the brink of existence" (PDF). European Parliament. shkurt 2015. Arkivuar (PDF) nga origjinali më 2 korrik 2022. Marrë më 2 korrik 2022. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  20. "Middle East :: Iraq — The World Factbook - Central Intelligence Agency". cia.gov. 2 nëntor 2021. Arkivuar nga origjinali më 10 nëntor 2022. Marrë më 24 janar 2021. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  21. "Iraq - Arabs". Encyclopedia Britannica. Arkivuar nga origjinali më 26 maj 2015. Marrë më 1 shtator 2018. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  1. ~64% Shia and ~34% Sunni.
  2. Church of the East, Oriental Orthodox, Eastern Orthodox, Eastern Catholic, etc.
Gabim citimi: Etiketat <ref> ekzistojnë për një grup të quajtur "lower-alpha", por nuk u gjet etiketa korresponduese <references group="lower-alpha"/>