Jean Anthelme Brillat-Savarin

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Jean Anthelme Brillat-Savarin

Jean Anthelme Brillat-Savarin (1 prill 1755 - 2 shkurt 1826) ishte një avokat dhe politikan francez dhe fitoi famë si një epikure dhe gastronom: "Grimod dhe Brillat-Savarin. Në mes tyre, dy shkrimtarë e krijuan efektivisht gjithë zhanrin e gastronomisë ese."[1]

Biografia[redakto | përpunoni burim]

Brillat-Savarin lindi në Belley, Ain tek një familje e avokatëve. Ai studioi drejtësinë, kiminë dhe mjekësinë në Dijon në vitet e hershme dhe më vonë studioi drejtësinë në vendlindjen e tij. Në vitin 1789, në hapjen e Revolucionit francez, ai u dërgua si zëvendës i Estates-General, i cili së shpejti u bë Asambleja Kombëtare Kushtetuese, ku mori një famë të kufizuar, veçanërisht për një fjalim publik në mbrojtje të dënimit me vdekje. Babai i tij Marc Anthelme miratoi mbiemrin e tij të dytë më 1733 pas vdekjes së tezes Savarin, i cili i la të gjithë pasurinë e saj me kusht që të merrte emrin e saj.

Ai u kthye në Belley dhe ishte për një vit kryetar i zgjedhur. Në një fazë të mëvonshme të Revolucionit kishte një shpërblim të madh në kokën e tij dhe ai kërkoi strehim në Zvicër në vendin e disa të afërmve në Moudon dhe më pas në hotelin du Lion d'ArgentLausanne. Ai më vonë u zhvendos në Holland, pastaj në Shtetet e Bashkuara të sapolindur, ku qëndroi për tre vjet në Boston, Nju Jork, Filadelfi dhe Hartford, duke jetuar në të ardhurat e dhënies së mësimeve franceze dhe violinës. Për një kohë ai ishte violina e parë në Teatrin e Parkut në Nju Jork.

Shkrimet[redakto | përpunoni burim]

Ai botoi shumë libra juridike dhe ekonomi politike. Ai poashtu shkroi një history të shkurtër erotike Voyage à Arras.[2]

Puna e tij e famshme, Physiologie du goût (Fiziologjia e Shijes) u botua në dhjetor 1825, dy muaj para vdekjes së tij. Titulli i plotë është Physiologie du Goût, ou Méditations de Gastronomie Transcendante; ouvrage théorique, historique et à l'ordre du jour, dédié aux Gastronomes parisiens, par un Professeur, membre de plusieurs sociétés littéraires et savantes. Libri nuk ka qenë i shtypur që kur u shfaq së pari, pak para vdekjes së Brillat-Savarin.[3] Përkthimi më i dukshëm i tij në anglisht u bë nga shkrimtari dhe kritiku i ushqimit, M. F. K. Fisher, i cili theksoi: "Unë mbaj veten të bekuar mes përkthyesve". Përkthimi i saj u botua së pari në 1949.

Modelet e tij franceze ishin të stilit të Ancien Régime: Voltaire, Rousseau, Fénelon, Buffon, Cochin dhe d'Aguesseau.

Përveç latinishtes, Brillat-Savarin dinte poashtu pesë gjuhë, dhe kur situata ishte e përshtatshme, ai kurrë nuk hezitoi të huazonte një fjalë, si fjalën angleze sip (gëllënjkë), kur në frëngjisht dukej sikur ai dinte si ta përkthente, derisa ai rizbuluar foljen e vjetëruar siroter.

Referencat[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Stephen Mennell, All manners of food: eating and taste in England and France from the Middle Ages to the Present, 2nd ed. 1996, p. 267.
  2. ^ Voyage à Arras, Dynamo, Pierre Aelberts, Liège 1950.
  3. ^ Mennell, 1996, p. 268.