Shko te përmbajtja

Këneta

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Një kënetë

Këneta rëndom është një pjesë tokësore e ngopur, ose e mbuluar me ujë dhe bimë specifike të cilat u janë përshtatur kushteve të lagështisë së madhe. Kënetat formohen në kushtet e një klime me lagështire të madhe, me avullim të vogël, në praninë e një shtrese të papërshkueshme dhe pa një rrjedhje sipërfaqësore. Si rrjedhim i tepricës së ujit zhvillohet një bimësi higroite që favorizon procesin e formimit të turbës. Lidhur me këtë veçori shpesh kënetat emërtohen si një formacion biogjeografik ujor i paajruar, bimët e së cilës në vend që të mineralizohen, pra zbërthehen, në të kundërt ato turbifikohen.[1] [2]

Në qoftë se ekzistojnë kushtet e sipërpërmendura kënetat mund të formohen në gropat liqenore, në lugina të lumenjve, në zonat e pyllëzuara, në pjerrësitë e kodrave e të maleve etj. Kënetat mund të formohen në fazën e fundit të evolucionit të liqenit, kur në to ndodh një fazë e zhvillimit të akumulimit. Me intensifikimin e procesit të akumulimit në bazenin liqenor, bimësia ujore intensifikohet, ngrihet mbi nivelin e ujit dhe në një moment të dhënë në vend të bazenit liqenor, formohet një moçal me vegjetacionin e tij karakteristik me kallama, myshqe etj. Në këtë fazë emërtohet si "moçal barishtor". Me kohë moçali fillon e lartësohet nga depozitimi i barishteve që e kanë mbaruar ciklin e tyre jetësor duke sjellur kështu, rritjen e depozitimit të turbës. Kallamat dendësohen gjithmonë e më shumë. Moçali kalon kështu në fazën e pyllëzimit. Por vjen një kohë që sipërfaqen e moçalit e zë myshku "sphagnium". Myshku përhapet shumë e pengon ajrimin e rrënjeve të bimeve dhe çojne kështu drejt tharjes së tyre.[3] [4] [5]

Sipas kushteve të ushqimit, kënetat ndahen në tre grupe kryesore: eutrofe, mezotrofe edhe oligotrofe.

  1. Keddy, P.A. 2010. Wetland Ecology: Principles and Conservation (2nd edition). Cambridge University Press, Cambridge, UK. 497 p.
  2. Society, National Geographic (2011-01-21). "swamp". National Geographic Society (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 3 mars 2021. Marrë më 2019-09-26.
  3. Hughes, F.M.R. (ed.). 2003. The Flooded Forest: Guidance for policy makers and river managers in Europe on the restoration of floodplain forests. FLOBAR2, Department of Geography, University of Cambridge, Cambridge, UK. 96 p.
  4. Swamp Arkivuar 2007-06-10 tek Wayback Machine (from glossary web page of the United States Geological Survey)
  5. Keddy, P.A., L.H. Fraser, A.I. Solomeshch, W.J. Junk, D.R. Campbell, M.T.K. Arroyo and C.J.R. Alho. 2009. Wet and wonderful: the world's largest wetlands are conservation priorities. BioScience 59: 39–51.