Mak Dizdari

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Një poezi nga Mak Dizdari në përkujtim të Masakrës së Tuzlës:
"Këtu nuk jetohet vetëm 
për të jetuar.
Këtu nuk jetohet vetëm 
për të vdekur.
Këtu edhe vdiset 
për të jetuar."

Mak Dizdari (17 tetor 1917 – 14 korrik 1971) ishte njëri ndër poetët më të shquar boshnjak. Poetika e tij është e kombinuar me ndikimet e kulturës krishtere boshnjake, misticizmin islam dhe mbetjeve kulturore të Bosnjes mesjetare, dhe veçanërisht me gurët e varreve (stećci). Veprat e tij "Gjumashi i gurtë" (Stone Sleeper) dhe "Lumi i Kaltër " (The Blue River) mbase janë krijimet më të rëndësishme poetike në Bosnje - Hercegovinë gjatë shekullit XX.

Biografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Jeta e hershme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Mak Dizdar ka lindur gjatë Luftës së Parë Botërore, në një familje boshnjake në qytetin Stolac, Bosnje dhe Hercegovinë.[1][2] Ai ishte biri i Muharremit (vdiq më 1923) dhe Nezira ( Baboviqit; 1881-1945).[3] Mehmedaliu ishte fëmija i dytë prej tre fëmijëve. Edhe i vëllai i tij më i vjetër Hamidi, ishte një shkrimtar, e motra Refika (1921-1945) dhe nëna e tij u vranë në Kampin e Përqëndrimit në Jasenovac.[4][5]

Karriera[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në vitin 1936, Dizdari zhvendoset në Sarajevë , ku edhe u diplomua në Gjimnaz. Ai filloi punën për revistën Gajret, të cilën e drejtonte i vëllai i tij Hamidi dhe e cila ishte themeluar nga Safvet beg Bashagiqi.

Dizdari e kaloi Luftën e Dytë Botërore si një përkrahës i Partizanëve komunist. Ai lëvizte shpesh nga njëri vend në tjetrin në mënyrë që ti shmangej kontakteve me autoritetet e Shtetit të Pavarur të Kroacisë.

Pas luftës, Dizdari ishte një figurë e shquar në jetën kulturore të Bosnjës dhe Hercegovinës, duke punuar si kryeredaktor i të përditshmes Oslobođenje (Çlirimi). Ai ka shërbyer si drejtues i disa shtëpive botuese dhe përfundimisht u bë një shkrimtar profesionist dhe President i "Unionit të Shkrimtarëve të Bosnjës dhe Hercegovinës," një post të cilin ai e mbajti deri në vdekjen e tij.

Jeta personale[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Djali i Dizdarit Enveri (8 qershor 1944 – 21 dhjetor 2012), ishte një gazetar dhe publicist.[6]

Mak Dizdar vdiq në moshë 53 vjecare në vitin 1971, duke lënë pas vetes prindërit e tij dhe dy vëllezër.[7]

Vepra[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Kameni spavač (Gjumashi i gurtë - Stone Sleeper) (1966-71)[8]
  • Modra rijeka (Lumi i Kaltër - Blue River, 1971).[9] 
  • Vidovopoljska noć - pjesme; 1936.
  • Plivačica - poema; 1954.
  • Povratak - poema; 1958.
  • Okrutnosti kruga - pjesme; 1960.
  • Panorama savremene bosanskohercegovacke proze; 1961.
  • Koljena za madonu - pjesme; 1963.
  • Minijature - pjesme; 1965.
  • Ostrva - pjesme; 1966.
  • Kameni spavač; 1966.
  • Poezija; 1968. 
  • Stari bosanski tekstovi; 1969
  • Pjesme; 1972.
  • Izabrana djela - Knjiga I-III; 1981.

Dizdari frymëzohej nga kultura e periudhës para Otomane e Bosnjës së Krishterë, nga fjalët e mistikëve vizionar të heterodoksisë islame, si dhe nga idiomat gjuhësore të Bosnjës së shekullit XV. Poezitë e tij i referohen gurëvarreve të Bosnjës mesjetare ("stećci" ose  mermeret). 

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Shatzmiller, Maya (2002). Islam and Bosnia: Conflict Resolution and Foreign Policy in Multi-Ethnic States. McGill-Queen's University Press. f. 35.  0-7735-2413-4. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ "Stolac – duboko podijeljen grad". dw.de. 22 February 2011. Marrë më 12 August 2013. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ "Zašto se šuti o činjenici da su Srbi ubili 15.000 Jevreja". Diwan magazine. 26 May 2013. Marrë më 29 March 2015. Nuk lejohet formatim teksti në: |publisher= (Ndihmë!); Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ^ "Mak Dizdar: The Poet". SpiritofBosnia. Marrë më 12 August 2013. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ "U II SVJETSKOM RATU NA MOSTU U BRČKOM, ALI I U JASENOVCU SU STRADALI I BOŠNJACI!". Otisak. 13 May 2013. Marrë më 29 March 2015. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ "Novinar i publicista Enver Dizdar bit će ukopan u 13 sati na groblju Bare". Oslobođenje. 24 December 2012. Marrë më 29 March 2015. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ^ "Godišnjica smrti velikog pjesnika: Šta je Maku značio stećak?". RadioSarajevo. 14 July 2013. Marrë më 12 August 2013. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ^ Award-winning translated by Francis R. Jones.
  9. ^ "CHRONICLE". NYTimes. 3 December 1993. Marrë më 12 August 2013. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

Lidhje të jashtme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]