Morfologjia shqiptare

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Ky artikull ka të bëjë me morfologjinë e gjuhës shqipe, duke përfshirë edhe shpalljen e emrave dhe mbiemrave, si dhe lidhjen e foljeve. Ajo i referohet standardit shqiptar të bazuar në Toskërisht, i rregulluar nga Akademia e Shkencave e Shqipërisë.

Emri[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Gjinia dhe trajta[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Numri dhe rasa[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Lakimi i emrit[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Lakimi i parë[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Lakimi i dytë[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Lakimi i tretë[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]


Lakimi i trete perfshin te gjithe emrat e gjinise femerore qe mbarojne me -a dhe -ja

Llojet e emrit[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Emrat e përgjithshëm dhe të përveçëm[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Emrat frymorë dhe jofrymorë[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

emrat e numerueshem dhe te panumerueshem[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Emrat e numërueshëm dhe të panumërueshëm[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Emrat përmbledhës dhe të lëndës[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

- Emrat përmbledhës janë emrat që shënojnë një grup personash ose sende të një lloji: bota, vegjëlia, rinia, pleqëria, njerëzimi etj.

Emrat e lëndës janë emrat që emërtojnë një lëndë homogjene që nuk mund të numërohet. Ata emërtojnë prodhime ushqimore, kultura bujqësore, prodhime kimike etj: gjalpë, qumësht, kos, grurë, najlon etj.

Mbiemri[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Të nyjshëm[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Të panyjshëm[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Formimi i mbiemrit[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Mbiemri në gjuhën shqipe del me formën e njëjësit dhe të shumësit, në varësi të numrit të emrit që përcakton: djalë i vogël – djem të vegjël.

Shumësi i mbiemrave të nyjshëm të gjinisë mashkullore formohet: a) duke ndryshuar nyjën i në të: i lartë – të lartë.

Shumësi i mbiemrave të nyjshëm të gjinisë femërore formohet:

a) duke ndryshuar nyjën e në të: e kuqe – të kuqe; b) duke ndryshuar nyjën e në të dhe me mbaresën – a: e larë – të lara.

Lakimi i mbiemrit[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Gjinia mashkullore Numri njëjës[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Gjinia mashkullore Numri shumës[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Gjinia femërore Numri njëjës[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Gjinia femërore Numri shumës[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Shkallët e mbiemrit[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Shkalla pohore[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ku mbiemri tregon thjesht cilësinë e sendit: Liqeni i Ohrit është i thellë.

Shkalla krahasore[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ku mbiemri tregon cilësinë e një sendi, duke e krahasuar me cilësinë e një sendi tjetër , e cila ndahet në: krahasore të barazisë, krahasore të sipërisë dhe krahasore të ultësisë: Liqeni i Ohrit është po aq i thellë sa Liqeni i Prespës. Liqeni i Ohrit është më i thellë se Liqeni i Shkodrës. Liqeni i Shkodrës është më pak i thellë se Liqeni i Ohrit.

Shkalla sipërore[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Liqeni i Ohrit është shumë i thellë

Përemri[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]