Rasa emërore

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

gramatikë, rasa emërore (shkurt EMË ), rasa kryefjalore, ose rasa e drejtë është një nga rasat gramatikore të një emri ose të një pjese tjetër të ligjëratës, e cila në përgjithësi shënon kryefjalën e një foljeje ose emrin kallëzuesor ose mbiemrin kallëzues, në krahasim me kundrinorin e tij ose argumente të tjera foljore. Në përgjithësi, emri "që po bën diçka" është në emërore, dhe emërorja shpesh është forma e renditur në fjalorë.

Etimologjia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Emërore vjen nga latinishtja cāsus nominātīvus "rasa për emërtimin", i cili u përkthye nga greqishtja e lashtë ὀνομαστικὴ πτῶσις, onomastikḗ ptôsis "lakim për emërimin", nga onomázō "thirrje me emër", nga ónoma "emër". Dionis Thrax në librin e tij Arti i Gramatikës i referohet asaj si orthē ́ eutheîa "e drejtë",[1] në kontrast me e zhdrejtë.

Karakteristikat[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Forma e referencës (më teknikisht, më pak e shënuara) e pjesëve të caktuara të ligjëratës normalisht është në rasën emërore, por që shpesh nuk është një specifikim i plotë i formës referuese, pasi numri dhe gjinia mund të duhet të specifikohen. Kështu, referenca ose forma më pak e shënuar e një mbiemri mund të jetë njëjës mashkullor emëror.

Rasat emërore gjenden te gjuhët arabe, estoneze, sanskrite, sllovake, ukrainase, hungareze, lituaneze, gjeorgjiane, gjermane, latine, greke, islandeze, anglishtes së vjetër, frëngjishtes së vjetër , polake, serbe, çeke, rumune, ruse dhe pashto. Anglishtja ruan akoma disa përemra emërorë, të cilët vihen në kontrast me kallëzoren.

Shembuj[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Kryefjala[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Rasa emërore shënon kryefjalën e një foljeje. Kur folja është veprore, emërore është personi ose sendi që bën veprimin (agjenti); kur folja është pësore, emërore është personi ose sendi që merr veprimin.

  • Djali e pa vajzën.
  • Vajza u pa nga djali.

Emër kallëzuesor ose mbiemër[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në fjalitë copulare, emërorja përdoret si për kryefjalën, ashtu edhe për kallëzuesin.

  • Sokrati ishte një njeri i mençur.
  • Sokrati ishte i mençur.

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Dionysius Thrax. τέχνη γραμματική (Art of Grammar), section ιβ´ (10b): περὶ ὀνόματος (On the noun). Bibliotheca Augustana.