Presidenti i Francës

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Presidenti i Republikës së francës (frëngjisht: Président de la République française, shqiptimi frëngjisht: [pʁezidɑ̃ də la ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]) është kreu ekzekutiv i shtetitFrancës në Republiken e pestë Franceze. Në kushtet franceze, presidenca është forca më e larte gjyqësore.

Kompetencat, funksionet dhe detyrat e zyrave te para presidenciale dhe mardhenia e tyre me Kryeministrin dhe Keshillin e Ministrave, me kalimin e kohes kane ndryshuar ne baze te ndryshimit te kushtetutes Franceze qe nga viti 1848 (fundi i Monarkisë franceze). Presidenti i Republikës së francës është gjithashtu ish officio Bashkë-Princi i Andorra, Mjeshtër i Madh i Légion d'honneur dhe Rendi kombëtare du Mérite, dhe nderi i proto-kanunit te Bazilikës se Shën Gjonit në Lateran në Romë.

Presidenti aktual i Francës është Emmanuel Macron, i cili arriti të François Hollande në 14 Maj 2017.

Histori[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Kryesia e Francës ishte propozuar per here te pare publikisht gjate korrikut të Revolucionit të 1830, kur ajo ishte ofruar për Marquis de Lafayette, në favor të Princit Louis Phillipe. 18 vjet më vonë, gjatë fazes se hapjes se  Republikës te dyte, u krijua titulli per Kreun e zgjedhur te shtetit, i pari ishte Luis-Napoléon Bonaparti, nipi i Perandorit. Bonaparti shërbeu deri sa ai të vënë në skenë një auto grusht shteti kundër republikës, duke shpallur veten Perandor Napoleoni III.

Sipas të Tretë dhe të Katërt të Republikës, të cilat janë sistemet parlamentare, zyra e Presidentit të Republikës ishte një masë të madhe ceremoniale dhe të pafuqishëm. Kushtetuta e Pestë Republikës rritur Presidentit fuqitë. Një 1962 referendum ndryshuar kushtetutën, kështu që do të jetë Presidenti i zgjedhur drejtpërdrejt me votim të përgjithshëm dhe jo nga Parlamenti.

Në vitin 2000, një referendum i shkurtuar e i presidencës nga shtatë vjet deri në pesë vjet. Një maksimum prej dy të njëpasnjëshme kushtet e shqiptuar pas reformës kushtetuese të vitit 2008.

Zgjedhjet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Që nga referendumi për drejtpërdrejtë e zgjedhjes së Presidentit të Republikës së francës në vitin 1962, officeholder ka qenë direkt të zgjedhur me votim të përgjithshëm, ai apo ajo më parë ishte zgjedhur me një kolegj zgjedhor.

Pas referendumit për reduktimin e mandatit të Presidentit të Republikës së francës, 2000, kohëzgjatja e mandatit është zvogëluar për pesë vjet nga mëparshme shtatë; zgjedhjet e para për një afat më të shkurtër u mbajt në vitin 2002. Presidenti Jacques Chirac u parë i zgjedhur në vitin 1995 dhe përsëri në vitin 2002. Në atë kohë, nuk kishte asnjë kufizim për numrin e mandateve, kështu që Chirac mund të kandidojë përsëri, por nuk zgjodhi për të. Ai ishte i pasuar nga Nicolas Sarkozy, më 16 Maj 2007.

Pas një mëtejshëm të ndryshuar, të drejtën kushtetuese për modernizimin e institucioneve të Pestë të Republikës, 2008, një President nuk mund të shërbejë më shumë se dy të njëpasnjëshme drejtim. François Mitterrand dhe Jacques Chirac janë vetëm Presidentët e deri më sot, që kanë shërbyer plot dy mandate (14 vite për ish-të, 12 vitet e fundit).

Në mënyrë që të jetë i pranuar si kandidat zyrtar, kandidatët e mundshëm duhet të merrni nënshkruar nominimet (që njihet jozyrtarisht si parrainages, për "sponsorët") nga më shumë se 500 zyrtarët e zgjedhur, kryesisht kryetarë të komunave. Këta zyrtarë duhet të jenë nga të paktën 30 départements ose jashtë shtetit collectivities, dhe jo më shumë se 10% e tyre duhet të jetë nga e njëjta département ose të kolektivitetit. për më Tepër, secili zyrtar mund të emërojë vetëm një kandidat. Nuk janë saktësisht të 45,543 e zyrtarëve të zgjedhur, duke përfshirë 33,872 kryetarëve të komunave.

Shpenzimet dhe të financimit të fushatave të partive politike janë shumë të rregulluara. Nuk është një kapak mbi shpenzimet, në rreth 20 milionë euro, qeveria dhe financimi publik i 50% të shpenzimeve nëse kandidati rezultatet më shumë se 5%. Nëse kandidati merr më pak se 5% të votave, fondet e qeverisë €8,000,000 për palën (€4,000,000 parapagim). Reklamat në TV është e ndaluar, por zyrtare kohë është dhënë për kandidatët në TV publik. Një agjenci e pavarur rregullon zgjedhor dhe financimin e partive.

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]