Shko te përmbajtja

Restaurimi meixhi

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Perandori Meixhi duke u zhvendosuur nga Kioto në Tokio, siç përfytyrohet nga Le Monde illustré

Restaurimi Meixhi (明治 維新, Meixhi Ishin), i njohur gjithashtu si Renovimi, Revolucioni, Reformimi ose Përtëritja Meixhi, ishte një ngjarje që rivendosi një sundim praktik perandorak në Perandorinë e Japonisë në vitin 1868 nën perandorin Meixhi. Ndonëse kishte perandorë në pushtet përpara restaurimit të Meixhit, ngjarjet restauruan aftësitë praktike dhe e përforcuan sistemin politik nën perandorin e Japonisë.

Qëllimet e qeverisë së rivendosur u shprehën nga perandori i ri në Betimin e Kartës. Restaurimi çoi në ndryshime të mëdha në strukturën politike dhe shoqërore të Japonisë dhe shtriu në dy periudha, në fund të Periudhës Edo (shpesh të quajtur Bakumatsu) dhe fillim të Periudhës Meixhi. Gjatë restaurimit, Japonia u industrializua me shpejtësi dhe miratoi idetë dhe metodat perëndimore të prodhimit.

Japonezët e dinin se ishin prapa fuqive perëndimore kur komodori amerikan Matthew C. Perry erdhi në Japoni në vitin 1853 në anije të mëdha luftarake me armatime dhe teknologji që i klasifikonte shumë ato të Japonisë me synimin për të përfunduar një traktat që do të hapte portet japoneze për të tregtuar.[1] Figurat si Shimazu Nariakira arritën në përfundimin se "nëse marrim iniciativën, ne mund të dominojmë; nëse nuk e bëjmë, do të dominohemi", duke e çuar Japoninë të "hapë dyert për teknologjinë e huaj". Duke vëzhguar reagimin e Japonisë ndaj fuqive perëndimore, gjenerali kinez Li Hongzhang e konsideroi Japoninë si "kërcënimin kryesor të sigurisë" të Kinës që në vitin 1863, pesë vjet para Restaurimit Meixhi.

Udhëheqësit e Restaurimit Meixhi, siç u bë i njohur ky revolucion, vepruan në emër të rivendosjes së sundimit perandorak për të forcuar Japoninë kundër kërcënimit të kolonizimit të përfaqësuar nga fuqitë koloniale të ditës, duke i dhënë fund epokës së njohur si sakoku (politika e marrëdhënieve të jashtme, që zgjati rreth 250 vjet, duke paracaktuar dënimin me vdekje për të huajt që hynin ose shtetasit japonezë që largoheshin nga vendi). Fjala "Meixhi" do të thotë "rregull i ndriçuar" dhe qëllimi ishte që të kombinohen "përparimet moderne" me vlerat tradicionale "lindore".[2]

Restaurimi perandorak

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Restaurimi Meixhi u themelua nga Aleanca Satsuma-Chōshū e vitit 1866, midis Saigō Takamori dhe Kido Takayoshi, udhëheqës të elementëve reformistë në çifligun Satsuma dhe çifligun Chōshū. Këta dy udhëheqës mbështetën Perandorin Kōmei (babai i Perandorit Meixhi) dhe u mblodhën së bashku nga Sakamoto Ryōma për qëllimin e sfidimit të shogunatit në pushtet Tokugava (bakufu) dhe rikthimin e perandorit në pushtet. Pas vdekjes së Kōmeit më 30 janar 1867, Meixhi u ngjit në fron më 3 shkurt. Kjo periudhë pa gjithashtu ndryshimin e Japonisë nga të qenit një shoqëri feudale, në të paturit e një ekonomie tregu dhe i la japonezët me një ndikim të zgjatur të modernitetit.

Në të njëjtin vit, monedha koban që u përdor gjatë Periudhës Edo u ndërpre.

Fundi i shogunatit

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. ↑ Hunt, Lynn, Thomas R. Martin, Barbara H. Rosenwein, R. Po-chia Hsia et al. The Making of the West, Peoples and Cultures. Vol. C. 3rd ed. Boston: Bedford/ St. Martin's, 2009. fq. 712-13.
  2. ↑ Hunt, Lynn, Thomas R. Martin, Barbara H. Rosenwein, R. Po-chia Hsia et al.. The Making of the West, Peoples and Cultures. Vol. C. 3rd ed. Boston: Bedford/ St. Martin's, 2009. fq. 712-13.
    • Henry Kissinger On China. 2011 fq. 79
  • Akamatsu, Paul (1972). Meiji 1868: Revolution and Counter-Revolution in Japan (në anglisht). Nju Jork: Harper & Row. fq. 1247.
  • William G. Beasley (1972). The Meiji Restoration (në anglisht). Stanford: Stanford University Press.
  • William G. Beasley (1995). The Rise of Modern Japan: Political, Economic and Social Change Since 1850 (në anglisht). Nju Jork: St. Martin's Press.
  • Albert M. Craig (1961). Chōshū in the Meiji Restoration (në anglisht). Kembrixh: Harvard University Press.
  • Marius B. Jansen (1986). Gilbert Rozman (red.). Japan in Transition: From Tokugawa to Meiji (në anglisht). Princeton: Princeton University Press.
  • Marius B. Jansen (2000). The Making of Modern Japan (në anglisht). Kembrixh: Harvard University Press.
  • Murphey, Rhoads (1997). East Asia: A New History (në anglisht). Nju Jork: Addison Wesley Longman.
  • Ernest Mason Satow. A Diplomat in Japan (në anglisht). ISBN 4-925080-28-8.
  • Wall, Rachel F. (1971). Japan's Century: An Interpretation of Japanese History since the Eighteen-fifties (në anglisht). Londër: The Historical Association.
  • John Breen (1996). "The Imperial Oath of April 1868: ritual, power and politics in Restoration Japan". Monumenta Nipponica (në anglisht). 51 (4).
  • Francisco Barberan; Rafael Domingo Osle (2006). Codigo civil japones. Estudio preliminar, traduccion y notas (në spanjisht) (bot. i 2-të). Thomsons Aranzadi.
  • Harry D. Harootunian (1970). "Introduction". Toward Restoration (në anglisht). Berkeley: University of California Press. fq. 1–46.
  • Yoshida Shōin. "IV". The Culture of Action (në anglisht). Yoshida. fq. 184–219.
  • Najita Tetsuo. "3. Restorationism in Late Tokugawa". The Intellectual Foundations of Modern Japanese Politics (në anglisht). Çikago & Londër: University of Chicago Press. fq. 43–68.
  • H. Van Straelen; Yoshida Shōin (1952). Forerunner of the Meiji Restoration: A Biographical Study (në anglisht). Leiden: E. J. Brill.
  • Yoshida Shōin (1972). "Attitude toward the Emperor/Nation". përmbledhur nga David M. Earl (red.). Emperor and Nation in Japan (në anglisht). Siatëll: University of Washington Press. fq. 82–105, 161–192.
  • Marius B Jansen (1994). "VIII. Restoration". Sakamoto Ryōma and the Meiji Restoration (në anglisht). Nju Jork: Columbia University Press. fq. 312–346.
  • W. G. Beasley (1972). "VI. Dissenting Samurai". The Meiji Restoration (në anglisht). Stenford, Kaliforni: Stanford University Press. fq. 140–171.
  • Conrad Totman (1988). "From Reformism to Transformism, bakufu Policy 1853–1868". përmbledhur nga T. Najita; V. J. Koshmann (red.). Conflict in Modern Japanese History (në anglisht). Nju Xhersi: Princeton University Press. fq. 62–80.
  • Marius B. Jansen (1989). "The Meiji Restoration". përmbledhur nga Marius B. Jansen (red.). The Cambridge history of Japan (në anglisht). Vëll. 5. The Nineteenth Century. Nju Jork: Cambridge University Press. fq. 308–66.
  • Robert W. Strayer, Ways of the World with Sources, volume 2, (2013, 2nd ed.), fq. 950

Lidhje të jashtme

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Restaurimi_meixhi&oldid=2824187"