Katolicizmi në Shqipëri

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Kisha e Fretenve në Shkodër.

Kisha katolike romake në Shqipëri është pjesë e Kishës në mbarë botën katolike, nën udhëheqjen shpirtërore të PapasRomë.

Rreth 10-15 % e popullsisë fetare shqiptare është katolike - komuniteti i tretë më i madh fetarë pas Islamit dhe Ortodoksisë.

Ka pesë dioqeza në vend, duke përfshirë dy arkidioqeza plus një Administratë Apostolike që mbulon Shqipërinë jugore.

Për katër shekuj, Katolikët Shqiptarë kanë mbrojtur besimin e tyre me ndihmën e :

  • Misionarëve Franceskan, veçanërisht që nga mesi i shekullit të 17, kur persekutimet nga princat myslimanë vendosën në lëvizje braktisjen e shumë fshatrave shqiptar, veçanërisht midis grekëve.
  • Kolegjit i PropagandësRomë, i shquar sidomos në mbështetje fetare dhe morale të katolikëve shqiptar. Gjatë shekujve 17 dhe 18, veçanërisht klerikë, të arsimuar për shërbimin e tyre në misionet shqiptar, kontribuuan më pas si tani për mbështetjen e tyre dhe me atë të kishave.
  • Qeverisë Austriake, e cila dha rreth pesë mijë dollarë në vit për misionet shqiptar, në rolin e saj mbrojtës i komunitetit të krishterë nën sundimin turk. Për këtë qëllim të interesit austriak në Shqipëri, kjo mund të thuhet se është ambasadori austriak i cili merr nga Sulltani Beratin, ose dokumentin civil të institucionit, për peshkopët katolikë të Shqipërisë[1].

Legjislacioni Kishtar i shqiptarëve u reformua nga Papa Klementi XI, që ndikojë në një vizitë të përgjithshme kishtare (1763) nga Kryepeshkopi i Tivarit, që mbajti një këshill kombëtar. Dekretet e saj u shtypën nga Propaganda (1705), dhe u rinovuan në 1803[2]. Në 1872, Papa Piu mbajti një sinod të dytë kombëtar që u mbajt në Shkodër, për rinovimin e jetës popullore dhe kishtare.

Organizimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Vendi është ndarë tashmë në dy provincat eklesiastike, të kryesuara nga kryepeshkopët - Shkodër-Pult në veri dhe Tiranë-Durrës në qendër dhe jug. Shkodra-Pulti ka dy peshkop ndihmës për dioqezat e Lezhës dhe Sapës. Tirana-Durrës ka një peshkop ndihmës për dioqezën e Rrëshenit.[3]

Peshkopi i parë i njohur i Shqipërisë së sotme ishte Bassus, i cili u bë Peshkop i Shkodrës, në 387, peshkop ndihmës i Peshkopit të Selanikut, kryepeshkop i gjithë Ilirisë. Në shekullin 6 Shkodra u bë nën-peshkopatë e Ohrit, në Republikën e sotme të Maqedonisë, e cila u bë kryepeshkopata e gjithë Ilirisë, dhe nga mesjeta e hershme, Shkodra ishte nën-peshkopatë e Doklesë, në Malin e Zi të sotëm. Në vitin 1867 Shkodra u bashkua me kryedioqezën e Tivarit (Mali i Zi), por u nda në 1886, për t[u bërë një kryedioqezë vete edhe një herë me nën-peshkop ndihmës në Lezhë, Sapë dhe Pult.

Dioqeza e Pultit - një rajon në veri të Shkodrës në mes fshatrave të Drishtit dhe Prekalit - daton 899, kur një peshkop i Pulatos ishte emëruar si një peshkop ndihmës te peshkopi i Dokleesë. Dioqeza u nda një herë në Pultin e Madh dhe të Vogël por u bashkua përfundimisht me Shkodrën në 2005. Drishti, një fshat në veri të Shkodrës, u përdor gjithashtu të jetë një peshkopatë e veçantë. Dioqeza e Sapës - që mbulon rajonin e Zadrimës midis Shkodrës dhe Lezhës - daton në 1062, dhe ajo e Lezhës në 1300. Kryedioqeza e Durrësit u krijua në 1200 si Peshkopatë e Albanopolit. Kjo u bashkua me Tiranën në vitin 1992. Dioqeza e Rrëshenit u shkëputen në vitin 1996.

Administrata Apostolike e Shqipërisë jugore u krijua në 1939.

Njerëz duke u falur në kishën e Shna NdoitLaç.

Ish dioqeza të lashta në Shqipëri ishin Dinnastrum dhe Balazum.[4][5]

Mirdita[redakto | redakto tekstin burimor]

Mirdita, fisi i vetëm ku gjuha shqipe dhe feja katolike është ende e njëjtë si shekuj më parë. Familjet më të vjetra (të cilat janë vëllezër në të njëjtën kohë) janë : Oroshi (familja udhëheqëse e Mirditës), Kushneni dhe Spaqi. Fandi dhe familja Dibri u organizuan nga Mirdita (ata vinin nga Kosova jugore) më vonë, kur këto dy fis nuk duan t'i binden rregullave të Perandorisë Osmane, në këtë mënyrë, vend i përkryer për këtë ishte Mirdita.


Kisha Katolike në Shqipërinë e pasdiktaturës[redakto | redakto tekstin burimor]

Arqipeshkvia Metropolitane e Tiranë-Durrës (blu), Arqipeshkvia Metropolitane e Shkodër-Pult (vjollcë), Ipeshkvia e Sapës (kaltër), Ipeshkvia e Lezhës (jeshil), Ipeshkvia e Rrëshenit (blertë), Administratura Apostolike e Shqipërisë së Jugut (verdhë)

Riorganizimi i hierarkisë kishtare filloi më 25 prill 1993, kur Papa Gjon Pali II[6] vizitoi Shqipërinë, duke u ndaluar në Shkodër dhe Tiranë: gjatë vizitës i dhuroi Kishës së martirizuar hierarkinë e re të pasdiktarurës- katër ipeshkvij të rinj: Imzot Frano Illinë, Imzot Rrok Mirditën, Imzot Robert Ashtën dhe Imzot Zef Simonin. Më 26 nëntor 1994 Ati i Shenjtë krijoi kardinalin e parë shqiptar, Hirësinë e tij, Mikel Koliqin. Më 7 dhjetor 1996 Shenjtëria e Tij Gjon Pali II, në vijim të riorganizimit të dioqezave të Kishës katolike në Shqipëri, themeloi Dioqezën e Rrëshenit (Mirditë) në vend të abacisë së Oroshit dhe emëroi të parin Ipeshkëv të Rrëshenit dhe administrator apostolik të dioqezës së Lezhës, At Angelo Massafra OFM, asokohe Këshilltar i Provincës Franceskane Shqiptare dhe Famullitar i Troshanit; ndërsa administrator apostolik të Shqipërisë së Jugut, emëroi Atë Hil Kabashin, OFM, asokohe kapelan i besimtarëve shqiptarë në Gjermani. Papa Gjon Pali II siguroi tre ipeshkvij të rinj: Imzot Mark Sopin, ipeshkëv i Kosovës më 6 janar 1996 në bazilikën e Shën Pietrit në Vatikan; Imzot Angelo Massafra, më 6 janar 1997 në bazilikën e Shën Pietrit në Vatikan; Imzot Hil Kabashin më 6 janar 1997 në bazilikën e Shën Pietrit në Vatikan. Më 28 mars 1998 Imzot Angelo Massafra u emërua kryeipeshkëv metropolit i Shkodrës, duke zënë vendin e Monsigneur Illisë, pas vdekjes dhe më 29 qershor 1998 mori nga duart e Papës Gjon Pali II në Vatikan palion e kryeipeshkvit metropolit. Më 10 korrik 1998 Imzot Zef Gashi u emërua kryeipeshkëv i Tivarit; u shugurua më 19 shtator 1998, në bazilikën e Shën Pietrit në Vatikan. Më 25 janar 2005 Gjon Pali II miratoi riorganizimin e dioqezave të Kishës katolike në Shqipëri, si vijon: - ngriti në rangun e Selisë metropolite, Kryedioqezën e Tiranë-Durrësit, duke e ndryshuar kështu emërtimin Kryedioqeza e Durrës-Tiranës e duke i caktuar si sufragane Dioqezën e Rrëshenit dhe Administraturën Apostolike të Shqipërisë së Jugut; - i bashkëngjiti Dioqezën e Pultit, Kryedioqezës Metropolite të Shkodrës, që u emërtua Kryedioqeza e Shkodër-Pultit, duke lënë si sufragane të të njëjtës Kryedioqezë, dioqezën e Lezhës e të Sapës. Më 18 mars 2005 Imzot Mirditës iu dorëzua bula papnore për kthimin e kryedioqezës së Tiranë-Durrësit në seli metropolite. Më 25 janar 2006 Papa Benedicti XVI, në vijim të riorganizimit të hierarkisë së Kishës katolike në Shqipëri emëroi tre ipeshkvij të rinj: Imzot Dodë Gjergjin, ipeshkëv i Sapës, Imzot Ottavio Vitale, ipeshkëv i Lezhës dhe imzot Cristoforo Palmieri, ipeshkëv i Rrëshenit. Më 12 dhjetor 2006 Ati i Shenjtë Benedicti XVI emëroi Administrator Apostolik të Prizrenit (Kosovë) Imzot Dodë Gjergjin, duke e transferuar nga dioqeza e Sapës (Shqipëri) dhe si Ipeshkëv të Sapës (Shqipëri) emëroi monsigneur Lucian Augustinin, deri sot Vikar i Përgjithshëm i kryedioqezës metropolitane të Shkodër-Pultit[7].

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Neber, in K. L., XI, 18, 1
  2. ^ Coll. Lucensis Conc. Fundit., I, 283 sq
  3. ^ Kisha Katolike në Shqipëri, Catholic Hierarchy
  4. ^ Kryedioqeza e Shkodrës, Enciklopedia Katolike via Shkoder.net
  5. ^ Iniciativa për të bërë Tekstin, Albanian History.net
  6. ^ Papa që riorganizoi hierarkinë kishtare.
  7. ^ Kisha Katolike në Shqipërinë e pasdiktaturës

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]