Eure-et-Loir
Eure-et-Loir | |
|---|---|
,_Chartres_(France).JPG) Hôtel de Ligneris (1795), ndërtesa e prefekturës e departamentit Ërë-dhe-Luarë në Shartër | |
 Coat of arms | |
 Vendndodhja e Ërë-dhe-Luarës në Francë | |
| Shteti | Francë |
| Rajoni | Qëndër-Lugina e Luarës |
| Prefektura | Shartri |
| Nënprefekturat | Châteaudun Dreux Nogent-le-Rotrou |
| Sipërfaqja | |
• Total | 5.880 km2 (2,270 sq mi) |
| Popullsia (Janar 2020) | |
• Total | 431 443 |
| Zona kohore | UTC+1 (CET) |
| • Verë (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Numri i departamentit | 28 |
Eure-et-Loir ( shqiptimi frëngjisht: [œʁ‿e lwaʁ], dialekti vendor:[øʁ‿e lwaʁ] ) është një departament francez, i emërtuar pas lumenjve Ërë dhe Luarë . Ndodhet në rajonin e Centre-Val de Loire . Në vitin 2019, departamenti kishte një popullsi prej 431,575. [1]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Eure-et-Loir është një nga 83 departamentet origjinale të krijuara gjatë Revolucionit Francez më 4 Mars 1790 në përputhje me Aktin e 22 Dhjetorit 1789. Ajo u krijua kryesisht nga pjesë të provincave të mëparshme të Orléanais (Beauce) dhe Maine ( Perche ), por edhe pjesë të Île-de-France (Drouais, Thymerais, Lugina e Avre, Hurepoix).
Gjeografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Eure-et-Loir përfshin pjesën kryesore të rajonit të Beauce, politikisht i përket rajonit tanimë të Centre-Val de Loire dhe është i rrethuar nga departamentet e Loir-et-Cher, Loiret, Essonne, Yvelines, Eure, Orne ., dhe Sarthe .
Qytetet kryesore
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Komuna më e populluar është Chartres, prefektura. Që nga viti 2019, ka 6 komuna me më shumë se 10,000 banorë: [1]
| Komuna | Emri shqip | Popullsia (2019) |
|---|---|---|
| Chartres | Shartri | 38,534 |
| Dreux | Dreja | 30646 |
| Lucé | Lusa | 15,403 |
| Châteaudun | Kështjellëduna | 13,096 |
| Vernouillet | Vernuja | 12,472 |
| Mainvilliers | Mevjera | 11,127 |
Demografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Banorët e departamentit quhen Euréliens .
| Year | Pop. | ±% |
|---|---|---|
| 1791 | 256.636 | — |
| 1801 | 257.793 | +0.5% |
| 1821 | 264.448 | +2.6% |
| 1831 | 278.820 | +5.4% |
| 1841 | 286.368 | +2.7% |
| 1851 | 294.892 | +3.0% |
| 1861 | 290.455 | −1.5% |
| 1872 | 282.622 | −2.7% |
| 1881 | 280.097 | −0.9% |
| 1891 | 284.683 | +1.6% |
| 1901 | 275.433 | −3.2% |
| 1911 | 272.255 | −1.2% |
| 1921 | 251.255 | −7.7% |
| 1931 | 254.790 | +1.4% |
| 1936 | 252.690 | −0.8% |
| 1946 | 258.110 | +2.1% |
| 1954 | 261.035 | +1.1% |
| 1962 | 277.546 | +6.3% |
| 1968 | 302.251 | +8.9% |
| 1975 | 335.151 | +10.9% |
| 1982 | 362.813 | +8.3% |
| 1990 | 396.073 | +9.2% |
| 1999 | 407.665 | +2.9% |
| 2006 | 421.114 | +3.3% |
| 2011 | 430.416 | +2.2% |
| 2016 | 433.929 | +0.8% |
Ekonomia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Eure-et-Loir është një departament i traditës bujqësore (Beauce), por edhe në ballë të tre sektorëve ekonomikë :
Bujqësia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Departamenti është një lojtar kryesor ekonomik në prodhimin e drithërave dhe farave vajore në Francë. [2] Ekonomia e tij bujqësore është ende shumë e varur nga mjedisi ekonomik dhe rregullator i tregjeve për të korrat. Rajoni Eure-et-Loir renditet i pari ndër prodhuesit e grurit në Francë. Është gjithashtu lideri kombëtar në prodhimin e farave të rapit dhe bizeleve. Prodhimi i grurit është deri tani më dominuesi në zonë. Gati 40% e të gjithë tokës bujqësore i kushtohet kultivimit të grurit, i cili ka gjeneruar mesatarisht 29% të prodhimit bujqësor për tregti të departamentit gjatë 5 viteve të fundit.
Industritë
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Grumbulli Lugina kozmetike, rreth Chartres, që është qendra më e rëndësishme e industrisë franceze të bukurisë dhe mirëqenies (parfume/kozmetikë), me emra të mëdhenj si Guerlain, Paco Rabanne, Lolita Lempicka, Jean-Charles de Castelbajac dhe Jean- Paul Gaultier . Lugina kozmetike vendos 2.5 miliardë euro qarkullim, përfshin 200 kompani, bashkëpunon me Universitetet e Orleanit dhe Parisit dhe punëson më shumë se 30,000 njerëz.
- Industria farmaceutike, rreth Dreux dhe grupit Polepharma . Krijuar në vitin 2002 nën udhëheqjen e CODEL [3] Polepharma është një grup i prodhimit farmaceutik francez i cili përfshin kompani si Ipsen, Novo Nordisk, Laboratoires Expanscience, LEO Pharma, Ethypharm Famar, Norgine, Nypro, Synerlab / Sophartex dhe Serate. Grupi përfaqëson 50% të prodhimit të medikamenteve në Francë dhe 30,000 vende pune. Grumbulli farmaceutik është gjithashtu një nga krijuesit e aleancës ndërrajonale "Pharma Valley" që ka rrjete partnere: Polepharma, CBS dhe Grepic. Kjo aleancë përfaqëson 60% të zonave të prodhimit brenda Francës dhe 2.5 miliardë euro xhiro vjetore.
- industria agro-ushqimore, e promovuar nga Agrodynamic (qendra rurale e ekselencës), me dy kompani të mëdha në këtë sektor: Ebly në Chateaudun dhe një Andros në Auneau.
- industria e drurit dhe e mobiljeve rreth shoqatës Perchebois .
- industria e gomës dhe e plastikës, përmes grupit Elastopol .
- prodhuesi i ashensorëve Octé ka selinë e tij në Châteauneuf-en-Thymerais [4]
Energjia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Departamenti është një ndër liderët edhe në energjinë e ripërtërishme. E renditur tashmë në vendin e dytë në nivel kombëtar për sa i përket prodhimit të energjisë përmes fermave të saj me erë të vendosura veçanërisht në rajonin Beauce.
Turizmi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Atraksioni më i rëndësishëm turistik është katedralja e Shartrit, me dritaret e saj të mrekullueshme me xham të njollosur .
- Kisha: Saint-Pierre of Dreux, Saint-Denis (Toury)
- Chapelle Royale e Dreux
- Beffroi i Dresë
- Abbey Bonneval
- Kalaja e Anet, e Chateaudun, e Maillebois, e Maintenon, e Montigny (Cloyes-sur-Loir), e Montigny-sur-Avre, e Charbonnières (Authon-du-Perche), Kalaja Saint-John (Nogent-le-Rotrou ), Kalaja e Villepion (Orgères-en-Beauce), Kalaja e Reverseaux (Voves)
- Parku rajonal i Perches
Chartres
Katedralja e Shartrit
Nogent-le-Rotrou
Châteaudun
Abacia Bonneval
Akuadukti i Kështjellës së Maintenonit
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 Populations légales 2019: 28 Eure-et-Loir, INSEE
- ↑ Agricultural chamber of Eure-et-Loir
- ↑ Codel: Eure-et-Loir economic development board
- ↑ "Drive systems". Arkivuar nga origjinali më 2018-07-10. Marrë më 2017-05-04.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)