Inteligjencat e shumefishta

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Inteligjencat e shumëfishta[redakto | përpunoni burim]

Frymëzuar nga teoria e Filozofit Xhon Dju,sipas të cilit, të gjithë individët mësojnë sipas mënyrës së tyre dhe secili mund të fitojë inteligjencë vetëm duke nxënë gjatë të vepruarit dhe jo nga ajo që dëgjon në mësim apo përmes provimeve të standardizuara, Haward Gardner, një psikolog amerikan, zhvilloi teorinë e tij të inteligjencave të shumëfishta, e cila përshkruante mënyrat nëpërmjet të cilave shumë njerëz interpretojnë informacionin dhe mësojnë. [1]

[2]

Origjina e teorisë[redakto | përpunoni burim]

“ Teoria e Inteligjencave të Shumëfishta” është formuluar nga Howard Gardner, profesor i edukimit dhe psikologjisë në Universitetin e Harvardit. Në 1983 Gardner botoi librin “Frames of Mind”, në të cilin vë në dukje qëndrimin e përgjithshmë ndaj inteligjencës që përqëndrohet në testin e IQ (inteligjence quotient) formuluar nga Alfred Binet. (Gardner, 2011)

Alfred Binet besonte se inteligjenca mund të matet, dhe se testet e IQ rezultojnë në pikë numerike që janë tregues të besueshëm të inteligjencës së qëndrueshme. Studime të mëtejshme do ta shtynin Gardnerin të propozonte shtatë inteligjenca të veçanta :

Inteligjenca e Linguistikës[redakto | përpunoni burim]

Përfshin gjuhën dhe ka të bëjë jo vetëm me mësimin e gjuhës por përdorimin e mirë të saj (si psh poetët dhe shkrimtarët).

Inteligjenca e Logjiko-matematikë[redakto | përpunoni burim]

I referohet arsyetimit logjik; aftësisë për të zgjidhur probleme matematikore.

Inteligjenca e hapësirës[redakto | përpunoni burim]

I referohet aftësisë për të përcaktuar dhe imagjinuar relacionet hapësinore (psh. arkitektët dhe skulptorët janë mjaft të talentuar për sa i përket imagjinatës në hapësirë).

Inteligjenca e Kinestikës Trupore[redakto | përpunoni burim]

Shfaqet në atletët, kërcimtarët etj,të cilët janë të aftë të ekzekutojnë modele gati të pabesueshme me trupin e tyre.

Inteligjenca Muzikore[redakto | përpunoni burim]

Është e veçantë pasi përfshin vetëm ata njerëz që lindin me një aftësi superior për sa i përket muzikalitetit.

Inteligjenca Intra-personale[redakto | përpunoni burim]

I referohet aftësisë së njeriut për të njohur vetveten, si psh. njohja e anëve të forta apo të dobëta të karakterit, vetëdija për të mos ekzagjëruar rëndësinë e tij .

Inteligjenca Inter-personale[redakto | përpunoni burim]

I referohet mënyrës se si komunikojmë me njerëzit ( në mënyrë për ti afruar). Psh, njerëz me inteligjencë të lartë inter-personale shkëlqejnë si shitës, mësues, politikanë apo klerikë. Pra këta janë njerëz të ndjeshëm karshi nevojave dhe shqetësimeve të të tjerëve. [3]

Gardner i shikon këto inteligjenca të funksionojnë së bashku tek individi. Pra, sipas tij, për tu zhvilluar në një person të kompletuar, individi duhet të ushqejë të gjitha inteligjencat e sipërpërmendura. [4] [5]


Kritika e teorisë[redakto | përpunoni burim]

Teoria e Gardner ka ardhur nën kritika nga psikologët dhe edukatorët. Ata argumentojnë se përkufizimi i Gardner për inteligjencën është shumë I gjërë dhe se tetë inteligjencat e ndryshme thjesht përfaqësojnë talentet, tiparet e personalitetit dhe aftësitë. Teoria e Gardnerit gjithashtu vuan nga mungesa e hulumtimit mbështetës empirik. Përkundër kësaj teoria e inteligjencës së shumëfishtë gëzon popullaritet të konsiderueshëm me edukatorët. Shumë mësues përdorin inteligjencë të shumëfishta në filozofitë e tyre të mësimdhënies dhe punojnë për të integruar teorinë e Gardnerit në klasë.


Të nxënit dhe TISH[redakto | përpunoni burim]

[6]

TISH në përdorimin e tij në arsim dhe edukim[redakto | përpunoni burim]

Viens(1999) më tej përmend qasjet dhe aktivitetet e mëposhtme të cilat janë zhvilluar për të adresuar qëllimet e paracaktuara: •Sigurimi i një sërë opsionesh kurrikulare, të cilat i japin mundësi mësuesit dhe nxënësit të zbulojë pikat e forta dhe interesat e tyre. •Sigurimi i zgjedhjes midis aktiviteteve ose “pikat e hyrjes” për të zhvilluar aftësitë e të kuptuarit ose të të nxënit. Lejimi i studentëve për të mësuar në mënyrat në të cilat ato janë më të rehatshme rritë mundësinë për të mësuarit substancial, si dhe rritjen e vëtëvleresimit të nxenësit. •Zgjerim i strategjive mësimore dhe mediave bazuar në inteligjencën. Teoria e MI ka qenë një mënyre e dobishme për të analizuar dhe zgjeruar praktikat mësimore dhe mediat e përdorura. •Vlerësimi informal i inteligjencës së studentit drejt zhvillimit të aktiviteteve arsimore. Një vlerësim përfundimtar i inteligjencës së studentit nuk është vetëm i veshtirë, por nuk është i nevojshëm ( Gardner, 1996, sic permendet ne Viens, 1999). Vlerësimet joformale të bazuara në vëzhgimet, listat e kontrollit të studentëve dhe pyetësorët, si dhe aktivitetet e tjera ne klasë sic janë revistat e dialogut dhe intervistat e marrjes së informacionit ofrojnë një kontekst për të mbledhur informacion të vlefshëm rreth fushave të aftësive të nxënësve.

[7]

TISH në përdorimin e tij në klasë[redakto | përpunoni burim]

Teoria e inteligjencës së shumëfishtë jep disa ide inovative per mësuesit për të dhënë mësim në klasë. Armstrong (2000) vë në dukje se një nga karakteristikat më të shquara të teorisë së MI të inteligjencës së shumëfishtë është se si të ofrohen tetë rruge të ndryshme potenciale pëe të mësuar. Ai më tej argumenton se “Teoria e MI lehtëson të mësuarit efektiv nëse një studenti në mënyrat më tradicionale gjuhësore ose logjike të mësimit”. Sic thekson Armstrong(2000), teoria i ndihmon mësuesit të marrin vendime në mënyrat më efektive të mjeteve të mësimdhënies dhe të nxënit dhe shkon përtej metodave tradicionale të përbashkëta në sistemet arsimore të ndryshme. Sipas Viens (1999,fq.3), shumica e programeve të bazuara ne MI jane nisur për të adresuar tre qëllime: 1.Për të krijuar mundësi për studentët në një gamë të inteligjencës(eksplorim). 2.T‘u japë studentëve mundësi intensive në fushat e forcës (zhvillimi i talenteve). 3.Të krijohen më shumë edukime të individualizuara ose të personalizuara duke adresuar më drejtpërsëdrejti pikat e forta intelektuale te nxënësve në kurrikulën e tyre (duke përdorur pikat e forta).

[8]

E ardhmja e teorisë[redakto | përpunoni burim]

Është e qartë se idetë e inteligjencës së shumëfishtë do të vazhdojnë të përdoren në shumë fusha ( shkolla, institucione të tjera arsimore, biznese) në shumë rajone dhe vënde. Pothuajse të gjitha aplikimet fillimisht do të jenë sipërfaqësore. Interesi është nëse ekspërimentet zgjasin apo jo, nëse pasqyra thellohet gjatë kohës, dhe, mbi të gjitha nëse idetë e MI ndihmojnë për të sjellë më shumë sukses në misionet arsimore.

Risitë e TISH[redakto | përpunoni burim]

Elementët kryesore të teorisë së Gardner janë: 1-Ideja e shkollave të përqëndruara tëk nxënësi, I frymëzuar nga ideja e edukimit individual në qëndër, së bashku me përkufizimin e inteligjencës dhe kriteret për të dalluar një inteligjencë. 2-Vizioni I propozuar në fushën e arsimit. Gardner u ofron mësuesve një liri të madhe në zbatimin e teorisë së tij në klasë, si dhe kjo teori mbetet një mënyrë për të përmbushur objektivat mësimore. Ai nuk pajtohet me shkollën “ uniformë” ku të gjithë nxënësit mësohen me të njëjtën mënyrë, me të njëjtin ritëm ku kanë shumë pak opsione. [9]

Përfundime[redakto | përpunoni burim]

Teoria e Inteligjencës së shumëfishtë ,mund të jetë një mjet i fuqishëm dhe interesant me ndikim të dukshëm të drejtëpërdrejtë në fushën e arsimit, këshillimit dhe biznesit. Ndërsa fokusohet më tepër në fuqitë e personit dhe nënkupton një pamje të shumëfishtë, sistemore dhe dinamike të inteligjencës, ajo nxit rritjen e ndjeshme të vetëbesimit, motivimit, punës në ekip dhe aftësive të lidershipit, së bashku me një kuptim më të mirë dhe mbajtjen informacioneve. Kjo qasje gjithashtu i ndoihmon njerëzit te ri-zbulojnë burimet e tyre krijuese, të bëhen tolerantë, të hapura, aktive, mbështetëse, kurioze dhe në fund të fundit punonjësit më të mirë dhe qytetarët e një bote në zhvillim të vazhdueshëm dhe fleksibël.

Referencat[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Gardner, H. (2011). Frames of Mind : The theory of multiple intelligences. . Basic books.
  2. ^ http://www.institute4learning.com/resources/articles/multiple-intelligences/
  3. ^ Sula, G. (n.d.). Të nxënit - nga teoria në praktikë. Tirane: Monografi
  4. ^ Gardner, H. (2006). Multiple intelligences : New horizons . Basic books.
  5. ^ https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2Fa0038881
  6. ^ https://www.cornerstone.edu/blogs/lifelong-learning-matters/post/what-are-multiple-intelligences-and-how-do-they-affect-learning
  7. ^ https://www.ukessays.com/essays/education/benefits-of-multiple-intelligence-in-english-language-teaching-education-essay.php
  8. ^ https://www.amazon.com/Multiple-Intelligences-Adult-Literacy-Practitioners/dp/0807743461
  9. ^ Gardner, H. (2006). Multiple intelligences : New horizons . Basic books.