Lista e lumenjve të Lituanisë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Lumenjtë e Lituanisë janë lumenj tipik fushor. Ato kanë një rrjedhje të ngadalshme, shtrati i tyre zakonisht është i gjerë. Për shkak të reshjeve të bollshme, denduria mestare e lumenjëve është 0.99 km dhe rrjedhin në 1 km² të territorit.[1] Megjithatë, lumenjtë nuk janë të shpërndara në mënyrë të barabartë. Dendësia më e lartë është në zonën malore Samogitian ku bie shi më shpesh dhe në Lituanin veriore ku toka ka baltë, nuk lejon uji të thahet nën tokë. Dendësia më e ulët është në Lituani juglindore ku toka ka në përbërje rërë dhe shiu rrjedh më shpejt në nëntokë.

Pothuajse 70% (rreth 49.600 km²) e territorit të Lituanisë janë drenazhuar nga lumi Neman dhe degëve të tij. Pesë basenet e lumenjve të tjerë janë të vegjël dhe të vendosura afër kufirit: Musa-Nemunėlis (Lielupe, 8976 km²), Venta (5140 km²), Daugava (1857 km²), lumenj të vogjël që rrjedhin në Detin Baltik (2,523 km²) dhe Pregolya (54 km²). Gjatë dimrit të gjithë lumenjtë janë të ngrirë gjatë rrjedhës së tyre. Në pranverë pothuajse të gjitha zonat afër lumenjve përmbyten nga shkrirja e borës dhe akullit. Megjithatë, zakonisht vetëm në deltën e lumit Neman breshëri ujit nga luginës.

Në ditët e sotme përmbytjet janë të kontrolluara nga digat dhe gjithashtu për shkak të kullimit shumica e lumenjve kanë nivele të ulëta të ujit. Në lumenj perëndimor në Lituani kanë prirje të çrregullt të përmbytjeve gjatë rënies së reshjeve për shkak të shirave të tepërta. Në lindje të Lituanisë, lumenjtë kanë tendencë për të transportuar një sasi të vazhdueshme të ujit për shkak se ata janë të rregulluara nga liqenet përmes dhe të tokës me rërë, e cila shpejt thith shi ose dëborë të tepërt të ujit.

Gjatë kohës sovjetike (1945-1990) lumenjtë kanë pësuar shumë dëme për shkak të kullimit. Shumë kënetat janë drenazhuar dhe tani ata nuk mund të ushqejnë lumenjtë më. Lumenj të tjera më të vegjël u zhvendosën dhe u shndërruan në kanale kulluese. Lituania numëron rreth 29 mijë rrjedha uji, më të gjatë se 0.25 km. Gjatësia totale e të gjitha këtyre rrjedhave ujore është rreth 65,000 km. Numri i lumenjve më të gjata se 3 km ka qenë është 4,418 të tillë. 758[2] lumenjtë janë më shumë se 10 km. Lituania ka 21 lumenjtë më shumë se 100 km (62 mi):

Lumenjë më të gjatë[redakto | redakto tekstin burimor]

# Emri Gjatësia (km) Grykëderdhja Qytete që prek
Total në Lituani
1 Nemunas 937 475 Curonian Lagoon Hrodna, Druskininkai, Alytus, Kaunas, Sovetsk
2 Neris 510 235 Nemunas Vilnius, Kernavė, Jonava, Kaunas
3 Venta River 346 161 Baltic Sea Venta, Kuldīga, Ventspils
4 Šešupė 298 209 Nemunas Marijampolė, Kudirkos Naumiestis, Krasnoznamensk
5 Šventoji 246 246 Neris Anykščiai, Kavarskas, Ukmergė
6 Nevėžis 209 209 Nemunas Panevėžys, Kėdainiai
7 Merkys 203 190 Nemunas Baltoji Vokė, Merkinė
8 Minija 202 202 Nemunas Delta Salantai, Gargždai, Priekulė
9 Nemunėlis 199 160 Lielupe
10 Dysna 173 58 Daugava
11 Jūra 172 172 Nemunas Rietavas, Tauragė
12 Mūša 157 140 Lielupe
13 Lėvuo 145 145 Mūša Bauska
14 Šušvė 135 135 Nevėžis
15 Dubysa 131 131 Nemunas Šiauliai, Ariogala
16 Širvinta 129 129 Šventoji River Širvintos
17 Švėtė 118 50 Lielupe Žagarė
18 Šešuvis 115 115 Jūra
19 Kotra River 109 24 Nemunas
20 Mituva 102 102 Nemunas Jurbarkas
21 Bartuva 101 55 Baltic Sea Skuodas

Shënim: gjatësia në Lituani përfshin gjithashtu gjatësinë e lumenjve, kur ata shërbejnë si kufij me vendet fqinje.

Burimet[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ The Republic of Lithuania, Fishery Country Profile, Food and Agriculture Organization of the United Nations, May 2005. Accessed June 9, 2006.
  2. ^ Stasys Vaitiekūnas, Elena Valančienė, Lietuvos geografija (Geography of Lithuania), Alma littera, 2004, page 65. ISBN 9955-08-534-7

Shiko edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]