Një mijë e një netë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
"Sheherazade dhe Shahryāri" nga Ferdinand Keller, 1880

Një Mijë e Një Net, (arabisht: كِتَاب أَلْف لَيْلَة وَلَيْلَة kitāb ʾalf layla wa-layla) është një koleksion historish dhe tregimesh popullore të Lindjes së Mesme dhe të Azisë Jugore.[1] Ato u përmblodhën për herë të parë ne formën e shkruar gjatë Epokës së Artë Islamike.[2][3][4]

Koleksioni i këtyre tregimeve është mbledhur gjatë shekujve nga autorë, përkthyesë dhe studiuesë nëpër zona të ndryshme të Azisë Perëndimore, Qëndrore dhe Jugore, pa harruar këtu edhe Afrikën e Veriut. Tregimet i kanë rrënjët e tyre në folkorin dhe letërsinë arabe, perse, Mesopotame, Indiane dhe Egjiptiane. Bie në sy se shumë tregime vijnë nga folklori i periudhës së Kalifatit, ndërsa të tjera nga Literatura antike Perse, e cila nga ana tjetër ka shumë elemente indiane.[5]

E përbashkëta në të gjitha versionet është elementi Sheherazade, ku personazhi me të njëjtin emër detyrohet t'i rrëfejë bashkëshortit të saj, princit Shahryār (nga Persisht: شهريار, do të thotë "mbret", ose "sovran") tregime të përhapura në popull në mënyrë që t'i shpëtoje vdekjes.[6]

Disa nga tregimet si "Llamba e Mrekullueshme e Aladinit", "Ali Baba dhe Dyzet Hajdutët "dhe "Shtatë Udhëtimet e Sinbad Marinarit", edhe pse ishin mjaft të njohura për popujt e Lindjes së Mesme, nuk kanë qënë të përfshira në versionin origjinal të Netëve, por janë shtuar më pas nga Antoine Galland dhe përkthyesë të tjerë europianë.[7]

Notes[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Marzolph, Ulrich and Richard van Leeuwen. 2004. The Arabian nights encyclopedia, Volume 1. P.506-508
  2. ^ Dwight Reynolds. "The Thousand and One Nights: A History of the Text and its Reception." The Cambridge History of Arabic Literature: Arabic Literature in the Post-Classical Period. Cambridge UP, 2006.
  3. ^ Irwin, Robert (2003), The Arabian Nights: A Companion, Tauris Parke Palang-faacks, ISBN 1-86064-983-1 
  4. ^ "The Oriental Tale in England in the Eighteenth Century", by Martha Pike Conant, Ph.D. Columbia University Press (1908)
  5. ^ Marzolphpa (2007), "Arabian Nights", Encyclopaedia of Islam, I, Leiden: Brill. 
  6. ^ The Arabian Nights, translated by Malcolm C. Lyons and Ursula Lyons (Penguin Classics, 2008), Volume 1, page 1
  7. ^ John Payne, Alaeddin and the Enchanted Lamp and Other Stories, (London 1901) gives details of Galland's encounter with 'Hanna' in 1709 and of the discovery in the Bibliothèque Nationale, Paris of two Arabic manuscripts containing Aladdin and two more of the added tales.