Peruja

Republika e Perusë
*República del Perú*
Republika e Perusë República del Perú
	Flamuri Stema
	Motto: "Firme y feliz por la unión"; "I qëndrueshëm dhe i lumtur për bashkimin"
	Anthem: "Himno Nacional del Perú";
	Vendndodhja e Perusë në Amerikën e Jugut
Kryeqyteti	Lima; 12°03′S 77°02′W / 12.050°S 77.033°W
Largest city	kryeqyteti
Official languages	Spanjishtja, keçua dhe aimara
Etnonimis	peruan, peruane
Qeverisja	Republikë presidenciale unitare
• Presidenti	José María Balcázar
• Kryeministri	Luis Arroyo Sánchez
Legjislatura	Kongresi i Republikës
Establishment
• Shpallja e pavarësisë	28 korrik 1821
• Konsolidimi i pavarësisë	9 dhjetor 1824
• Kushtetuta aktuale	31 dhjetor 1993
Sipërfaqja
• Gjithsej	1,285,216 km2 (496,225 sq mi) (19)
• Ujë (%)	0.41
Popullsia
• 2025 estimate	32.768.614
• Dendësia	25.5/km2 (66.0/sq mi)
GDP (PPP)	2025 estimate
• Gjithsej	rreth $663,8 miliardë
• Per capita	$19.209
GDP (nominal)	2025 estimate
• Gjithsej	rreth $318,48 miliardë
• Per capita	$9.256
HDI (2023)	0.804; very high (79)
Monedha	Soli peruan (PEN)
Zona kohore	UTC−5 (Ora e Perusë)
Formati i datës	dd.mm.yyyy
Kodi telefonik	+51
ISO 3166 code	PE
TLD-ja e internetit	.pe

Peruja, zyrtarisht Republika e Perusë,^[a] është shtet që shtrihet në Perëndim të Amerikës Jugore. Në Veri kufizohet me Ekuadorin dhe Kolumbinë, në Lindje me Brazilin, në Jug-Lindje me Bolivinë, në Jug me Kilin, dhe në Perëndim ka dalje në Oqeanin Paqësor.

Historia

Njësitë Administrative

Territori i Perusë përbëhet nga 25 regjione (Spanjisht: regiones; njëjës: región). Regjionet pastaj ndahen në krahina. Peru ka në përgjithësi 180 krahina me rreth 1747 rrethe.

Krahina Lima që shtrihet në qendrën e bregdetit të Perusë është regjion i pavarur, në këtë krahinë gjendet edhe kryeqyteti Lima i quajtur Lima Metropolitana.

Më 2002 ndarja administrative e Perusë zyrtarisht bëhet në 24 departamente (spanjisht: departamentos). Por në praktikë përdoren termet për regjione.

Lidhje të jashtme

Qeveria
Kryetari
Parlamenti
- President: Luz Salgado
Ministria e Turizmit:Peruvian Tourism

Perú Cultural
Foto nga sateliti Arkivuar 25 qershor 2005 tek Wayback Machine
Klima në Peru
PeruLinks.com Arkivuar 15 tetor 2008 tek Wayback Machine - Amëz e adresave të fletave elektronike

Ky artikull me tematikë në lidhje me gjeografinë e Amerikës Jugore është i cunguar. Ju mund të ndihmoni Wikipedian duke e zgjeruar atë.

1 2 3 "Peru Facts, Map, Population, GDP". The World Factbook (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.
↑ "Peru installs Jose Balcazar as interim president after Jeri ousted in political upheaval". Reuters (në anglisht). 19 shkurt 2026. Marrë më 11 maj 2026.
↑ "Petroperu to seek $2 billion in state-backed loans to sustain operations". Reuters (në anglisht). 11 maj 2026. Marrë më 11 maj 2026.
↑ "GDP per Capita, PPP (2025) - IMF". Worldometer (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.
↑ "Peru GDP (2025) - IMF". Binance Square (në anglisht). 5 janar 2026. Marrë më 11 maj 2026.
↑ "Human Development Index and its components" (PDF). UNDP Human Development Reports (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.

↑ spanjisht: República del Perú

Gabim citimi: Etiketat <ref> ekzistojnë për një grup të quajtur "lower-alpha", por nuk u gjet etiketa korresponduese <references group="lower-alpha"/>

[factbook-1] 1 2 3 "Peru Facts, Map, Population, GDP". The World Factbook (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.

[2] "Peru installs Jose Balcazar as interim president after Jeri ousted in political upheaval". Reuters (në anglisht). 19 shkurt 2026. Marrë më 11 maj 2026.

[3] "Petroperu to seek $2 billion in state-backed loans to sustain operations". Reuters (në anglisht). 11 maj 2026. Marrë më 11 maj 2026.

[4] "GDP per Capita, PPP (2025) - IMF". Worldometer (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.

[5] "Peru GDP (2025) - IMF". Binance Square (në anglisht). 5 janar 2026. Marrë më 11 maj 2026.

[6] "Human Development Index and its components" (PDF). UNDP Human Development Reports (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.

[7] spanjisht: República del Perú^ⓘ

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[a]

v t e Shtetet e Amerika Jugore
Shtete	Argjentina · Bolivia · Brazili · Ekuadori · Guajana · Kili · Kolumbia · Paraguai · Peru · Surinami · Uruguai · Venezuela	Amerika Jugore
Territore të tjera	Guajana Franceze (Francë) · Gjeorgjia Jugore dhe Ishujt Jugorë Sanduiç (Brit.) · Ishujt Falkland (Brit.)	Amerika Jugore