Kromi

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Kromi

Kromi (nga greq. chroma „ngjyrë“) është një element kimik i cili në sistemin periodik e gjejmë me simbolin Cr dhe radhitet si i 24 me radhë. Lidhshmërinë me kromin e kanë shumë ngjyra dhe shpesh përdoren si pigmente për ngjyrë dhe llak.


Histori[redakto | redakto tekstin burimor]

Kristal i pastër kromi

Në vitin 1761 Johann Gottlob Lehmann në malin Ural zbuloi një mineral plumb kromi në ngjyrë portokalltë në të kuqe (PbCrO4), dhe e quajti mineral i kuq plumbi. Mbase identifikoheshe si lidhje plumb-hekur-selen, kromi mbeti ende i pazbuluar.

Në vitin 1770 Peter Simon Pallas po në të njëjtin vend gjeti një mineral të kuq plumbi dhe se për shkak të ngjyrës së saj të kuqërremtë që kishte e quajti krokoit (greq. krokos, shafran i kuq). Në përdorim si pigment i ngjyrave mori një vrull të madh. Dhe ngjyra e përfituar në ngjyrë e verdhë e shkëlqyer, pra kromi i verdhë, u bë dhe ngjyrë e modës.

Në vitin 1797 Louis-Nicolas Vauquelin përfitoi kromtrioksidin (Cr2O3) prej krokoit dhe kripërave acidike.

Xehe Kromi e tipit Alpin

Nje varg paraqitjesh të kromatike në formë thjerrëzore te tipit Alpin ne Kosoven jugperendimore jane pjese e nje serie te vendburimeve lineare, qe vazhdojne dhe ne Shqipëri. Keto thjerrëza jane te vogla por te shkalles se larte dhe ne Shqipëri jane te njohura qe zoterojne nivele te larta te metaleve te grupit te Platinit (PGM).

Kosova[redakto | redakto tekstin burimor]

Nga fundi i Luftes se II Boterore deri ne vitin 1956 ne Kosove, xeheroret e kromit shfrytezoheshin ne fillim nga miniera e Gjakoves nga “Deva Holding Company” dhe drejtpersedrejti transportohej në Shqipëri per trajtim. Kur xeherorja u shterrua, Kosova filloi te importoje nga Shqipëria 30 000 – 50 000 t/vit kromite. Kjo gje u nderpre kur impjanti u mbyll ne vitin 1991. Per shume dekada nuk jane ndermarre kerkime per kromite.[1]

Shqipëria[redakto | redakto tekstin burimor]

Si përfitohet[redakto | redakto tekstin burimor]

Përdorimi[redakto | redakto tekstin burimor]

In translation icon.png
Ky artikull apo seksion i Wikipedias Shqiptare është në gjermanisht.
Ju lutemi ndihmoni edhe ju me përkthimin e artikullit apo seksionit në shqip.

Kromi dhe lidhjete kromit perdoren per funskione te ndryshme, ku vleresohet qendrueshmeria e tij.:

  • Kromizimi i forte: galvanisches Aufbringen einer bis zu 1 mm dicken Verschleißschutzschicht direkt auf Stahl, Gusseisen, Kupfer. Auch Aluminium kann nach dem Aufbringen einer Zwischenschicht verchromt werden (Hartverchromte Aluminiumzylinder im Motorenbau).
Eine verchromte Leichtmetallfelge: besonders in der Tuning-Szene sehr beliebt.
  • kromizimi per dekor: galvanisches Aufbringen einer < 1 μm dicken Cr-Schicht als Dekor mit einer korrosionsschützenden Zwischenschicht aus Nickel oder Nickel-Kupfer. Sehr oft werden auch Kunststoffteile verchromt. Ein Ersatz für die Dekorverchromung ist das Achrolyte-Verfahren.
  • Pasivimi von galvanischen Zinkschichten (Chromatierung)
  • Elemente te legierung: in korrosions- und hitzebeständigen nichtrostenden Stählen und NE-Legierungen
  • Katalizator: um chemische Reaktionen zu ermöglichen oder zu beschleunigen
  • Chromgerbung: procesi me i rendesishem per prodhimin e lekures

Burimi i te dhenave[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Vendburimet Minerale

Shih dhe këtë[redakto | redakto tekstin burimor]