Biodiversiteti në Kosovë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Lulet Pistacia terebinthus janë karakteristike për pyjet e Kosovës.

Biodiversiteti i Kosovës është mjaft i pasur për shkak të ekspozimit të klimës mesdhetare nëpërmjet të Luginës së Drinit të Bardhë.[1] Në këtë kontekst, Malet e Sharrit dhe Alpet Shqiptare, janë dy zonat më të rëndësishme të biodiversitetit.[2]

Malet e Sharrit janë një habitat për 86 bimë vaskulare të një rëndësie ndërkombëtare, ndërsa Alpet Shqiptare strehojnë rreth 128 lloje endemike.[3] Flora është e përfaqësuar nga 139 rende të klasifikuara në 63 familje, 35 gjini dhe 20 lloje. Kjo ka rëndësi të madhe për të gjithë rajonin e Ballkanit, edhe pse Kosova përfaqëson vetëm 2.3% e të gjithë sipërfaqes së Ballkanit, në kushtet e vegjetacionit ajo paraqet 25% të florës së Ballkanit dhe rreth 18% e florës Evropiane.[4]

Flora[redakto | përpunoni burim]

Flora e pyjeve kosovare është e përfaqësuar nga 139 rende të klasifikuara në 63 familje, 35 gjini dhe 20 lloje.[5] Ajo ka një rëndësi për të gjithë rajonin e Ballkanit – edhe pse Kosova përfaqëson vetëm 2.3% të të gjithë sipërfaqes së Ballkanit, në kushtet e vegjetacionit ajo paraqet 25% të florës së Ballkanit dhe rreth 18% të florës Evropiane.[6] për Shkak të klimës mesdhetare, disa bimë karakteristike për rajonet submediterane janë gjetur edhe në pyjet e Kosovës, duke përfshirë terebinthin (Pistacia terebinthus), asparagusin e egër (Asparagus acutifolius), aromatiku i virgjër (Clematis flammula) si dhe Convolvulus althaeoides).[7]

Lule të tjera të përbashkëta për pyjet e Kosovës të cilat nuk janë ekskluzive të klimës mesdhetare përfshijnë:[8]

  • European privet - Ligustrum vulgare
  • Blue anemone - Anemone apennina
  • Hop hornbeam - Ostrya carpinifolia
  • Oriental hornbeam - Carpinus orientalis
  • Turkish hazel - Corylus colurna
  • European forsythia - Forsythia europaea

Specie të rrezikuara[redakto | përpunoni burim]

Ka disa lloje të florës në pyjet e Kosovës që janë konsideruar të jenë të rrezikuara, të klasifikuara si të tilla nga ana Agjencisë Kosovare për Mbrojtjen e Mjedisit:[9]

  • Poet's daffodil - Narcissus poeticus
  • Didier's tulip - Tulipa gesneriana
  • Globe-flower - Trollius europaeus
  • Albanicum lily - Lilium albanicum
  • Graeca lily - Fritillaria graeca
  • Carnation - Dianthus scardicus
  • Wulfenia - Wulfenia carinthiaca
  • European yew - Taxus baccata
  • Balkan maple - Acer heldreichii
  • Macedonian oak - Quercus trojana
  • Field elm - Ulmus minor

Fauna[redakto | përpunoni burim]

Rrëqebulli Ballkanik (Balkan lynx) specie e gjetur në Kosovë.

Fauna është ndikuar nga pozicioni gjeografik dhe kushtet e vendit, të cilave i përshtaten disa kafshë të rralla.[10] Të gjitha fushat dhe zonat kodrinore janë një lloj strehimi për derrin e egër, drerin, lepujt, korbat, magpies, gargulleshat, harabelat e fushës, woodpeckers dhe kumriat. Në zonat malore jetojnë fushën thëllëzat (partridges), shkurtëzat, fazani, ketrri, storks, dhe shumë lloje të shqiponjave, hutat, hawks etj.. Grupet e kafshëve të rralla përfshijnë ariun, ujkun, kaprollin, rrëqebulli, pula e egër dhe pula e pyjeve. Arinjët kryesisht janë gjetur në Malet e Sharrit si dhe në Alpet Shqiptare.

Malet e larta në Kosovë e bëjnë atë ideale për rritjen e shumë kafshëve të egra. Në lumenjtë dhe liqenet e e Kosovës ka salmon, troftë, scuba diving, ngjala, gudgeon, mustak, krap, silure të vogla dhe harengë. Pjesa jugore, sidomos Sharri (Dragashi), jeton qeni i racës i cili quhet Qeni i Sharrit dhe që mbahet nga shumica e njerëzve që jetojnë në vend, në pjesën Perëndimore të Republikës së Maqedonisë dhe Shqipërisë.

Fauna e Kosovës përbëhet nga një gamë e gjerë e llojeve të ndryshme për shkak të relievit të saj, faktorëve ekologjik dhe vendndodhjes gjeografike. Pyjet me varietetet më të mëdha janë Malet e Sharrit, Alpet Shqiptare, Kopaoniku dhe Mokna.[11] Ka gjithsej njëmbëdhjetë rezervate natyrore në gjithë Kosovën [12] dhe ata janë një vendbanim i mirë për lloje të tilla si:[13][14][15]

Shih edhe[redakto | përpunoni burim]

Referime[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Kraja, Rexhep Ismajli, Mehmet. Kosova : vështrim monografik. Prishtinë: Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës.  9789951413961. 
  2. ^ "Qenan Maxhuni: Biodiversiteti i Kosoves" (PDF). AKMM/IKMN. f. 2. Marrë më 23 February 2013. 
  3. ^ "Qenan Maxhuni: Biodiversiteti i Kosoves" (PDF). AKMM/IKMN. f. 9. Marrë më 23 February 2013. 
  4. ^ "Qenan Maxhuni: Biodiversiteti i Kosoves" (PDF). AKMM/IKMN. f. 8. Marrë më 23 February 2013. 
  5. ^ "Qenan Maxhuni: Biodiversiteti i Kosoves" (PDF). AKMM/IKMN. f. 2. Marrë më 23 shkurt 2013. 
  6. ^ "Qenan Maxhuni: Biodiversiteti i Kosoves" (PDF). AKMM/IKMN. f. 8. Marrë më 23 shkurt 2013. 
  7. ^ Kraja, Rexhep Ismajli, Mehmet. Kosova : vështrim monografik. Prishtinë: Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës.  9789951413961. 
  8. ^ Kraja, Rexhep Ismajli, Mehmet. Kosova : vështrim monografik. Prishtinë: Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës.  9789951413961. 
  9. ^ "Qenan Maxhuni: Biodiversiteti i Kosoves" (PDF). AKMM/IKMN. f. 8. Marrë më 23 shkurt 2013. 
  10. ^ "BIODIVERSITETI I KOSOVËS" (PDF). ammk-rks.net. Marrë më 4 shkurt 2019. 
  11. ^ "Qenan Maxhuni: Biodiversiteti i Kosoves" (PDF). AKMM/IKMN. f. 14. Marrë më 23 shkurt 2013. 
  12. ^ "Qenan Maxhuni et al. Gjendja e natyres, Raport 2008-2009". 2010: 5. 
  13. ^ "Qenan Maxhuni et al. Gjendja e natyres, Raport 2008-2009". 2010: 70. 
  14. ^ "Qenan Maxhuni: Biodiversiteti i Kosoves" (PDF). AKMM/IKMN. f. 14. Marrë më 23 shkurt 2013. 
  15. ^ "Plani hapesinor, Parku nacional "Mali Sharr"" (PDF). Marrë më 23 shkurt 2013. 

Lidhje të jashtme[redakto | përpunoni burim]

 Commons: Natyra e Kosovës – Album me fotografi dhe/apo video dhe materiale multimediale
 Commons: Kafshët e Kosovës – Album me fotografi dhe/apo video dhe materiale multimediale