Jump to content

Dalarna

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Dalarna
Stema Dalarna
Location of Dalarna
VendiSuedia Suedia
KrahinaSvealand
QarqetQarku Dalarna
Qarku Gävleborg
Qarku Jämtland
Qarku Värmland
Sipërfaqja
 • Gjithsej29.086 km2 (11.230 sq mi)
Popullsia
 (2019)[1]
 • Gjithsej284.524
 • Dendësia98/km2 (25/sq mi)
Grupi etnik
 • GjuhaSuedisht
 • DialectDalekarlian
Kultura
 • LuljaHarebell
 • KafshaEagle owl
 • Zogu
 • PeshkuMinnow
Zona kohoreUTC+1 (CET)
 • Verës (DST)UTC+2 (CEST)

Dalarna është një provincë (landskap) në qendër të Suedisë. Kufizohet me Härjedalen dhe Hälsingland në veri, Gästrikland në lindje, Västmanland në jug dhe Värmland dhe Norvegji në perëndim. Qendra më e madhe urbane e Dalarnës është Borlänge.

Provincat e Suedisë nuk shërbejnë për qëllime administrative apo politike, por funksionojnë si entitete historike dhe kulturore. Në rastin e Dalarnës, qarku përkatës administrativ i Dalarnës ka pothuajse, por jo saktësisht, të njëjtët kufij si provinca, me përjashtim të një pjese të verilindjes (famullia Hamra, e njohur gjithashtu si Orsa Finnmark) e cila është pjesë e Komunës Ljusdal, Qarku Gävleborg.

Pjesa veriore e provincës dominohet nga malet dhe zona e gjerë Orsa Finnmark. Pjesa jugore e provincës është pjesë e rajonit Bergslagen dhe përbëhet kryesisht nga fusha, kodra dhe zona pyjore. Ka disa miniera bakri në pjesën jugore, më e famshmja prej të cilave është Miniera e Falunit. Pika më e lartë është Storvätteshågna, në 1204 metra mbi nivelin e detit. Pika më e ulët është në juglindje, 55 metra mbi nivelin e detit.

Liqeni më i madh i Dalarnës është liqeni Siljan, në pjesën e mesme të Dalarnës. Atje lumi Västerdal dhe lumi Österdal bashkohen me lumin Dal. Liqeni i dytë më i madh i Dalarnës është Runn, i cili shtrihet midis Falun dhe Borlänge. Me 66.6 kilometra katrorë (25.7 mi katrorë) ujë dhe mbi 50 ishuj, liqeni është një destinacion turistik.

Parqet kombëtare

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Liqeni Runn (Runnsjön) afër Torsång (Borlänge)

Provinca e Dalarnës ishte pjesë e Svealand para formimit të Suedisë në shekullin e 11-të.

Tre rebelime historikisht famëkeqe filluan në provincën Dalarna:

Skijimi është i popullarizuar në Dalarna. Maratona Vasa (Vasaloppet), një garë skish vrapues (më e gjata në botë) prej 90 km, zhvillohet çdo vit, zakonisht të dielën e parë të marsit, midis Sälen dhe Mora. Ai përkujton arratisjen me ski të Gustav Ericson, i cili më vonë do të bëhej Mbreti Gustav I i Suedisë, nga trupat daneze në vitin 1520.

Futbolli në provincë administrohet nga Dalarnas Fotbollförbund. Brage dhe Dalkurd janë shembuj të ekipeve të futbollit në Dalarna. Hokej mbi akull është gjithashtu i popullarizuar në Dalarna. Dy skuadrat dhe rivalët e hokejit në akull nga Dalarna janë Leksands IF dhe Mora IK, të dyja shpesh në divizionin më të lartë të hokejit në akull.

  1. ^ "Folkmängd i landskapen den 31 december 2019" (në suedisht). Zyra Qendrore e Statistikave. 2020-03-19. Marrë më 2020-04-20.