Gamal Abdel Naser

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Gamal Abdel Naser
جمال عبد الناصر
Stevan Kragujevic, Gamal Abdel Naser u Beogradu, 1962.jpg
Presidenti i 2-të i Egjiptit
Në zyrë
23 qershor 1956 – 28 shtator 1970
KryeministërStampa:Collapsible
Vice President
PasardhësiMuhamed Nagib
Pasuar ngaEnver es-Sadat
Kryeministri i 31-të i Egjiptit
Në zyrë
19 qershor 1967 – 28 shtator 1970
PresidentVetë ai
PasardhësiMuhamed Sedki Sulejman
Pasuar ngaMahmud Favzi
Në zyrë
18 prill 1954 – 29 shtator 1962
PresidentMohamed Naguib
Vetë ai
PasardhësiMohamed Naguib
Pasuar ngaAli Sabri
Në zyrë
25 shkurt 1954 – 8 mars 1954
PresidentMohamed Naguib
PasardhësiMohamed Naguib
Pasuar ngaMohamed Naguib
Zëvendës Kryeministër i Egjiptit
Në zyrë
8 mars 1954 – 18 prill 1954
KryeministërMohamed Naguib
PasardhësiGamal Salem
Pasuar ngaGamal Salem
Në zyrë
18 qershor 1953 – 25 shkurt 1954
KryeministërMohamed Naguib
PasardhësiSulejman Hafez
Pasuar ngaGamal Salem
Ministër i Brendshme
Në zyrë
18 qershor 1953 – 25 shkurt 1954
KryeministërMohamed Naguib
PasardhësiSulejman Hafez
Pasuar ngaZakaria Mohieddin
Kryetar i Këshillit të Komandës Revolucionare
Në zyrë
14 nëntor 1954 – 23 qershor 1956
PasardhësiMuhamed Nagib
Pasuar ngaVetë ai si president
Sekretar i Përgjithshëm i lëvizjes jo të lidhur
Në zyrë
5 tetor 1964 – 8 shtator 1970
PasardhësiJosip Broz Tito
Pasuar ngaKenneth Kaunda
Kryetar i Organizatës së Unitetit Afrikan
Në zyrë
17 korrik 1964 – 21 tetor 1965
PasardhësiHaile Selassie I
Pasuar ngaKwame Nkrumah
Të dhënat vetjake
Lindur më
Gamal Abdel Nasser Husein

15 janar 1918
Aleksandria, Egjipt
Vdiq më28 shtator 1970 (52 vjet)
Kajro, Republika e Bashkuar Arabe
Shkaku i vdekjesSulm në zemër
KombësiaEgjiptian
Partia politikeBashkimi Socialist Arab
Bashkëshortja/etTahia Kazem
Fëmijët5, përfshirë Halid
ProfesioniOficer ushtarak
Signature
Military service
Në aleancë meFlag of Egypt (1922–1953).svg Mbretëria e Egjiptit
Flag of Egypt (1953–1958).svg Republika e Egjiptit
Flag of Syria.svg Republika e Bashkuar Arabe
Branch/serviceUshtria Egjiptiane
Vite shërbim1938–1952
RankTurco-Egyptian bekbashi.gif Nënkolonel
Beteja/luftraLufta arabe-izraelite 1948

Gamal Abdel Naser Husein ose Xhemal Abdul Nasser (Arabisht: جمال عبد الناصر حسين‎, Xhamāl ʻAbdu n-Nāṣir Ḥusajn; 15 janar 1918 - 28 shtator 1970) ishte një politikan egjiptian i cili shërbeu si Presidenti i dytë i Egjiptit nga viti 1954 deri në vdekjen e tij më 1970. Naseri udhëhoqi përmbysjen e monarkisë më 1952 dhe futi reformat e gjera tokësore vitin e ardhshëm. Pas një përpjekjeje për jetën e tij në vitin 1954 nga një anëtar i Vëllazërisë Myslimane, ai goditi organizatën, vendosi presidentin Muhamed Nagib në arrest shtëpiak dhe mori detyrën ekzekutive. Ai u zgjodh zyrtarisht president në qershor 1956.

Naseri mbetet një figurë ikonike në botën arabe, veçanërisht për hapat e tij drejt drejtësisë shoqërore dhe unitetit arab, politikat e modernizimit dhe përpjekjet anti-imperialiste. Presidenca e tij gjithashtu inkurajoi dhe përkoi me një bum kulturor egjiptian dhe nisi projekte të mëdha industriale, duke përfshirë Pellgun Asuan dhe qytetin Helvan. Kundërshtarët e Naserit kritikojnë autoritarizmin e tij, shkeljet e të drejtave të njeriut dhe dominimin e tij të ushtrisë mbi institucionet civile, duke vendosur një model të sundimit ushtarak dhe diktatorial në Egjipt.

Jeta e hershme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Një foto e Naserit të ri në shkollë konvikti më 1931

Naseri lindi më 15 janar 1918 në Bakos, Aleksandri, Egjipt. Babai i Naserit ishte Abdel Naser Husein dhe nëna e tij ishte Fahima Naser. Babai i Nasser ishte një punëtor postar i lindur në Beni MurEgjiptin e Epërm, dhe i rritur në Aleksandri, dhe familja e nënës së tij vinte nga Mallavi, el-Minja. Prindërit e tij u martuan në vitin 1917. Naser kishte dy vëllezër, Izz al-Arab dhe al-Leithi.

Familja e Naserit udhëtonte shpesh për shkak të punës së babait të tij. Në vitin 1921, ata u transferuan në Asjut dhe, më 1923, në Hatatba, ku babai i Naserit drejtoi një zyrë postare. Naseri ndoqi një shkollë fillore për fëmijët e punonjësve të hekurudhës deri në vitin 1924, kur u dërgua për të jetuar me xhaxhain e babait të tij në Kajro dhe për të ndjekur shkollën fillore Nahhasin.

Naseri shkëmbeu letra me nënën e tij dhe e vizitoi atë gjatë festave. Ai ndaloi së marruri mesazhe në fund të prillit të vitit 1926. Pasi u kthye në Hatatba, ai mësoi se nëna e tij kishte vdekur pasi lindi vëllain e tij të tretë, Shavki dhe se familja e tij i kishte mbajtur lajmet prej tij. Nasser më vonë deklaroi se "humbja e saj në këtë mënyrë ishte një tronditje aq e thellë sa koha nuk arriti të rregullohej". Ai e adhuronte nënën e tij dhe dëmtimi i vdekjes së saj u thellua kur babai i tij u martua përsëri para fundit të vitit.

Në vitin 1928, Naseri shkoi në Aleksandri për të jetuar me gjyshin e tij nga nëna dhe për të ndjekur shkollën fillore Attarin të qytetit. Ai u largua më 1929 për një shkollë private me konvikt në Helvan, dhe më vonë u kthye në Aleksandri për të hyrë në shkollën e mesme Ras el-Tin dhe për t'u bashkuar me babanë e tij, i cili po punonte për shërbimin postar të qytetit. Ishte në Aleksandri kur Nasser u përfshi në aktivizëm politik.

Përfshirja e Naserit në aktivitete politike u rrit gjatë viteve të tij të shkollës, e tillë që ai ndoqi vetëm 45 ditë klasa gjatë vitit të tij të fundit të shkollës së mesme. Pavarësisht se kishte mbështetjen pothuajse unanime të forcave politike të Egjiptit, Naseri kundërshtoi me forcë traktatin anglo-egjiptiane të vitit 1936 sepse parashikonte praninë e vazhdueshme të bazave ushtarake britanike në vend. Sidoqoftë, trazirat politike në Egjipt ranë ndjeshëm dhe Naseri rifilloi studimet në el-Nahda, ku ai mori certifikatën e largimit më vonë atë vit.

Ndikimet e hershme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Naser u ndikua shumë nga nacionalizmi egjiptian, siç u mbështet nga politikani Mustafa Kamil, poeti Ahmed Shavki, dhe instruktori i tij anti-kolonialist në Akademinë Mbretërore Ushtarake, Aziz el-Mesri, të cilit Naseri i shprehu mirënjohjen e tij në një intervistë të gazetës më 1961. Ai u ndikua veçanërisht nga romani i shkrimtarit egjiptian Tavfik el-Hakim Kthimi i Shpirtit, në të cilin el-Hakimi shkruante se populli egjiptian kishte nevojë vetëm për një "njeri në të cilin do të përfaqësohen të gjitha ndjenjat dhe dëshirat e tyre, dhe kush do të jetë për ta një simbol i qëllimit të tyre ". Naseri më vonë e vlerësoi romanin si frymëzimin e tij për të filluar grushtin e shtetit të vitit 1952.