Gamal Abdel Naser

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Gamal Abdel Naser
جمال عبد الناصر
Stevan Kragujevic, Gamal Abdel Naser u Beogradu, 1962.jpg
Presidenti i 2-të i Egjiptit
Në zyrë
23 qershor 1956 – 28 shtator 1970
Kryeministër Stampa:Collapsible
Vice President
Pasardhësi Mohamed Naguib
Pasuar nga Anwar Sadat
Kryeministri i 31-të i Egjiptit
Në zyrë
19 qershor 1967 – 28 shtator 1970
President Vetë ai
Pasardhësi Mohamed Sedki Sulayman
Pasuar nga Mahmoud Fawzi
Në zyrë
18 prill 1954 – 29 shtator 1962
President Mohamed Naguib
Vetë ai
Pasardhësi Mohamed Naguib
Pasuar nga Ali Sabri
Në zyrë
25 shkurt 1954 – 8 mars 1954
President Mohamed Naguib
Pasardhësi Mohamed Naguib
Pasuar nga Mohamed Naguib
Zëvendës Kryeministër i Egjiptit
Në zyrë
8 mars 1954 – 18 prill 1954
Kryeministër Mohamed Naguib
Pasardhësi Gamal Salem
Pasuar nga Gamal Salem
Në zyrë
18 qershor 1953 – 25 shkurt 1954
Kryeministër Mohamed Naguib
Pasardhësi Sulayman Hafez
Pasuar nga Gamal Salem
Ministër i Brendshme
Në zyrë
18 qershor 1953 – 25 shkurt 1954
Kryeministër Mohamed Naguib
Pasardhësi Sulayman Hafez
Pasuar nga Zakaria Mohieddin
Kryetar i Këshillit të Komandës Revolucionare
Në zyrë
14 nëntor 1954 – 23 qershor 1956
Pasardhësi Mohamed Naguib
Pasuar nga Vetë ai si president
Sekretar i Përgjithshëm i lëvizjes jo të lidhur
Në zyrë
5 tetor 1964 – 8 shtator 1970
Pasardhësi Josip Broz Tito
Pasuar nga Kenneth Kaunda
Kryetar i Organizatës së Unitetit Afrikan
Në zyrë
17 korrik 1964 – 21 tetor 1965
Pasardhësi Haile Selassie I
Pasuar nga Kwame Nkrumah
Detaje personale
Lindi
Gamal Abdel Nasser Husein

15 janar 1918
Aleksandria, Egjipt
Vdiq 28 shtator 1970 (52 vjet)
Kajro, Republika e Bashkuar Arabe
Shkaku i vdekjes Sulm në zemër
Nacionaliteti Egjiptian
Partia politike Bashkimi Socialist Arab
Bashkëshort/e Tahia Kazem
Fëmijë 5, përfshirë Halid
Profesioni Oficer ushtarak
Nënshkrimi
Military service
Allegiance Flag of Egypt (1922–1953).svg Mbretëria e Egjiptit
Flag of Egypt (1953–1958).svg Republika e Egjiptit
Flag of Syria.svg Republika e Bashkuar Arabe
Branch/service Ushtria Egjiptiane
Years of service 1938–1952
Rank Turco-Egyptian bekbashi.gif Nënkolonel
Battles/wars Lufta arabe-izraelite 1948

Gamal Abdel Naser Husein (Arabisht: جمال عبد الناصر حسين‎, Jamāl ʻAbdu n-Nāṣir Ḥusayn; 15 janar 1918 - 28 shtator 1970) ishte një politikan egjiptian i cili shërbeu si Presidenti i dytë i Egjiptit nga viti 1954 deri në vdekjen e tij më 1970. Naseri udhëhoqi përmbysjen e monarkisë më 1952 dhe futi reformat e gjera tokësore vitin e ardhshëm. Pas një përpjekjeje për jetën e tij në vitin 1954 nga një anëtar i Vëllazërisë Myslimane, ai goditi organizatën, vendosi presidentin Mohamed Naguib në arrest shtëpiak dhe mori detyrën ekzekutive. Ai u zgjodh zyrtarisht president në qershor 1956.

Naseri mbetet një figurë ikonike në botën arabe, veçanërisht për hapat e tij drejt drejtësisë shoqërore dhe unitetit arab, politikat e modernizimit dhe përpjekjet anti-imperialiste. Presidenca e tij gjithashtu inkurajoi dhe përkoi me një bum kulturor egjiptian dhe nisi projekte të mëdha industriale, duke përfshirë Pellgun Aswan dhe qytetin Helwan. Kundërshtarët e Naserit kritikojnë autoritarizmin e tij, shkeljet e të drejtave të njeriut dhe dominimin e tij të ushtrisë mbi institucionet civile, duke vendosur një model të sundimit ushtarak dhe diktatorial në Egjipt.

Jeta e hershme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Një foto e Naserit të ri në shkollë konvikti më 1931

Naseri lindi më 15 janar 1918 në Bakos, Aleksandri, Egjipt. Babai i Naserit ishte Abdel Naser Husein dhe nëna e tij ishte Fahima Naser. Babai i Nasser ishte një punëtor postar i lindur në Beni MurEgjiptin e Epërm, dhe i rritur në Aleksandri, dhe familja e nënës së tij vinte nga Mallawi, el-Minya. Prindërit e tij u martuan në vitin 1917. Naser kishte dy vëllezër, Izz al-Arab dhe al-Leithi.

Familja e Naserit udhëtonte shpesh për shkak të punës së babait të tij. Në vitin 1921, ata u transferuan në Asyut dhe, më 1923, në Khatatba, ku babai i Naserit drejtoi një zyrë postare. Naseri ndoqi një shkollë fillore për fëmijët e punonjësve të hekurudhës deri në vitin 1924, kur u dërgua për të jetuar me xhaxhain e babait të tij në Kajro dhe për të ndjekur shkollën fillore Nahhasin.

Naseri shkëmbeu letra me nënën e tij dhe e vizitoi atë gjatë festave. Ai ndaloi së marruri mesazhe në fund të prillit të vitit 1926. Pasi u kthye në Khatatba, ai mësoi se nëna e tij kishte vdekur pasi lindi vëllain e tij të tretë, Shawki dhe se familja e tij i kishte mbajtur lajmet prej tij. Nasser më vonë deklaroi se "humbja e saj në këtë mënyrë ishte një tronditje aq e thellë sa koha nuk arriti të rregullohej". Ai e adhuronte nënën e tij dhe dëmtimi i vdekjes së saj u thellua kur babai i tij u martua përsëri para fundit të vitit.

Në vitin 1928, Naseri shkoi në Aleksandri për të jetuar me gjyshin e tij nga nëna dhe për të ndjekur shkollën fillore Attarin të qytetit. Ai u largua më 1929 për një shkollë private me konvikt në Helwan, dhe më vonë u kthye në Aleksandri për të hyrë në shkollën e mesme Ras el-Tin dhe për t'u bashkuar me babanë e tij, i cili po punonte për shërbimin postar të qytetit. Ishte në Aleksandri kur Nasser u përfshi në aktivizëm politik.

Përfshirja e Naserit në aktivitete politike u rrit gjatë viteve të tij të shkollës, e tillë që ai ndoqi vetëm 45 ditë klasa gjatë vitit të tij të fundit të shkollës së mesme. Pavarësisht se kishte mbështetjen pothuajse unanime të forcave politike të Egjiptit, Naseri kundërshtoi me forcë traktatin anglo-egjiptiane të vitit 1936 sepse parashikonte praninë e vazhdueshme të bazave ushtarake britanike në vend. Sidoqoftë, trazirat politike në Egjipt ranë ndjeshëm dhe Naseri rifilloi studimet në el-Nahda, ku ai mori certifikatën e largimit më vonë atë vit.

Ndikimet e hershme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Naser u ndikua shumë nga nacionalizmi egjiptian, siç u mbështet nga politikani Mustafa Kamil, poeti Ahmed Shawqi, dhe instruktori i tij anti-kolonialist në Akademinë Mbretërore Ushtarake, Aziz el-Mesri, të cilit Naseri i shprehu mirënjohjen e tij në një intervistë të gazetës më 1961. Ai u ndikua veçanërisht nga romani i shkrimtarit egjiptian Tawfiq al-Hakim Kthimi i Shpirtit, në të cilin el-Hakimi shkruante se populli egjiptian kishte nevojë vetëm për një "njeri në të cilin do të përfaqësohen të gjitha ndjenjat dhe dëshirat e tyre, dhe kush do të jetë për ta një simbol i qëllimit të tyre ". Naseri më vonë e vlerësoi romanin si frymëzimin e tij për të filluar grushtin e shtetit të vitit 1952.