Shko te përmbajtja

Diktatori

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

Diktator është sundimtari i një vendi (p.sh. absolutist apo autokratik) i cili merr pushtet vetiak absolut. Kur shtetet e tjera e quajnë kreun e një shteti të veçantë diktator, ai shtet quhet diktaturë. Fjala diktator e ka origjinën nga titulli i një gjykatësi në Romën e lashtë të emëruar nga Senati për të sunduar republikën në kohë të jashtëzakonshme.

Ashtu si termi tiran, fillimisht një titull i respektuar në Greqinë e lashtë, dhe në një shkallë më të vogël autokrat, termi diktator përdoret pothuajse ekskluzivisht si një term për një sundimtar shtypës dhe abuziv.

Në përdorimin modern, termi "diktatori" është përdorur zakonisht për të përshkruar një lider, i cili mban dhe abuzon një sasi të jashtëzakonshme të pushtetit personal, veçanërisht kompetenca për të bërë ligje pa përmbajtje efektive nga një kuvend kukull. Diktaturat karakterizohet nga tiparet e mëposhtme: pezullimin e zgjedhjeve ose zhvillimin e zgjedhjeve fiktive ku personat që do të zgjidhen janë paracaktuar, pezullimin e lirive civile, shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme; sundim me dekret, shtypjen dhe eliminimin e kundërshtarëve politikë, lejimin vetëm të një partie politike, dhe propagandimin e kultit të diktatorit.

Termi "diktator" është i krahasueshëm, por jo sinonim me konceptin e lashtë të tiranit. Shumë nga njerëzit që kanë ardhur në pushtet në regjime të tilla si junta ushtarake, shtete një partiake dhe qeveri civile nën sundimin personal, janë përshkruar si diktatorë. Për shembull, Hitleri, Mussolini, Enver Hoxha, Mao Ce Duni dhe Kim Jong-il.

Lista e diktatorëve të kohëve moderne

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Robert Mugabe i Zimbabves.
Josif Stalin
Adolf Hitler
Benito Mussolini
Francisco Franco in 1969.
Enver Hoxha
Sadam Husein në gjyqin ndaj tij në 2004
Muamer al Gadafi
EmriShtetiArdhja në pushtetIkja nga pushtetiIdeologjia
Enver HoxhaFlamuri Shqipëri19441985Diktaturë komuniste staliniste
Juan Carlos OnganíaFlamuri Argjentina19661970Diktaturë ushtarake
Engelbert DollfussFlamuri Austria19321934Nacionalizëm/Fashizëm
Aleksander LukashenkoFlamuri Bjellorusia1994presentDiktaturë Kushtetuese
Getúlio VargasFlamuri Brazili19301945Diktaturë Kushtetuese fashiste
Félix Houphouët-BoignyFlamuri Bregu i Fildishtë19601993Diktaturë Kushtetuese
Hassanal BolkiahFlamuri Brunei1967vazhdonSulltanat
Gjergj DimitrovFlamuri Bullgaria19461949Kommunizëm
Teodor ZhivkovFlamuri Bullgaria19541989Kommunizëm
Blaise CompaoréFlamuri Burkina Faso1987vazhdonDiktaturë Kushtetuese
Hissène HabréFlamuri Çadi19821990Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese
Klement GottwaldFlamuri Çekosllovakia19481953Diktaturë Kommuniste
Rafael TrujilloFlamuri Republika Dominikane19301961Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese
Gamal Abdel NasserFlamuri Egjipt19541970Diktaturë Kushtetuese
Anwar SadatFlamuri Egjipt19701981Diktaturë Kushtetuese
Hosni MubarakFlamuri Egjipt19812011Diktaturë Kushtetuese
Isaias AfewerkiFlamuriEritrea1991në pushtet

Nationalist Diktaturë Kushtetuese

Konstantin PätsFlamuriEstonia19381940Diktaturë Kushtetuese
Mengistu Haile MariamFlamuri Etiopia19771991Diktaturë Kommuniste Diktaturë ushtarake
Meles ZenawiFlamuri Etiopia19912012Diktaturë Kushtetuese
Ferdinand MarcosFlamuri Filipinet19721986Diktaturë Kushtetuese
Frank BainimaramaFlamuri Fixhi2006në pushtetDiktaturë ushtarake
Omar BongoFlamuri Gaboni19672009Diktaturë Kushtetuese
Theodoros Pangalos Greqia19261926Diktaturë ushtarake
Ioannis Metaxas Greqia19361941Diktaturë ushtarake
Efraín Ríos MonttFlamuri Guatemala19821983Diktaturë ushtarake
Francisco Macías NguemaFlamuriGuinea Ekuatoriale19681979Nationalist Diktaturë Kushtetuese
Teodoro Obiang Nguema MbasogoFlamuri Guinea Ekuatoriale1979presentNationalist Diktaturë Kushtetuese
Adolf Hitler Gjermania19331945Nazizëm
François DuvalierFlamuri Haiti19571971Diktaturë Kushtetuese
Jean Claude DuvalierFlamuri Haiti19711986Diktaturë Kushtetuese
Miklós HorthyFlamuri Hungaria19201944Diktaturë ushtarake fashiste
Mátyás RákosiFlamuri Hungaria19471956Communism
SukarnoFlamuri Indonezia19451966Diktaturë ushtarake
SuhartoFlamuri Indonezia19661998Diktaturë ushtarake
Grand Ayatollah Seyyed Ali KhameneiFlamuri Irani1989në pushtetDiktaturë Teokratike
Saddam HusseinFlamuri Iraku19792003Ba'athism
Benito MussoliniFlamuri Italia19221943Diktaturë ushtarake fashiste
Josip Broz TitoFlamuri Jugosllavia19451980Socialism (Titoism)
Pol PotFlamuri Kamboxhia19751979Diktaturë komuniste ushtarake
Nursultan NazarbayevFlamuri Kazakistani1991në pushtetDiktaturë Kushtetuese
Augusto PinochetFlamuri Kili19731990Diktaturë ushtarake
Mao ZedongFlamuri Kina19491976Diktaturë Komuniste
Askar AkayevFlamuri Kirgistani19912005Diktaturë Kushtetuese
Gustavo Rojas PinillaFlamuri Kolumbia19531957Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese
Denis Sassou NguessoFlamuri Kongo19791992Nationalist Diktaturë Kushtetuese
Kim Il-sungFlamuri Korea e Veriut19481994Diktaturë Komuniste
Kim Jong-ilFlamuri Korea e Veriut19942011Diktaturë Komuniste
Kim Jong-unFlamuri Korea e Veriut2011në pushtetDiktaturë Komuniste
Ante PavelicFlamuri Kroacia19401944Diktaturë ushtarake fashiste
Fulgencio BatistaFlamuri Kuba19521959Diktaturë ushtarake
Fidel CastroStampa:Disputed-inlineFlamuri Kuba19592008Diktaturë Komuniste marksiste-leniniste
Kārlis UlmanisFlamuri Letonia19341940Diktaturë Kushtetuese
Muammar GaddafiFlamuri Libia19692011Socializëm arab/Kadafizëm)
Antanas SmetonaFlamuri Lituania19261940Diktaturë Kushtetuese
Mahathir MohamadFlamuri Malajzia19812003Diktaturë Kushtetuese
Najib RazakFlamuri Malajzia2009presentDiktaturë Kushtetuese
Barisan NasionalFlamuri Malajzia1973presentDiktaturë Kushtetuese
Maumoon Abdul GayoomFlamuri Maldivet19782008Diktaturë Kushtetuese
Santa AnnaFlamuri Meksika18331855Diktaturë ushtarake
Porfirio DíazFlamuri Meksika18761911Diktaturë Kushtetuese ushtarake
Than ShweFlamuri Birmania19922011Diktaturë ushtarake
Anastasio Somoza GarcíaFlamuri Nikaragua19361956Diktaturë Kushtetuese ushtarake
Luis Somoza DebayleFlamuri Nikaragua19561967Diktaturë Kushtetuese ushtarake
Ayub KhanFlamuri Pakistani19581969Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese
Yahya KhanFlamuri Pakistani19691971Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese
Muhammad Zia-ul-HaqFlamuri Pakistani19781988Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese
Pervez MusharrafFlamuri Pakistani19982008Nationalist Diktaturë ushtarake
Omar TorrijosFlamuri Panamaja19681981Diktaturë ushtarake
Manuel NoriegaFlamuri Panamaja19831989Diktaturë ushtarake
Alfredo StroessnerFlamuri Paraguaji19541989Diktaturë ushtarake
Alberto FujimoriFlamuri Peruja19902000Diktaturë Kushtetuese (Fujimorizëm)
Józef PilsudskiFlamuri Polonia19261935Diktaturë Kushtetuese ushtarake
António de Oliveira SalazarFlamuri Portugalia19321968Diktaturë ushtarake fashiste
Jean-Bédel BokassaFlamuri Republika e Afrikës Qendrore19661979Diktaturë ushtarake
François BozizéFlamuri Republika e Afrikës Qendrore2003vazhdonDiktaturë Kushtetuese
Carol II of RomaniaFlamuri Rumania19381940Diktaturë Mbretërore
Ion AntonescuFlamuri Rumania19401944Diktaturë ushtarake fashiste
Nicolae CeaușescuFlamuri Rumania19651989Diktaturë Komuniste
Vladimir PutinFlamuri Rusia2000në pushtetPutinizëm
Théodore SindikubwaboFlamuri Ruanda19941994Nationalist Diktaturë ushtarake nacionaliste
Paul KagameFlamuri Ruanda1994në pushtetDiktaturë Kushtetuese ushtarake
Abdullah of Saudi ArabiaFlamuri2005në pushtetMonarki Absolute
Jozef TisoFlamuri Sllovakia19381945Regjim nazist kukull
Omar al-BashirFlamuri Sudan1989në pushtetDiktaturë Kushtetues ushtarake
Hafez al-AssadFlamuri Siria19702000Ba'athism
Bashar al-AssadFlamuri Siria2000në pushtetBa'athism
Siad BarreFlamuri Somalia19691991Diktaturë Komuniste ushtarake
Syngman RheeFlamuri Korea e Jugut19481960Diktaturë Kushtetuese
Park Chung-heeFlamuri Korea e Jugut19611979Diktaturë ushtarake
Chun Doo-hwanFlamuri Korea e Jugut19791988Diktaturë Kushtetuese ushtarake
Miguel Primo de RiveraFlamuri Spanja19231930Diktaturë ushtarake
Francisco FrancoFlamuri Spanja19391975Diktaturë ushtarake fashiste
Josif StaliniFlamuri Bashkimi Sovjetik19221953Diktaturë Komuniste
Emomalii RahmonFlamuri Taxhikistani1992në pushtetDiktaturë Kushtetuese nacionaliste
Habib BourguibaFlamuri Tunizia19571987Diktaturë Kushtetuese
Zine El Abidine Ben AliFlamuri Tunizia19872011Diktaturë Kushtetuese
Saparmurat NiyazovFlamuri19902006Diktaturë Kushtetuese nacionaliste
Gurbanguly BerdimuhamedowFlamuri2006në pushtetDiktaturë Kushtetuese nacionaliste
Idi AminFlamuri Uganda19711979Diktaturë ushtarake
Yoweri MuseveniFlamuri Uganda1986në pushtetDiktaturë Kushtetuese ushtarake
Islam KarimovFlamuri Uzbekistani1990në pushtetDiktaturë Kushtetuese nacionaliste
Ho Chi MinhFlamuri Vietami i Veriut19541969Diktaturë Komuniste
Sllobodan MilosheviçFlamuri Serbia19892000Diktaturë Nacionaliste
Ismaïl Omar GuellehFlamuri Xhibuti1999në pushtetDiktaturë Kushtetuese
Mobutu Sese SekoFlamuri Zaire19671997Diktaturë ushtarake
Robert MugabeFlamuri Zimbabve1980në pushtetDiktaturë Kushtetuese nacionaliste

Shiko edhe

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referimet

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Diktatori&oldid=2670105"