Diktatori

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Diktator është sundimtari i një vendi (p.sh. absolutist apo autokratik) i cili merr pushtet vetiak absolut. Kur shtetet e tjera e quajnë kreun e një shteti të veçantë diktator, ai shtet quhet diktaturë. Fjala diktator e ka origjinën nga titulli i një gjykatësi në Romën e lashtë të emëruar nga Senati për të sunduar republikën në kohë të jashtëzakonshme.

Ashtu si termi tiran, fillimisht një titull i respektuar në Greqinë e lashtë, dhe në një shkallë më të vogël autokrat, termi diktator përdoret pothuajse ekskluzivisht si një term për një sundimtar shtypës dhe abuziv.

Në përdorimin modern, termi "diktatori" është përdorur zakonisht për të përshkruar një lider, i cili mban dhe abuzon një sasi të jashtëzakonshme të pushtetit personal, veçanërisht kompetenca për të bërë ligje pa përmbajtje efektive nga një kuvend kukull. Diktaturat karakterizohet nga tiparet e mëposhtme: pezullimin e zgjedhjeve ose zhvillimin e zgjedhjeve fiktive ku personat që do të zgjidhen janë paracaktuar, pezullimin e lirive civile, shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme; sundim me dekret, shtypjen dhe eliminimin e kundërshtarëve politikë, lejimin vetëm të një partie politike, dhe propagandimin e kultit të diktatorit.

Termi "diktator" është i krahasueshëm, por jo sinonim me konceptin e lashtë të tiranit. Shumë nga njerëzit që kanë ardhur në pushtet në regjime të tilla si junta ushtarake, shtete një partiake dhe qeveri civile nën sundimin personal, janë përshkruar si diktatorë. Për shembull, Hitleri, Mussolini, Enver Hoxha, Mao Ce Duni dhe Kim Jong-il.

Lista e diktatorëve të kohëve moderne[redakto | redakto tekstin burimor]

Sadam Husein në gjyqin ndaj tij në 2004
Emri Shteti Ardhja në pushtet Ikja nga pushteti Ideologjia
Hoxha Enver Enver Hoxha Flamuri Shqipëri 1944 1985 Diktaturë komuniste staliniste
Ongania Juan Carlos Juan Carlos Onganía Flamuri Argjentina 1966 1970 Diktaturë ushtarake
Dollfuss Engelbert Engelbert Dollfuss Flamuri Austria 1932 1934 Nacionalizëm/Fashizëm
Lukashenko Alexander Aleksander Lukashenko Flamuri Bjellorusia 1994 present Diktaturë Kushtetuese
Getúlio Vargas Getúlio Vargas Flamuri Brazili 1930 1945 Diktaturë Kushtetuese fashiste
Houphouët-Boigny Félix Félix Houphouët-Boigny Flamuri Bregu i Fildishtë 1960 1993 Diktaturë Kushtetuese
Bolkiah Hassanal Hassanal Bolkiah Flamuri Brunei 1967 vazhdon Sulltanat
Dimitrov Georgi Gjergj Dimitrov Flamuri Bullgaria 1946 1949 Kommunizëm
Zhivkov Todor Teodor Zhivkov Flamuri Bullgaria 1954 1989 Kommunizëm
Compaore Blaise Blaise Compaoré Flamuri Burkina Faso 1987 vazhdon Diktaturë Kushtetuese
Habré Hissène Hissène Habré Flamuri Çadi 1982 1990 Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese
Gottwald Klement Klement Gottwald Flamuri Çekosllovakia 1948 1953 Diktaturë Kommuniste
Trujillo Rafel Rafael Trujillo Flamuri Republika Dominikane 1930 1961 Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese
Nasser Gamal Abdel Gamal Abdel Nasser Flamuri Egjipt 1954 1970 Diktaturë Kushtetuese
Sadat Anwar Anwar Sadat Flamuri Egjipt 1970 1981 Diktaturë Kushtetuese
Mubarak Hosni Hosni Mubarak Flamuri Egjipt 1981 2011 Diktaturë Kushtetuese
Afewerki Isaias Isaias Afewerki FlamuriEritrea 1991 në pushtet

Nationalist Diktaturë Kushtetuese

Päts Konstantin Konstantin Päts FlamuriEstonia 1938 1940 Diktaturë Kushtetuese
Mengistu Haile Mariam Mengistu Haile Mariam Flamuri Etiopia 1977 1991 Diktaturë Kommuniste Diktaturë ushtarake
Zenawi Meles Meles Zenawi Flamuri Etiopia 1991 2012 Diktaturë Kushtetuese
Marcos Ferdinand Ferdinand Marcos Flamuri Filipinet 1972 1986 Diktaturë Kushtetuese
Bainimarama Frank Frank Bainimarama Flamuri Fixhi 2006 në pushtet Diktaturë ushtarake
Bongo Omar Omar Bongo Flamuri Gaboni 1967 2009 Diktaturë Kushtetuese
Pangalos Theodoros Theodoros Pangalos Flag of Greece (1822-1978).svg Greqia 1926 1926 Diktaturë ushtarake
Metaxas Ioannis Ioannis Metaxas Flag of Greece (1822-1978).svg Greqia 1936 1941 Diktaturë ushtarake
Rios Montt Efrain Efraín Ríos Montt Flamuri Guatemala 1982 1983 Diktaturë ushtarake
Nguema Francisco Macias Francisco Macías Nguema FlamuriGuinea Ekuatoriale 1968 1979 Nationalist Diktaturë Kushtetuese
Nguema Mbasogo Teodoro Obiang Teodoro Obiang Nguema Mbasogo Flamuri Guinea Ekuatoriale 1979 present Nationalist Diktaturë Kushtetuese
Hitler Adolf Adolf Hitler Flag of German Reich (1935–1945).svg Gjermania 1933 1945 Nazizëm
Duvalier Francois François Duvalier Flamuri Haiti 1957 1971 Diktaturë Kushtetuese
Duvalier Jean Claude Jean Claude Duvalier Flamuri Haiti 1971 1986 Diktaturë Kushtetuese
Horthy Miklos Miklós Horthy Flamuri Hungaria 1920 1944 Diktaturë ushtarake fashiste
Rákosi Matyas Mátyás Rákosi Flamuri Hungaria 1947 1956 Communism
Sukarno Sukarno Flamuri Indonezia 1945 1966 Diktaturë ushtarake
Suharto Suharto Flamuri Indonezia 1966 1998 Diktaturë ushtarake
Grand Ayatollah Seyyed Ali Khamene'i Grand Ayatollah Seyyed Ali Khamenei Flamuri Irani 1989 në pushtet Diktaturë Teokratike
Hussein Saddam Saddam Hussein Flamuri Iraku 1979 2003 Ba'athism
Mussolini Benito Benito Mussolini Flamuri Italia 1922 1943 Diktaturë ushtarake fashiste
Tito Josip Broz Josip Broz Tito Flamuri Jugosllavia 1945 1980 Socialism (Titoism)
Pol Pot Pol Pot Flamuri Kamboxhia 1975 1979 Diktaturë komuniste ushtarake
Nazarbayev Nursultan Nursultan Nazarbayev Flamuri Kazakistani 1991 në pushtet Diktaturë Kushtetuese
Pinochet Augusto Augusto Pinochet Flamuri Kili 1973 1990 Diktaturë ushtarake
Mao Zedong Mao Zedong Flamuri Kina 1949 1976 Diktaturë Komuniste
Akayev Askar Askar Akayev Flamuri Kirgistani 1991 2005 Diktaturë Kushtetuese
Rojas Pinilla Gustavo Gustavo Rojas Pinilla Flamuri Kolumbia 1953 1957 Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese
Nguesso Denis Sassou Denis Sassou Nguesso Flamuri Kongo 1979 1992 Nationalist Diktaturë Kushtetuese
Kim Il-sung Kim Il-sung Flamuri Korea e Veriut 1948 1994 Diktaturë Komuniste
Kim Jong-il Kim Jong-il Flamuri Korea e Veriut 1994 2011 Diktaturë Komuniste
Kim Jong-un Kim Jong-un Flamuri Korea e Veriut 2011 në pushtet Diktaturë Komuniste
Pavelic Ante Ante Pavelic Flamuri Kroacia 1940 1944 Diktaturë ushtarake fashiste
Batista Fulgencio Fulgencio Batista Flamuri Kuba 1952 1959 Diktaturë ushtarake
Castro Fidel Fidel CastroStampa:Disputed-inline Flamuri Kuba 1959 2008 Diktaturë Komuniste marksiste-leniniste
Ulmanis KārlisKārlis Ulmanis Flamuri Letonia 1934 1940 Diktaturë Kushtetuese
Gaddafi Muammar Muammar Gaddafi Flamuri Libia 1969 2011 Socializëm arab/Kadafizëm)
Smetona AntanasAntanas Smetona Flamuri Lituania 1926 1940 Diktaturë Kushtetuese
Mahathir Mohamad Mahathir Mohamad Flamuri Malajzia 1981 2003 Diktaturë Kushtetuese
Mohammad Najib Abdul Razak Najib Razak Flamuri Malajzia 2009 present Diktaturë Kushtetuese
Barisan Nasional Barisan Nasional Flamuri Malajzia 1973 present Diktaturë Kushtetuese
Gayoom Maumoon Abdul Maumoon Abdul Gayoom Flamuri Maldivet 1978 2008 Diktaturë Kushtetuese
Santa Anna Antonio Lopez de Santa Anna Flamuri Meksika 1833 1855 Diktaturë ushtarake
Diaz Porfirio Porfirio Díaz Flamuri Meksika 1876 1911 Diktaturë Kushtetuese ushtarake
Shwe Than Than Shwe Flamuri Birmania 1992 2011 Diktaturë ushtarake
Somoza Garcia Anastasio Anastasio Somoza García Flamuri Nikaragua 1936 1956 Diktaturë Kushtetuese ushtarake
Somoza Debayle Luis Luis Somoza Debayle Flamuri Nikaragua 1956 1967 Diktaturë Kushtetuese ushtarake
Khan Ayub Ayub Khan Flamuri Pakistani 1958 1969 Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese
Khan Yahya Yahya Khan Flamuri Pakistani 1969 1971 Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese
Zia-ul-Haq Muhammad Muhammad Zia-ul-Haq Flamuri Pakistani 1978 1988 Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese
Musharraf Pervez Pervez Musharraf Flamuri Pakistani 1998 2008 Nationalist Diktaturë ushtarake
Torrijos Omar Omar Torrijos Flamuri Panamaja 1968 1981 Diktaturë ushtarake
Noriega Manuel Manuel Noriega Flamuri Panamaja 1983 1989 Diktaturë ushtarake
Stroessner Alfredo Alfredo Stroessner Flamuri Paraguaji 1954 1989 Diktaturë ushtarake
Fujimori Alberto Alberto Fujimori Flamuri Peruja 1990 2000 Diktaturë Kushtetuese (Fujimorizëm)
Pilsudski Jozef Józef Pilsudski Flamuri Polonia 1926 1935 Diktaturë Kushtetuese ushtarake
Salazar Antonio de Oliveira António de Oliveira Salazar Flamuri Portugalia 1932 1968 Diktaturë ushtarake fashiste
Bokassa Jean-Bédel Jean-Bédel Bokassa Flamuri Republika e Afrikës Qendrore 1966 1979 Diktaturë ushtarake
Bozizé François François Bozizé Flamuri Republika e Afrikës Qendrore 2003 vazhdon Diktaturë Kushtetuese
Carol II of Romania Carol II of Romania Flamuri Rumania 1938 1940 Diktaturë Mbretërore
Antonescu Ion Ion Antonescu Flamuri Rumania 1940 1944 Diktaturë ushtarake fashiste
Ceaușescu Nicolae Nicolae Ceaușescu Flamuri Rumania 1965 1989 Diktaturë Komuniste
Vladimir Putin Vladimir Putin Flamuri Rusia 2000 në pushtet Putinizëm
Sindikubwabo Théodore Théodore Sindikubwabo Flamuri Ruanda 1994 1994 Nationalist Diktaturë ushtarake nacionaliste
Kagame Paul Paul Kagame Flamuri Ruanda 1994 në pushtet Diktaturë Kushtetuese ushtarake
Abdullah of Saudi Arabia Flamuri 2005 në pushtet Monarki Absolute
Tiso Jozef Jozef Tiso Flamuri Sllovakia 1938 1945 Regjim nazist kukull
Bashir Omar Omar al-Bashir Flamuri Sudan 1989 në pushtet Diktaturë Kushtetues ushtarake
Assad Hafez Hafez al-Assad Flamuri Siria 1970 2000 Ba'athism
Assad Bashar Bashar al-Assad Flamuri Siria 2000 në pushtet Ba'athism
Barre Siad Siad Barre Flamuri Somalia 1969 1991 Diktaturë Komuniste ushtarake
Rhee Syngman Syngman Rhee Flamuri Korea e Jugut 1948 1960 Diktaturë Kushtetuese
Park Chung-hee Park Chung-hee Flamuri Korea e Jugut 1961 1979 Diktaturë ushtarake
Doo-hwan Chun Chun Doo-hwan Flamuri Korea e Jugut 1979 1988 Diktaturë Kushtetuese ushtarake
Primo de Rivera Miguel Miguel Primo de Rivera Flamuri Spanja 1923 1930 Diktaturë ushtarake
Franco Francisco Francisco Franco Flamuri Spanja 1939 1975 Diktaturë ushtarake fashiste
Stalin Joseph Josif Stalini Flamuri Bashkimi Sovjetik 1922 1953 Diktaturë Komuniste
Rahmon Emomalii Emomalii Rahmon Flamuri Taxhikistani 1992 në pushtet Diktaturë Kushtetuese nacionaliste
Bourguiba Habib Habib Bourguiba Flamuri Tunizia 1957 1987 Diktaturë Kushtetuese
Ben Ali Zine El Abidine Zine El Abidine Ben Ali Flamuri Tunizia 1987 2011 Diktaturë Kushtetuese
Niyazov Saparmurat Saparmurat Niyazov Flamuri 1990 2006 Diktaturë Kushtetuese nacionaliste
Berdimuhamedow Gurbanguly Gurbanguly Berdimuhamedow Flamuri 2006 në pushtet Diktaturë Kushtetuese nacionaliste
Amin Idi Idi Amin Flamuri Uganda 1971 1979 Diktaturë ushtarake
Museveni Yoweri Yoweri Museveni Flamuri Uganda 1986 në pushtet Diktaturë Kushtetuese ushtarake
Karimov Islam Islam Karimov Flamuri Uzbekistani 1990 në pushtet Diktaturë Kushtetuese nacionaliste
Ho Chi Minh Ho Chi Minh Flamuri Vietami i Veriut 1954 1969 Diktaturë Komuniste
Slobodan Milošević Sllobodan Milosheviç Flamuri Serbia 1989 2000 Diktaturë Nacionaliste
Guelleh Ismaïl Omar Ismaïl Omar Guelleh Flamuri Xhibuti 1999 në pushtet Diktaturë Kushtetuese
Mobutu Sese Seko Mobutu Sese Seko Flamuri Zaire 1967 1997 Diktaturë ushtarake
Mugabe Robert Robert Mugabe Flamuri Zimbabve 1980 në pushtet Diktaturë Kushtetuese nacionaliste




Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]