Josif Visarionoviç Stalini

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Stalini)
Shko te: navigacion, kërko
Josif Stalin
Josif Stalin
Sekretar i Përgjithshëm i KQ të PK të Bashkimit Sovjetik
3 prill 192216 Tetor 1952
Paraardhësi: Vjaçeslav Molotov
Pasardhësi: Nikita Hrushov
Kryetar i Këshillit të Ministrave
6 Maj 19415 Mars 1953
Paraardhësi: Vjaçeslav Molotov
Pasardhësi: Georgi Malenkov
Të dhënat personale
Lindi më: 18 Dhjetor 1878
Lindi në: Gori, Gjeorgji
Vdiq më: 5 Mars 1953
Vdiq në: Moskë,Bashkimi Sovjetik tani (Rusia)
Kombësia: Gjeorgjian
Profesioni: Politikan
Partia politike: Partia Komuniste


Josif Visarionoviç Stalin (18 dhjetor 1878 - 5 mars 1953), (mbiemri lindjes: Xhugashvilli) ishte udhëheqës i Bashkimit Sovjetik nga mesi i viteve 1920 deri në vdekjen e tij në vitin 1953. Duke mbajtur postin e Sekretarit të Përgjithshëm të Komitetit Qendror të Partia Komuniste të Bashkimit Sovjetik, ai ishte efektivisht diktatori i shtetit.

Stalini ishte një nga shtatë anëtarët e Byrosë së parë Politike, e themeluar në vitin 1917 për të menaxhuar Revolucionit Bolshevik, së bashku me Leninin, Zinovievin, Kamenievin, Trockin, Sokolnikovin dhe Bubnovin. Midis revolucionarëve bolshevikë që morën pjesë në revolucionin rus të 1917, Stalini u emërua Sekretar i Përgjithshëm i Komitetit Qendror të partisë në 1922. Ai më pas arriti të konsolidojë pushtetin pas vdekjes së Leninit në vitin 1924 duke zgjeruar funksionet e rolit të tij, dhe duke eliminuar çdo opozitë. Ai mbeti sekretar i përgjithshëm derisa u hoq në vitin 1952, njëkohësisht duke shërbyer si kryeministër i Bashkimit Sovjetik nga viti 1941 e më pas.

Nën sundimin e Stalinit, koncepti leninist i "socializmit në një vend të vetëm", u bë një parim qendror i shoqërisë sovjetike, në kundërshtim me pikëpamjen e Leon Trockit, që socializmi duhet të përhapet përmes revolucioneve të vazhdueshme ndërkombëtare. Ai zbatoi një politikë ekonomike shumë të centralizuar të komandës, duke filluar një periudhë të industrializimit dhe kolektivizimit që rezultoi në transformimin e shpejtë të BRSS nga një shoqëri agrare në një fuqi industriale. Megjithatë, ndryshimet ekonomike u shoqëruan me burgosjen zhdukjen dhe internimin e miliona njerëzve në kampet e punës të quajtur Gulagë. Vrulli fillestar në bujqësi ndërpreu prodhimin e ushqimit dhe kontribuoi në urinë katastrofike sovjetike të viteve 1932-33, të njohur si "Golodomor" në Ukrainë. Ndërmjet 1934 dhe 1939 ai organizoi dhe udhëhoqi një spastrim masiv (i njohur si "Spastrimi i Madh") të partisë, qeverisë, forcave të armatosura dhe inteligjencës, në të cilin miliona të ashtuquajtur "armiq të klasës punëtore" u burgosën, u internuan apo u ekzekutuan, shpesh pa një proces të rregullt. Figura të mëdha në Partinë Komuniste dhe qeverisë, si dhe shumë komandantë të lartë të Ushtrisë së Kuqe, u vranë pasi u dënuan për tradhti në procese të montuara gjyqësore.

Në gusht të vitit 1939, pas përpjekjeve të dështuara për të përfunduar pakt anti-Hitler me fuqitë e tjera të mëdha evropiane, Stalini hyri në një pakt mossulmimi me Gjermaninë naziste që ndau ndikimin dhe territorin e tyre brenda Evropës Lindore, duke rezultuar në pushtimin e Polonisë në shtator të atij viti. Gjermania më vonë e shkeli marrëveshjen dhe nisi një pushtim masiv të Bashkimit Sovjetik në qershor të vitit 1941. Pavarësisht humbjeve të rënda njerëzore dhe territoriale, forcat sovjetike arritën të ndalin inkursionin nazist pas betejave vendimtare të Moskës dhe Stalingradit. Pasi mposhti fuqitë e Boshtit në Frontin Lindor, Ushtria e Kuqe pushtoi Berlinin në maj të vitit 1945, në mënyrë efektive duke i dhënë fund luftës në Europë për aleatët. Bashkimi Sovjetik më pas u shfaq si një prej dy superfuqive të njohura botërore, së bashku me Shtetet e Bashkuara. Qeveritë komuniste besnike të Bashkimit Sovjetik u krijuan në shumicën e vendeve çliruara nga pushtimi gjerman nga Ushtria e Kuqe, e cila më vonë përbënte Bllokut Lindor. Stalini nxiti gjithashtu marrëdhënie të ngushta me Mao Ce DuninKinë dhe Kim Il Sung në Korenë e Veriut.

Stalini doli fitmitar ne Luftën e dytë Botërore por shteti sovjetik u dëmtua shumë dhe pas luftës ekzekutoi shumë heronj, më vonë ai vendosi një regjim terrori.

Stalini vdiq ne disa rethana misterioze dhe pushtetin e mori Nikita Hrushov.

Jeta dhe Edukimi i hershëm[redakto | redakto tekstin burimor]

Stalini lindi me 18 Dhjetor të vitit 1878Gori, një qytet në qendër të Gjerogjisë me emrin Josif Visarionis xhe Xhugashvilli. Gjeorgjia në atë kohë ishte pjesë e Perandorisë Ruse. Prindërit e tij ishin Ketevan Geladze e ëma shërbyese, ndërsa i ati ishte Besarion Xhugashvilli, këpucar.

Xhugashvilli si fëmijë kishte probleme të shumta shëndetësore. Ai ka lindur me dy gishtërinj të bashkuar në këmbën e majtë, dhe fytyra e tij kishte shenja të shumta të shkaktuara nga sëmundja e lisë në moshën 7 vjeç. Në moshën 12, ai dëmtoi krahun e tij të majtë në një aksident me një karrocë me kuaj, duke e bërë atë më të shkurtër dhe më të ngurtë se krahu tjetër.

Babai i tij ishte një pijanec dhe njeri i dhunshëm ndaj familjes së tij, gjë që çoi në humbjen e biznesit. Kur e ëma e regjistroi Josifin në një shkollë për priftërinj ortodoksë, kundër dëshirës burrit të saj, i ati i tërbuar dhe i dehur e rrahu atë. Ai u dëbua nga Gori pasi sulmuoi shefin e policisë. Besarioni u zhvendos në Tbilisi, duke e lënë gruan e tij dhe djalin në Gori.

Kur Xhugashvilli ishte gjashtëmbëdhjetë, ai mori një bursë për të marrë pjesë në Seminarin Shpirtërore Tbilisit, seminari më i mirë ortodoks rus në Tbilisi.

Gjuha në të cilën zhvilloheshin mësimet ishte gjuha ruse. Megjthëse po mësonte për prift, Xhugashvilli u bë një ateist që në vitin e tij të parë. Ai ishte një lexues i pangopur dhe u bë një nacionalist kulturor gjeorgjian. Ai botoi poezi në gjeorgjisht në shtypin lokal me emër anonim dhe u angazhua në politikën e studentëve. Ai u përjashtua në vitin 1899, pasi mungoi provimet e tij të fundit. Të dhënat e seminarit gjithashtu sugjerojnë se ai nuk ishte në gjendje të paguante taksat e tij për shkollim. Në këtë kohë, Xhugashvilli u bashkua me Partinë e Punës Social Demokratike Ruse, një grup marksist.

Jashtë shkollës, Xhugashvilli shkurtimisht punoi si nëpunës me kohë të pjesshme në një zyrë meteorologjike, por pas një goditje nga shteti të revolucionarëve, ai shkoi në ilegalitet dhe u bë një revolucionar me kohë të plotë, duke jetuar nga donacionet.

Kur Lenini formoi Partinë bolshevike, Xhugashvilli u bashkua me të. Ai provoi të jetë një organizator shumë efektive. Ndër të tjera, ai shkruante dhe shpërndante propagandë, organizonte greva, dhe siguronte fonde përmes plaçkitjeve të bankave, rrëmbimeve, grabitjeve dhe vrasjeve. Xhugashvilli u arrestua dhe u internuan në Siberi disa herë, por shpesh u arratis. Aftësitë dhe karizma e tij, e bënë atë të fitojë respektin e Leninit, dhe ai u ngrit shpejt nëpër radhët e bolshevikëve.

Xhugashvilli u martua me gruan e tij të parë, Ekaterina Svanidze, në vitin 1906, e cila i lindi një djalë. Ajo vdiq vitin e tjetër e sëmurë me tifo. Në vitin 1911, ai u takua me gruan e tij të ardhshme të dytë, Nadjezhda Allilujeva, gjatë një nga internimet e tij të shumta në Siberi.

Midis viteve 1910-1912 ai filloi të përdorë pseudonimin "Stalin" në shkrimet e tij.

Stalini ne Moshen 26 vjeçare

Revolucioni dhe lufta[redakto | redakto tekstin burimor]

Lufta e Parë Botërore[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjatë Luftës së Parë Botërore, në mërgim në Siberi, Stalini u thirr në ushtrinë ruse, por nuk mundi të shërbejë si rezultat i krahut të tij të majtë të dëmtuar. Ai udhëtoi në Açinsk, 100km nga hekurudha Trans-Siberiane Railway për ekzaminimin e tij mjekësor, dhe u lejua të qëndrojë atje, pasi ushtria e refuzoi atë.

Revolucioni rus i vitit 1917[redakto | redakto tekstin burimor]

Pas kthimit në Petrograd nga internimi i tij i fundit, Stalini largoi Vjaçeslav Molotovin dhe Aleksandër Shljapnikovin si redaktorë të Pravdas. Ai pastaj mori një pozicion në favor të mbështetjes së qeverisë së përkohshme Aleksandër Kerenskit. Megjithatë, pasi Lenini mbizotëroi në konferencën e Partisë Komuniste në prill të vitit 1917, Stalini dhe Pravda ndryshuan duke kundërshtuar qeverinë e përkohshme. Në këtë konferencë, Stalini u zgjodh në Komitetin Qendror bolshevik. Në tetor 1917, Komiteti Qendror bolshevik votoi në favor të një kryengritjeje. Më 7 nëntor, nga Instituti Smolni, Leon Trocki, Lenini dhe pjesa tjetër e Komitetit Qendror koordinuan kryengritjen kundër Kerenskit në Revolucionin e Tetorit 1917. Më 8 nëntor, Bolshevikët sulmuan Pallatin e Dimrit dhe Kabineti Kerenski u arrestua.

Gazeta PRADVA

Lufta Civile Ruse, 1917-1919[redakto | redakto tekstin burimor]

Pas Revolucionit të Tetorit, Stalini u emërua Komisar i Popullit për Çështjet e Kombësive. Pas kësaj, shpërtheu lufta civile në Rusi, që vendosi përballë Ushtrinë e Kuqe të Leninit kundër Ushtrisë së Bardhë, një aleancë e lirshme e forcave anti-bolshevike. Lenini formoi një Byro Politike pesë anëtarësh, që përfshinte Stalinin dhe Trockin. Në maj të vitit 1918, Lenini dërgoi Stalinin në qytetin e Caricinit. Nëpërmjet aleatëve të tij të rinj, Klement Voroshilov dhe Semjon Budjoni, Stalini imponoi ndikimin e tij në ushtri.

Stalini sfidoi shumë prej vendimeve të Trockit, urdhëroi vrasjen e shumë kundër-revolucionarëve dhe ish oficerëve caristë në Ushtrinë e Kuqe dhe dogji fshatra, që të frikësonte fshatarësinë dhe ti dekurajonte ata që të mos dërgonin ushqime tek kundërshtarët. Në maj 1919, me qëllim që të frenonte braktisjet masive në Frontin Perëndimor, Stalini urdhëroi që dezertorët dhe renegatët të ekzekutoheshin publikisht si tradhtarë.

Lufta Polako-Sovjetike, 1919-1921[redakto | redakto tekstin burimor]

Pasi fitoret e bolshevikëve në Luftën Civile ruse 1917-1922 forcuan pozitën e tyre, Rusia sovjetike filloi një shtytje drejt revolucionit botëror, i cili ishte pjesë e ideologjisë komuniste për të transformuar të gjithë botën në shtete socialiste. (Tukaçevski: Nuk mund të ketë dyshim se nëse ishim fitimtarë në Vistula (d.m.th. në Poloni), zjarri revolucionar do të kishte arritur të gjithë kontinentin.). Duke parë drejt Europës Perëndimore, bolshevikët sulmuan shtetin e ri të sapokrijuar, të pavarur të Polonisë. Konflikti filloi në atë që u bë i njohur si Lufta Polako-Sovjetike e viteve 1919-1921. Pasi ushtria polake arriti suksese fillestare, bolshevikët i shtynë forcat polake përsëri në qendër të Polonisë në verën e vitit 1920. Si komisar i popullit në komandën e lartë të frontit jugor, Stalini ishte i vendosur të merrte qytetin e atëhershëm polak të Lvovit (tani Lviv në Ukrainë). Kjo gjë ishte në konflikt me strategjinë e përgjithshme të përcaktuar nga Lenini dhe Trocki, e cila përqëndrohej në kapjen e Varshavës më tej në veri.

Forcat Tukaçevskit u ndeshën me ato të komandantëve polakë Jozef Pilsudski dhe Vladislav Sikorski në Betejën e rëndësishme të Varshavës (12-25 gusht 1920), por Stalini nuk pranoi të dërgojë trupat e tij nga Lvovi për të ndihmuar Tukaçevskin. Rrjedhimisht, polakët shpartalluan plotësisht katër armatat pushtuese të Rusisë sovjetike që luftonin për të marrë kryeqytetin polak. Bolshevikët humbën betejat për të dy qytetet Lvov dhe Varshavë, dhe për këtë u fajësua Stalini. Në gusht 1920 Stalini u kthye në Moskë, ku ai mbrojti veten dhe dha dorëheqjen nga komanda ushtarake. Në Konferencën e nëntë të Partisë të mars-prillit të vitit 1920, më 22 shtator 1920, Trocki haptazi e kritikoi sjelljen e Stalinit.

Marrja e Pushtetit[redakto | redakto tekstin burimor]

Stalini luajti një rol vendimtar në pushtimin e Gjeorgjisë nga Ushtria e Kuqe në vitin 1921, pas të cilit ai i miratoi politika veçanërisht të ashpra, centraliste kundrejt Gjeorgjisë Sovjetike. Kjo çoi në çështjen gjeorgjiane të vitit 1922 dhe shtypjeve tjera. Veprimet e Stalinit në Gjeorgji krijuan një çarje me Leninin.

Lenini megjithatë e konsideronte Stalinin një aleat besnik, dhe kur ai u fut në grindje me Trotckin dhe politikanët e tjerë, ai vendosi ti japë Stalinit më shumë pushtet. Me ndihmën e Ljev Kamenievit, Lenini e emëroi Stalinin Sekretar të Përgjithshëm të Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik në vitin 1922. Ky post e ndihmoi Stalinin të emërojë shumë prej aleatëve të tij në poste qeveritare.

Lenini pësoi një goditje cerebrale në vitin 1922, duke u detyruar të dalë në gjysmë pensioni në Gorki. Stalini e vizitonte shpesh atë, duke vepruar si ndërmjetës i tij me botën e jashtme, por marrëdhëniet e tyre u përkeqësuan. Lenini diktoi shënime gjithnjë e më shumë degraduese mbi Stalinin në atë që do të bëhej testamenti i tij. Ai kritikoi pikëpamjet politike të Stalinit, sjelljen e vrazhdë, dhe pushtetin dhe ambicjet e tepruara, dhe sugjeroi që Stalini duhet të hiqet nga posti i Sekretarit të Përgjithshëm. Gjatë kohës që Lenini ishte i sëmurë, Stalini farkëtoi një aleancë me Kamenievin dhe Grigori Zinovievin kundër Leon Trockit. Këta aleatë penguan nxjerrjen e Testamentit të Leninit në Kongresin e dymbëdhjetë të Partisë në prill 1923.

Stalin dhe Lenin në vitin 1922

Lenini vdiq nga një atak në zemër më 21 janar 1924. Pas vdekjes së Leninit, një luftë për pushtet filloi, që përfshinte shtatë anëtarët e Byrosë Politike: Nikolai Buharin, Ljev Kameniev, Aleksei Rijkov, Josif Stalin, Mikhail Tomski, Leon Trocki, dhe Grigori Zinoviev. Përsëri, Kamenievi dhe Zinovievi ndihmuan për të mbajtur Testamentin e Leninit nga dalja në publik. Pas kësaj, mosmarrëveshjet e Stalinit me Kamenievin dhe Zinovievin u intensifikuan. Trocki, Kamenievi dhe Zinovievi u izoluan gjithmonë e më shumë, dhe u përjashtuan përfundimisht nga Komiteti Qendror dhe pastaj nga Partia e tyre. Kamenievi dhe Zinovievi u ripranuan më vonë, ndërsa Trocki u dëbua nga Bashkimi Sovjetik.

Stalini nxiti për industrializim më të shpejtë dhe kontroll qendror të ekonomisë. Në fund të të vitit 1927, një mungesë kritike në furnizimin me drithëra e bëri Stalinin të nxisë kolektivizimin e bujqësisë dhe të urdhërojë konfiskimin drithit nga fermerët. Nikolai Buharini dhe Kryeministri Alexey Rijkov i kundërshtuan këto politika, por pjesa tjetër e Byrosë Politike mbajti anën e Stalinit dhe Buharini u përjaashtua nga Byroja Politike në nëntor 1929. Rijkov u shkarkua vitin e ardhshëm dhe u zëvendësua nga Vjaçeslav Molotov me rekomandimin e Stalinit. Në dhjetor 1934, drejtuesi i Partisë Komuniste në Leningrad, Sergei Kirov, u vra. Stalini akuzoi se vrasja e Kirovit u bë nga një komplot i madh sabotatorësh dhe trockistësh. Ai filloi një spastrim masiv kundër këtyre "armiqve të brendshëm", duke nxjerrë ata në gjyqet e manipuluara dhe pastaj duke i ekzekutuar ose burgosur në gulagët e Siberisë. Midis këtyre viktimave ishin armiqtë e vjetër, duke përfshirë Buharinin, të Rijkovin, Kamenievin dhe Zinovievin. Stalini bëri besnikun e tij Nikolai Jezhov kreun e policisë sekrete, NKVD, duke i kërkuar atij atë spastrimin e NKVD nga bolshevikët e vjetër. Kur nuk kishte më kundërshtarë seriozë në pushtet, Stalini i dha fund spastrimeve në vitin 1938. Jezhovi fajësua për ekseset e Terrorit të Madh. Ai u shkarkua nga detyra dhe u ekzekutua më vonë.

Stalini shumë rritur fushëveprimin dhe fuqinë e policisë dhe inteligjencës sekrete agjencitë e shtetit. Nën dorën e tij udhëzuese, forcat e inteligjencës sovjetike filluan të ngritur rrjete të inteligjencës në shumicën e vendeve të mëdha të botës, duke përfshirë Gjermaninë (i njohur unazë spiun Rote Kappelle), Britania e Madhe, Franca, Japonia, dhe Shtetet e Bashkuara. Stalini bëri përdorimin e konsiderueshme e lëvizjes komuniste ndërkombëtare në mënyrë toinfiltrate agjentëve [qartësojnë] dhe për të siguruar që palët e huaj komuniste mbeti pro-sovjetike dhe pro-Stalini.

Ndryshimet në shoqërinë sovjetike, 1927-1939[redakto | redakto tekstin burimor]

Forcimi i shërbimit sekret sovjetik dhe spiunazhit[redakto | redakto tekstin burimor]

Stalini rriti shumë fushëveprimin dhe fuqinë e policisë sekrete të shtetit dhe agjencive të spiunazhit. Me udhëzimet e tij, forcat e inteligjencës sovjetike filluan të ngrenë rrjete spiunazhi në shumicën e vendeve të mëdha të botës, duke përfshirë Gjermaninë (rrjeti i famshëm i spiunazhit Rote Kappelle), Britaninë e Madhe, Francën, Japoninë, dhe Shtetet e Bashkuara. Stalini përdorimin lëvizjen komuniste ndërkombëtare për të infiltruar agjentë dhe për të siguruar që partitë komuniste të mbeteshin pro-sovjetike dhe pro-Stalinit.

Një nga shembujt më të mirë të aftësisë së Stalinit për të integruar policinë sekrete dhe spiunazhin e huaj ishte, kur ai dha miratimin policisë sekrete të vrasë Trockin në Meksikë në vitin 1940.

Kulti i individit[redakto | redakto tekstin burimor]

Një kult i individit u zhvillua në Bashkimin Sovjetik rreth Stalinit dhe Leninit. Qyteteve dhe fshatrave të shumtë iu dha emri i Stalinit (shih listën e vendeve me emrin e Stalinit) dhe Çmimin Stalin dhe Çmimin Stalin i Paqes jepeshin për nder të tij. Ai e pranoi titujt e fryrë (p.sh., "korifeu i Shkencave", "Babai i Kombeve", "Gjeniu Brilliant i Njerëzimit", "Arkitekti i Madh i komunizmit", "kopshtari i lumturisë njerëzore", etj.), dhe ndihmoi të rishkruajë historinë Sovjetike për ti siguruar vetes një rol më të rëndësishëm në revolucionin e vitit 1917. Në të njëjtën kohë, sipas Nikita Hrushovit, ai këmbënguli që të mbahet mend për "karakteristikën e modestisë së jashtëzakonshme të njeriut me të vërtetë të madh". Edhe pse statujat e Stalinit e tregonin atë në një gjatësi të përafërt me Car Aleksandri III që ishte i gjatë, burimet sugjerojnë që Stalini ishte rreth 163cm i gjatë.

Ky fenomen arriti nivele të reja gjatë Luftës së Dytë Botërore, me emrin e Stalinit të përfshirë në himnin e ri kombëtar sovjetik. Stalini u bë fokusi i letërsisë, poezisë, muzikës, pikturës dhe filmit që ekspozonin një përkushtim servil. Ai vlerësohej ndonjëherë me pothuajse cilësitë e Zotit, duke përfshirë edhe sugjerimin që ai i vetëm e fitoi Luftën e Dytë Botërore.

Në një fjalim të vitit 1956, Nikita Hrushovi denoncoi kultin e individit të Stalinit me këto fjalë: "Është e palejueshme dhe e huaj për frymën e marksizëm-leninizmit të ngrejë një person, për ta transformuar atë në një supermen që posedon karakteristika të mbinatyrshme ngjashme me ato të një perëndie". Fjalimi i Hrushovit dhe sidomos konfirmimi i pasqyruar në vendimet e Kongresit të 22-të të Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik në vitin 1961 çoi në shkatërrimin e mijëra monumenteve të Stalinit jo vetëm në Bashkimin Sovjetik, por edhe në shumë vende të tjera socialiste në vitet në vijim.

Spastrimet dhe internimet[redakto | redakto tekstin burimor]

Stalini, si kreu i Byrosë Politike të Komitetit Qendror të Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik, konsolidoi pushtetin thuajse nëmënyrë absolute në vitet 1930 me Spastrimin e Madh të partisë që u justifikua si një përpjekje për të dëbuar "oportunistët" dhe "kundër-revolucionarët". Ata në shënjestër nga pastrimi shpesh u përjashtua nga partia, masa megjithatë më të rënda shkonin nga dëbim në kampet e punës Gulag të përmbarimit pas gjykimeve të mbajtura nga troikas NKVD.

Stalinizmi[redakto | redakto tekstin burimor]

Stalinizmi (rusisht: Сталинизм; gjeorgjiane: სტალინიზმი) i referohet ideologjisë që Joseph Stalin konceptuar dhe zbatuar në Bashkimin Sovjetik, dhe në përgjithësi konsiderohet si një degë e ideologjisë marksiste-leniniste, por konsiderohet nga disa historianë të jetë një devijim domethënës nga kjo filozofi. [1] politikave staliniste në Bashkimin Sovjetik ishin: industrializimit të shpejtë, të socializmit në një vend, një shtet të centralizuar, kolektivizimi i bujqësisë, dhe varësi të interesave të partive të tjera komuniste në ato të partisë sovjetike - konsiderohet të jetë më ballë pararojë parti e revolucionit komunist në atë kohë.

Josef Stalin figura e Stalinzimit

Industrializimi stalinist i shpejtë në Bashkimin Sovjetik është projektuar zyrtarisht për të përshpejtuar zhvillimin Marxian drejt komunizmit, duke theksuar se industrializimi i shpejtë i tillë ishte e nevojshme sepse vendi ishte më parë ekonomikisht e prapambetur në krahasim me vendet e tjera, dhe se ajo ishte e nevojshme, në mënyrë për të sfiduar të brendshme dhe të jashtme armiq të komunizmit. [2] industrializimi i shpejtë u shoqërua me kolektivizimit masiv e bujqësisë dhe të urbanizimit të shpejtë. [3] urbanizimi i shpejtë shndërrohet shumë fshatra të vogla në qytete industriale.

Stalinizmi mori një qëndrim agresiv në konflikt në klasë, duke përdorur dhunën shtetërore që me forcë pastrojë shoqërinë e bourgeosie tilla si kulakë dhe të tjera "armiq të klasës", si dhe duke pohuar se konflikti klasë ekzistuar brenda partive komuniste.

Stalinizmi është përdorur shpesh në një mënyrë negative ose përbuzës për shkak të veprimeve jashtëzakonisht të njohura represive politike të ndërmarra nga Stalini. Arsyet për veprime represive Stalinit kanë qenë të debatuar.

Një pretendimet perspektivën se veprimet represive Stalinit ishin llogaritur dhe se ai ishte mendërisht normal në ekzekutimin e tij të masave represive.

Një tjetër perspektivë pretendon se veprimet represive Stalinit politike ishin rezultat i atij që ka sëmundje mendore. [8] Ky pohim thekson se Stalini ka gjasa kishte çrregullim mendor të psychopathy dhe se tiparet e tij si paranojë dhe sjellje manipuluese ndikuar vendimet e tij politike. [9] [10] [11] Një pretendimet e treta perspektivë që Stalinizmi të veprimet represive ishin një vazhdim i kulturës mbizotëruese autoritar dhe shtypës politik që filloi në Tsarist Rusi.

Personazhi Kulturor Kontravers[redakto | redakto tekstin burimor]

Stalini krijoi një kult të personalitetit në Bashkimin Sovjetik shikoj veten si dhe Leninit. Shumë kulte të personalitetit në histori është matur shpesh dhe në krahasim me tij. Qytete të shumta, fshatra dhe qytete u quajt pas liderit sovjetik (shih Lista e vendeve të emëruara sipas Stalinit) dhe Çmimin Stalin dhe Çmimin Stalin të Paqes u emëruar në nder të tij. Ai pranoi tituj fryrë (p.sh., "kryetar i Shkencës", "Ati i Kombeve," "Genius Brilliant e Njerëzimit", "Arkitekti i Madh i komunizmit", "kopshtar i Lumturisë Njeriut," dhe të tjerët), dhe ndihmoi rishkruar historinë sovjetike për të sigurojë vetë një rol më të rëndësishëm në revolucionin e vitit 1917. në të njëjtën kohë, sipas Nikita Hrushovi, ai këmbënguli se ai të mbahet mend për "modesti karakteristike e jashtëzakonshme të njerëzve të vërtetë të mëdha." [29] Statues e Stalinit përshkruaj atë në një lartësi dhe për të ndërtuar përafrimin e shumë i gjatë Car Aleksandri III, ndërsa dëshmitë fotografike sugjeron ai ishte në mes të 5 ft 5 në 5 dhe 6 ft në (165-168 cm

Trocki kritikoi kultin e personalitetit të ndërtuar rreth Stalinit. Ajo arriti nivele të reja gjatë Luftës së Dytë Botërore, me emrin e Stalinit të përfshira në himnit të ri sovjetik kombëtar. Stalini u bë fokusi i poezi, letërsi, muzikë, pikturave dhe film që ekspozuar përkushtim servil. Ai u vlerësua ndonjëherë me cilësitë pothuajse zot-si, duke përfshirë edhe sugjerimin se ai vetëm handedly fitoi Luftës së Dytë Botërore.Shkalla në të cilën Stalini vetë relished kultin e rrethon atë është e diskutueshme.Finlandez komunist Arvo Tuominen regjistron një dolli sarkastik propozuar nga Stalini në një Palë Vitit të Ri në 1935, në të cilën ai tha se "Comrades Unë dua të propozojë një dolli për jetën tonë, patriarku dhe dielli, çlirimtar i kombeve, arkitekti i socializmit [ai tronditi off gjitha Emërtimet e aplikuara të tij në ato ditë] - Josef Vissarionovich Stalinit, dhe unë shpresoj se kjo është fjala e parë dhe e fundit e bëri në atë gjeniale këtë mbrëmje.

Në një fjalim 1956, Nikita Hrushovi denoncoi kultin e personalitetit të Stalinit me këto fjalë: "Është e palejueshme dhe të huaj për frymën e marksizëm-leninizmit të ngre një person, për të transformuar atë në një supermen posedojnë karakteristika të mbinatyrshme ngjashme me ato të një perëndie.

Ndryshimi i Rusisë 1927-1939[redakto | redakto tekstin burimor]

Krijmi i Sherbimeve Sekret

Stalini shumë të rritur fushëveprimin dhe fuqinë e policisë sekrete të shtetit dhe agjencitë e zbulimit. Nën dorën e tij udhëzuese, forcat sovjetike të zbulimit filluan të ngritur rrjete të zbulimit në shumicën e kombeve të mëdha të botës, duke përfshirë Gjermani (i njohur fundit ne rrjet Kappelle spiun), Britania e Madhe, Francë, Japoni dhe Shtetet e Bashkuara. Stalini bëri përdorimin e konsiderueshme e të lëvizjes komuniste ndërkombëtare në mënyrë që të infiltrojnë agjentë dhe për të siguruar se partitë e huaj komuniste mbeti pro-sovjetike dhe pro-Stalin. Një nga shembujt më të mirë të aftësisë së të Stalinit për integrimin e policisë sekrete dhe spiunazhit të huaj erdhi në vitin 1940, kur ai dha miratimin për policinë sekrete të ketë Leon Trocki vra në Meksikë.

Transeferimi i Popullatës[redakto | redakto tekstin burimor]

Pak para, gjatë dhe menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore, Stalini ka kryer një seri e deportimeve në një shkallë të madhe se thellësisht prekur hartën etnike të Bashkimit Sovjetik. Është vlerësuar se në mes 1941 dhe 1949 rreth 3.300.000 [56] [57] u deportuan në Siberi dhe republikat e Azisë Qendrore. Nga disa vlerësimeve deri në 43 për qind e popullsisë rivendosur vdekur nga sëmundjet dhe kequshqyerja.

, Separatizmi rezistencë ndaj sundimit sovjetik dhe bashkëpunimin me gjermanët pushtuese u përmendën si arsye zyrtare për dëbime, me të drejtë apo gabimisht. Rrethanat individuale të atyre kohë të shpenzimeve në gjermano-territoret e pushtuara nuk ishin ekzaminuar [59] Pas pushtimit të shkurtër nazist e Kaukazit, e gjithë popullsia e pesë popujve të vogla malore dhe Tatarve Krimesë -. Më shumë se një milion njerëz në total - u dëbuan pa paralajmërim apo ndonjë mundësi për të marrë pronat e tyre.

Si rezultat i mungesës së Stalinit e besimit në besnikërinë e etnive të caktuara, grupe etnike si Koreans Sovjetik, gjermanët Vollga, e të Tatarve Krimesë, të çeçenët, dhe polakët shumë u zhvendos me forcë nga zona strategjike dhe u zhvendos në vendet në qendrore Bashkimi Sovjetik, sidomos në Kazakistan Sovjetik Azinë Qendrore. Nga disa vlerësimeve, qindra e mijëra dëbuarve mund të kenë vdekur gjatë rrugës.

Sipas vlerësimeve zyrtare sovjetike, më shumë se 14 milionë njerëz kaluan përmes Gulag nga 1929 në 1953, me 7 të mëtejshme deri në 8 milionë u dëbuan dhe internuan në zona të largëta të Bashkimit Sovjetik (duke përfshirë të gjithë nacionaliteteve në disa raste). [60 ] Në shkurt 1956, Nikita Hrushovi dënoi dëbimet si një shkelje të leninizmit, dhe përmbyset shumica e tyre, edhe pse kjo nuk ishte deri në vitin 1991 që Tatarve, Meskhetians dhe Vollgës gjermanët janë lejuar të kthehen masivisht në vendet e tyre. Në dëbimet kishte një efekt të thellë në të popujve të Bashkimit Sovjetik. Kujtimi i deportimeve ka luajtur një rol të madh në lëvizjet separatiste në shtetet baltike, Tatarstani dhe Çeçeni edhe sot.

Regjimi dhe Terori dhe Zia e Urisë 1932-1933[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjenocidi ne Ukrainë


Uria Holodomor është referuar disa herë si Gjenocidit Ukrainës, duke nënkuptuar u engineered nga qeveria sovjetike, veçanërisht i synimeve të dhënësit populli ukrainas për të shkatërruar kombin ukrainas si një faktor politik dhe subjekti sociale. [71] Ndërsa historianët vazhdojnë të mos pajtohen nëse politika që çoi në rënien Holodomor nën përkufizimin ligjor të gjenocidit, njëzet e gjashtë vende e kanë njohur zyrtarisht Holodomor si të tillë. Më 28 nëntor 2006, Parlamenti ukrainas miratoi një projekt-ligj deklaron uria Sovjetik epokës së detyruar një akt të gjenocidit ndaj popullit ukrainas. Profesor Michael Ellman konkludon se ukrainasit ishin viktima të gjenocidit në 1932-33, sipas një përkufizim më të relaksuar që është i favorizuar nga disa specialistë në fushën e studimeve gjenocidale. Ai pohon se politika sovjetike përkeqësuar në masë të madhe numri i uria për vdekje. Edhe pse 1.8 milion ton grurë janë eksportuar gjatë kulmin e urise-mjaftueshme për të ushqyer 5 milionë njerëz për një vit, përdorimi i torturës dhe ekzekutimit për nxjerrjen grurin nën Ligjin e Spikelets, përdorimi i forcës për të parandaluar fshatarëve uritur të largohet e keqja e prekura zonat, dhe refuzimi për të importuar grurë ose të siguruar ndihmë humanitare ndërkombëtare për të lehtësuar kushtet e çuan në vuajtje incalcuable njeriut në Ukrainë. Ajo do të duket se Stalini ka për qëllim të përdorin urisë si një mjet të lirë dhe efikase (në krahasim me deportimet dhe me armë), për të mbytur ata që konsiderohet të jetë "counterrevolutionaries", "idlers," dhe "hajdutët", por jo për të asgjësoj ukrainas fshatarësia si një e tërë. Ellman gjithashtu pohon se, ndërsa kjo nuk ishte vetëm gjenocidi Sovjetik (p.sh. funksionimin polak i NKVD), ai ishte më i keqi në drejtim të viktimave në masë.

Vlerësimet e tanishme në numrin e përgjithshëm të viktimave brenda Sovjetik varg Ukrainë kryesisht nga 2.2 milion euro për 4-5.000.000. Një gjykatë ukrainas gjeti Stalinit dhe udhëheqësve të tjerë të ish-Bashkimit Sovjetik fajtor për gjenocid nga "uria masive organizimit në Ukrainë në 1932-1933", në janar 2010. Megjithatë, gjykata "ra procedura penale mbi vdekjen e të dyshuarve.

Deshmi mbi Gjeoncidin ne Ukrainë

Terori dhe Viktimat[redakto | redakto tekstin burimor]

Sipas eksploruesit dhe historianit Robert Conquest Teroi qe zhvillonte Stalini ne permjet sherbimeve skrete si KGB - ja e tjer tha ne nje intervist ne vitin 1991 tha se Stalin kishte vrarë e maskruar shum qytetar te Bashkimit Sovjetik ai tha reformat e rrepta kishin ven Ukrainen ne nje gjendje urie,kauze,terori njerzit vriteshin spse nuk punonin ne koperativa se pse nuk kishin bukë dhe fuqi per te punar ai tha se Stalini ishte shumë me diktaor se sa ishte Hitleri Ai shtoj se njerzit riheshin torturoheshin ne burgjet fam keqe te KGB-së që ishte sherbimi sekret sovjetik.

Nje foto e ber ne vitin 1932 ku tregon terorin e Stalinit
  • Numri i vikitmave spas Robert Conquest

1.7 deri 7 Milion njerz të vdekur gjatë urisë Holdomort në Ukrainë gjte viteve 1932-1933 20 milion tjer vdiqn nepr Kampet famkeqe apo ne Dhomat apo Egzkutimet qe i ka ber Stalini

Disa kritik thojnë se gjatë regjimit të stalint ka pasur vetm 4-6 milion viktima.

Por Historiani Rus Dmitri Volkogonov dha se pajtohet se me mendimin e Robert Conquest se pse shumca e dokumeteve qe egzistonin mbi viktmat gjatë diktatur-se se Stalinit.

Por sipa disa Historianve Uria dhe Shkatar tjer te terorit jan pergjegjse per vdekjen 40 milion personave ne Bashkimin Sovjetik.

Lufta e Dyte Boteror[redakto | redakto tekstin burimor]

Pakti me Nazistet[redakto | redakto tekstin burimor]

Politka e Stalintit kundra Fashizmit[redakto | redakto tekstin burimor]

Stalini ndoqi nje politike te ashper dhe me dhune ndaj popullit.

Mardheniet me Shtete tjera[redakto | redakto tekstin burimor]

Mardheniet me Kinen[redakto | redakto tekstin burimor]

Mardheniet me Shqiperinë[redakto | redakto tekstin burimor]

Mardheniet me Koren Veriore[redakto | redakto tekstin burimor]

Filimi i Luftes se Ftohtë[redakto | redakto tekstin burimor]

= Krijimi i Bombes Atomike ruse[redakto | redakto tekstin burimor]

Vdekja[redakto | redakto tekstin burimor]

Shëndeti Stalinit përkeqësuar nga fundi i Luftës së Dytë Botërore. Ai vuajti nga atherosclerosis nga pirja e duhanit e tij të rëndë. Ai pësoi një goditje të butë rreth kohën e paradës fitore dhe një sulm i rëndë në zemër në tetor 1945. [272] Në orët e hershme të mëngjesit të datës 1 mars 1953, pas një darke të gjitha të natës dhe një film [273] Stalini arriti në Kuntsevo banesën e tij rreth 15 km në perëndim të Moskës qendrës me të brendshme Beria ministrit Lavrentiy dhe të ardhmen e premiera Georgy Malenkov, Nikolai Bulganin dhe Nikita Hrushovi, ku ka dalë në pension në dhomën e gjumit për të fjetur. Në agim, Stalini nuk dilte nga dhoma e tij, duke vuajtur ndoshta një goditje që paralizuar në anën e djathtë të trupit të tij.

Varri i Stalinit në nekropolin Murit te Kremlinit[redakto | redakto tekstin burimor]

Edhe pse rojet e tij mendonin se ishte e çuditshme për atë që të mos rritet në kohën e tij të zakonshme, ata ishin nën urdhërat e të rrepta të mos të shqetësojnë atë dhe e la atë vetëm tërë ditën. Në rreth 10 pasdite ai u zbulua nga Peter Lozgachev, të komandant zëvendës i Kuntsevo, i cili hyri në dhomën e tij për të kontrolluar deri në atë dhe të kujton një skenë të tmerrshme të Stalinit shtrirë në dyshemenë e dhomës së tij të veshur fundeve Pajama dhe një fanellërë me rrobat e tij ngjyhet në urinë ndenjur. Një Lozgachev frikësuar pyeti Stalinin atë që i ndodhi, por të gjitha ai mund të dal nga kryekomandant ishte përgjigjet pakuptueshëm që dukej si "Dzhh". Lozgachev çmendurisht quajtur disa zyrtarë të partisë duke u kërkuar atyre që të dërgojnë mjekë të mirë. [274] [275] Lavrentiy Beria u informua dhe mbërriti disa orë më pas, dhe mjekët vetëm arriti në mëngjesin e hershëm të 2 marsit në të cilën ata ndryshuar shtresa e mbulesa e tij dhe prirur për të. Stalini shtrat vdiq katër ditë më vonë, më 5 mars 1953, [1] në moshën 74, dhe u balsamosën më 9 mars. Zyrtarisht, shkaku i vdekjes ishte rreshtuar si një hemorragji cerebrale. Trupi i tij u ruajt në mauzoleun e Leninit deri më 31 tetor 1961, kur trupi i tij u hoq nga mauzoleun dhe e varrosën në nekropolin Wall Kremlinit pranë mureve të Kremlinit, si pjesë e procesit të de Stalinization të.

Është sugjeruar se Stalini u vra. Ish-komuniste mërgim Avtorkhanov argumentuar këtë pikë sa më shpejt që 1975. Kujtimet politike të Vyacheslav Molotov, botuar në vitin 1993, deklaroi se Beria i kishte mburrej për Molotov se ai helmuar Stalinin: "Kam marrë atë jashtë." Hrushovi ka shkruar në kujtimet e tij se kishte Beria, menjëherë pas goditjes, shkuar për "urrejtje kundër përhapjes [Stalini] dhe tallur atë", dhe pastaj, kur Stalini treguan shenja të vetëdijes, ra në gjunjët e tij dhe e puthi dorën e tij. Kur Stalini ra pa ndjenja sërish, Beria menjëherë u ndal dhe i peshtyu.

Referncat[redakto | redakto tekstin burimor]

Trivia[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Stalini lindi në GoriGjeorgjisë21 dhjetor 1879.
  • Në vitin 1913 u internua në Siberi.
  • Në vitin 1917 u bashkua me tezat e prillit të Leninit.
  • Gjatë viteve 1917 - 1922 ishte komisar i popullit për kombësitë. Gjatë kësaj kohe ai ndoqi nje politike centralizimi ndaj republikave te tjera sovjetike.
  • Nga viti 1922 ishte sekretar i përgjithshëm i partisë.
  • Gjate periudhës 1924- 1929 eliminoi kandidatët e tjerë si pasardhës të Leninit. Ne fillim duke u mbështetur edhe nga Kamenievi e Zinovievi, eleminoi Trockin, ndërsa më 1927 i eliminoi edhe ata. Po kështu në vitin 1929 eliminoi Buharinin dhe Rikovin. Gjatë viteve 1929-1930 ndërmori kolektivizimin e përgjithshëm të bujqësisë.
  • Në gusht të vitit 1939 nënshkroi paktin e mossulmimit me Gjermaninë. Kur Bashkimi Sovjetik u sulmua nga Gjermania më 22 qershor të vitit 1941, Stalini arriti të mobilizojë popullin duke i bërë thirrje patriotëve rus e të popujve të tjerë të bashkësisë sovjetike.
  • Që nga viti 1941 u bë kryetar i këshillit të komisariatit të popullit, komandant dhe shef suprem i Ushtrisë së Kuqe dhe në vitin 1943 u bë marshall.
  • Pas fitores së aleatëve mbi nazifashizmin, Bashkimi Sovjetik vendosi influencën ruse në shumë vende të Evropës së Lindjes, shumica e të cilavë u çliruan nga ushtria sovjetike.
  • Vdiq më 5 mars të vitit 1953 në rrethana misterioze.
  • Pas vdekjes së tij Kongresi i XX I Partisë Komuniste të BS (1956) ndërmori fushatën e “destalinizimit” dhe të rehabilitimit të viktimave të tij.
  • Trupi i Stalinit, pas kësaj u hoq nga Mauzoleu i Leninit, ku ishte vendosur.