Gjeorgjia
Koordinatat: 42°00′V 43°18′L / 42.00°V 43.30°L
Sakartvelo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Moto Kombëtare: ძალა ერთობაშია Gjeorgj.: Fuqia është në bashkim | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
Të dhëna tabelare
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||
Gjeorgjia lat. Georgia shtrihet në perëndim të Regjionit të Kaukazit, midis Kaukazit të Madh, Kaukazit të Vogël dhe Detit të Zi. Në veri kufizohet me Rusinë, në jug me Azerbajxhanin, Armeninë dhe Turqinë. Kufirin verior me Rusinë e përbënë kurora e Kaukazit të Madh me majën më të lartë të Gjorgjisë, Sharom, të lartë 5.068 m.
Në kuadër të Gjeorgjisë gjendet Republika Autonome Abhazia (8600 km 2) Numri saktë i popullsisë është i paqartë[1] . Sipas regjistrimit të popullsisë të kryera në vitin 2003 ajo ka 215.972 banorë, në të cilën jetojnë gruzianët (gjeorgjian) (rreth 46%), abhazët (rreth 15%), armenët (rreth 15%), rusët, grekët, ukrainasët etj. Kryeqyteti quhet Suhumi, me mbi 120 mijë banorë. Republika Autonome Axharia (3000km2) ka 360 mijë banorët, prej të cilëve 83% janë axharë, rusë (rreth 8%), armenë (rreth 4%), pastaj grekë, ukrainas etj. Kryeqytet është Batumi me rreth 140 mijë banorë. Krahina Autonome Osetia Jugore (3900 km2) ka 70 mijë banorë, prej tyre 66% janë osetët, 29% gruzianë, 2% rusë, Kryeqytet është Zhinvali me 43 mijë banorë
Përmbajtja
Etimologjia[redakto | redakto tekstin burimor]
Artikulli kryesor: Emri i Gjeorgjisë
Historia[redakto | redakto tekstin burimor]
Gjeorgjia ka qenë shtet i pavarur prej shek. të IV para Krishtit dhe zhvillimin më të hovshëm kulturor dhe ekonomik e arrin në shekullin XII. Në vitin 1555 Gjeorgjia ndahet në dy pjesë në perëndim nën ndikimin e Persisë dhe në lindje nën ndikimin e Turqisë. Në shekullin XIX përjeton pushtimin rus.
Gjeorgjia nën Perandorinë Ruse[redakto | redakto tekstin burimor]
Artikulli kryesor: Gjeorgji nën Perandorinë Ruse
Deklarimi i pavarsisë[redakto | redakto tekstin burimor]
Artikulli kryesor:Republika Demokratike e Gjeorgjisë
Gjeorgjia në Bashkimin Sovjetik[redakto | redakto tekstin burimor]
Artikulli kryesor: Republika Socialiste Sovjetike e Gjeorgjisë
Lufta ruso-gjeorgjiane dhe që nga ajo kohë[redakto | redakto tekstin burimor]
Artikulli kryesor: Lufta ruso-gjeorgjiane
Politika[redakto | redakto tekstin burimor]
Marrëdhëniet e jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]
Artikulli kryesor: Marrëdhëniet e jashtme të Gjeorgjisë
Ushtria[redakto | redakto tekstin burimor]
Artikulli kryesor:Forcat e armatosura gjeorgjiane
Zbatimi i ligjit[redakto | redakto tekstin burimor]
Artikulli kryesor:Zbatimi i ligjit në gjeorgji
Të drejtat e njeriut[redakto | redakto tekstin burimor]
Artikulli kryesor: Të drejtat e njeriut në Gjeorgji
Njësitë administrative[redakto | redakto tekstin burimor]
Gjeorgjia ndahet në 9 regjione, 2 njësi Republika Autonome (avtonomiuri respublika) dhe një njësi qyteti të veçantë (k'alak'i). Njësitë përbërëse të Gjeorgjisë ndahen në 69 njësi të niveleve më të ulëta të quajtur (raioni).
Republikat Autonome janë Abkhazia and Ajaria.
Momentalisht statuti i Osetis Jugore, një njësi administrative autonome i njohur si regjioni Tskhinvali është duke u biseduar me separatistët r mbështetur nga qeveria ruse (Putini). E vetmja pjesë e këtij regjioni që kontrollohet nga Gjeorgjia është pjesa e quajtur Kodori Gorge.
Ndër qytet kryesore hyjnë : Batumi, Chiatura, Gagra, Gori, Kutaisi, Poti, Rustavi, Sokhumi, Tbilisi, Tkibuli, Tskaltubo, Tskhinvali.
Për nga numri i banorëve dallohen :
| Regjionet në Gjeorgji | ||
|---|---|---|
| shih tabelën |
| nr | regjioni | qendra |
|---|---|---|
| 1 | Abkhazia | Sukhumi (Sokhumi) |
| 2 | Samegrelo-Zemo Svaneti | Zugdidi |
| 3 | Guria | Ozurgeti |
| 4 | Adjara | Batumi |
| 5 | Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti |
Ambrolauri |
| 6 | Imereti | Kutaisi |
| 7 | Samtskhe-Javakheti | Akhaltsikhe |
| 8 | Shida Kartli | Gori |
| 9 | Mtskheta-Mtianeti | Mtskheta |
| 10 | Kvemo Kartli | Rustavi |
| 11 | Kakheti | Telavi |
| 12 | Tbilisi | Tbilisi |
Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]
Gjeorgjia shtrihet në veriperëndim të regjionit të Kaukazit, midis Kaukazit të Madh, Kaukazit të Vogël dhe Detit të Zi. Ka një territor prej 70.000 km².
Në relievin e sajë zotërojnë malet e Kaukazit që me vargmalet e shumta e të larta të ndara me lugina të thella, me kresha të mprehta të prera nga cirqet, luginat akullnajore, përkujtojnë fizionominë e Alpeve.
Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]
Pasuritë natyrore janë të rëndësishme për ekonominë e Gjeorgjisë. Në radhë të parë përmenden burimet e manganit në Çitaurë. Në sipërfaqen prej 140 km katrorë janë vlerësuar rezervat në 250 milion tonë. Në Tkibuli dhe Tkvarçeli ëhit zbuluar thëngjilli. Rezervat në lokalitetin e parë llogariten në 80 milion tonë, e në të dytin 250 milion tonë. Në sasi të vogël shfrytëzohet edhe nafta (100 000 tonë) dhe gazi natyror (45 milion m³).
Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]
Gjeorgjia ka qenë shtet i pavarur prej shek. Të IV para Krishtit dhe zhvillimin më të hovshëm kulturor dhe ekonomik e arrin në shekullin XII. Në vitin 1555 Gjeorgjia ndahet në dy pjesë në perëndim nën ndikimin e Persaisë dhe në lindje nën ndikimin e Turqisë. Në shekullin XIX përjeton pushtimin rus.
Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]
Vaja Pşavela (Vazha Pshavela) 1914 |
Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]
- Qeveria : Fleta zyrtare
- Kryetari :
- Parlamenti : Fleta zyrtare
- Ministria :
- Ministria e punëve të jashtme (anglisht)
- Faqe zyrtare e Kishës Ortodokse Gjeorgjeze
- Faqe zyrtare e Ministrisë së turizmit
---
---
- Map of cities
- Full information about (country) Georgia (english, german, russian, georgian)
Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]
| ||||||||
| |||||||||||||||||
| Ky artikull me tematikë në lidhje me gjeografinë e Gjeorgjisë është një faqe cung. Ju mund të ndihmoni Wikipedia-n duke e përmirësuar atë. |