Islanda

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Koordinatat: 65°N 18°W / 65°N 18°W / 65; -18

Islanda
Ísland (islandisht)
Flag of Iceland.svg Coat of arms of Iceland.svg
Flamuri i Islandës Stema e Islandës
Vendndodhja e Islandës
Himni Kombëtar "Lofsöngur" (Rapsodi)
Kryeqyteti Reykjavík (gjithashtu qyteti më i madh)
Gjuha zyrtare Islandisht
Anëtarësimi në OKB 19 nëntor 1946
Forma e qeverisjes Republikë Parlamentare
President Guðni Th. Jóhannesson
Kryeministër Bjarni Benediktsson
Sipërfaqja
– totale
– % ujë
Vëndi i 108-të
102.775 km²
2,7
Popullsia (2016)
– totale
– dendësia
Vëndi i 182-të
332.529 banorë
3,2 banorë/km²
PBB (2015)
 PBB për banor
17,616 miliard dollarë
52.967 dollarë
Monedha Korona islandeze (ISK)
Zona kohore UTC+0
Prefiksi telefonik +354
Kodi i internetit .is
Kodi ISO 3166-1 IS

Islanda (Islandisht: Ísland) e quajtur gjithashtu Republika e Islandës, është një shtet ishull nordik midis Atlantikut të Veriut dhe Oqeanit Arktik. Ajo ka një popullsi prej 332.529 dhe një sipërfaqe prej 103.000 km2, duke e bërë atë shtetin më pak të populluar në Europë. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh është Rejkjavíku. Në Rejkjavík dhe zonat përreth në jugperëndim të vendit ndodhet më shumë se dy të tretat e popullsisë. Toka e Islandës është vullkanikisht dhe gjeologjikisht aktive. Brendësia përbëhet nga një pllajë karakterizuar nga rërë dhe fusha llave, male dhe akullnajat, ndërkohë që shumë lumenj akullnajore rrjedhin në det nëpër ultësira. Islanda ngrohet nga Rryma e Gjirit (Golf Stream) dhe ka një klimë të butë, pavarësisht nga gjerësia gjeografike e lartë pranë Rrethit Arktik. Gjerësia e saj e lartë dhe ndikimi detar ende mban verë të ftohtë, dhe shumica e arkipelagut ka një klimë tundër.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Historia e Islandës.

Politika[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Sistemi shtetror në Island.

Njësit administrative[redakto | redakto tekstin burimor]

Qeveria e Islandës e administron vendin nëpërmjet disa niveleve dhe drejtime administrative.

Njësitë regjionale[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Rajonet e Islandës.

Janë tetë njësi të quajtura regjione dhe përdoren për qëllime statistike. Sistemi juridik përdorë sistemin e vjetër të ndarjes.

Njësitë zgjedhore[redakto | redakto tekstin burimor]

Deri në vitin 2003, zgjedhjet për kuvendin republikan mbaheshin në nivel të regjioneve, mirëpo me një amendament për zgjedhjet janë bërë disa ndryshime të cilat kanë krijuar gjashtë bashkësi që shërbejnë për mbajtjen e zgjedhjeve.

Njësitë e fisnore[redakto | redakto tekstin burimor]

Janë 23 njësi të quajtura countes të cilat më tepër janë ndarje historike të fisnikëve Islandezë. Tani janë 26 përfaqësues zyrtarë të lartë që përfaqësojnë qeverinë me të drejta të ndryshme. Zakonisht nën mbikëqyrjen e këtyre përfaqësuesve gjenden policia lokale, në të cilin është një zyre speciale e komisionarëve për këtë qëllim, mbledhja e tatimeve, administrimi i deklarimeve të falimentimeve si dhe shërbimet për martesat e bashkëshortëve të pa fe.

Njësitë administrative lokale[redakto | redakto tekstin burimor]

Në Islandë janë 79 njësi administrative me kuvende lokale dhe i kryejnë shërbimet lokale si: organizimi i mbajtjes së mësimit në shkolla lokale, lejet ndërtimore e punë administrimi të niveleve të tilla.

Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Gjeografia e Islandës.

Sipërfaqja e përgjithshme e Islandës është 103,000 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 65 00 V, 18 00 L dhe 100,250 km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 2,750 km 2 ujë.

Vija bregdetare e Islandës është 4,988 km e gjatë ndërsa ajo nuk kufizohet nga asnjë vend tjeter.

Klima e Islandës është gjithnjë e varur nga ajo që vjen nga veriu i oqeanit. Zakonisht klima është me dimër të butë dhe verë të ftohtë e të lagësht.

Pjesa më e madhe e relievit është terren e rrafshët me disa male e fusha te ngrira, ndërsa bregdeti i saj është i mbytur në gjirinjët dhe ujdhesat e shumta në oqean. Pika më e ulët e relievit gjendet në nivelin e oqeanit Atlantik (0m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,119 metra në vendin e quajtur Uvanadalshukur (ang.:Hvannadalshnukur).

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Ekonomia e Islandës.

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

vendbanimet më të rëdësishme
Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Demografia e Islandës.

Në territorin prej 103 000 km2 jetojnë 331.694 banor ose 3.3 banorë në 1 km2. Islanda është shteti më i pabanuar i Evropës. Nataliteti sillet rreth 15 promila dhe mortaliteti 6,8 promila.

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Kultura e Islandës.

Të tjera[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

 Commons: Islanda – Album me fotografi dhe/apo video dhe materiale multimediale
 Commons: Islanda – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale