Gjigantizmi

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Madhësia e André the Giant ishte rezultat i gjigantizmit

Gjigantizmi (Greqisht: γίγας, gígas, "gjigant", plural γίγαντες, gígantes) është një gjendje e karakterizuar nga rritje e tepruar dhe lartësi dukshëm mbi mesataren. Tek njerëzit, kjo gjendje është shkaktuar nga mbipesha e prodhimit të hormonit të rritjes në fëmijëri që rezulton tek njerëzit 2.1 deri në 2.7 metra në lartësi.[1][2][3]

Është një çrregullim i rrallë që vjen nga nivelet e rritura të hormonit të rritjes përpara bashkimit të pllakës së rritjes e cila zakonisht ndodh në një moment menjëherë pas pubertetit. Kjo rritje është më shpesh për shkak të rritjeve anormale të tumorit në gjëndrën e hipofizës.[4][5] Gjigantizmi nuk duhet të ngatërrohet me akromegalinë, formën e të rriturve të çrregullimit, të karakterizuar nga zgjerimi somatik posaçërisht në ekstremitetet dhe fytyrën.[6][7]

Shkaqet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Gjigantizmi karakterizohet nga një teprim i hormonit të rritjes. Kjo mbiprodhim i hormonit të rritjes që sjell gjigantizëm është praktikisht gjithmonë i shkaktuar nga rritjet e hipofizës (adenomat).[5] Këto adenoma janë në gjëndrën e hipofizës anteriale. Ato gjithashtu mund të shkaktojnë mbiprodhim të pararendësit hipotalamik të hormonit të rritjes, i njohur si hormoni i çlirimit të hormonit të rritjes.[8]

Si rezultat i sasive të tepërta të hormonit të rritjes, fëmijët arrijnë lartësi që janë shumë mbi nivelet normale.[9] Mosha specifike e fillimit të gjigantizmit ndryshon midis pacientëve dhe gjinisë, por mosha e zakonshme që fillojnë të shfaqen simptomat e rritjes së tepërt ka qenë rreth 13 vjet.[4] Komplikime të tjera shëndetësore, të tilla si hipertensioni, mund të ndodhin në pacientët pediatrikë me hip-sekretimin e hormonit të rritjes. Karakteristikat më të ngjashme me ato që shihen në akromegali mund të ndodhin tek pacientët që janë në moshë më të rritur me adoleshencën pasi që janë afër shkrirjes së pllakave të rritjes.[10]

Trajtimi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Shumë trajtime për gjigantizëm marrin kritika dhe nuk pranohen si ideale. Trajtime të ndryshme që përfshijnë operacionin dhe ilaçet janë përdorur për të trajtuar gjigantizmin.[11]

Pegvisomant është një ilaç farmaceutik që ka marrë vëmendjen për të qenë një rrugë e mundshme trajtimi për gjigantizëm. Pas trajtimit me pegvisomant, normat e larta të rritjes mund të ulen ndjeshëm.[12] Pegvisomant është parë të jetë një alternativë e fuqishme për trajtime të tjera si analoge somatostatine, një metodë e zakonshme e trajtimit për akromegalinë, nëse trajtimi i ilaçeve çiftëzohet me rrezatim.[13]

Gjetja e nivelit optimal të pegvisomantit është e rëndësishme, kështu që rritja normale e trupit nuk ndikohet negativisht. Për ta bërë këtë, titrimi i ilaçeve mund të përdoret si një mënyrë për të gjetur nivelin e duhur të administrimit.[11]

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ "Gigantism | UCLA Pituitary Tumor Program". pituitary.ucla.edu. Marrë më 2017-04-27. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ "Gigantism: MedlinePlus Medical Encyclopedia". medlineplus.gov (në anglisht). Marrë më 2017-04-27.
  3. ^ "Gigantism and Acromegaly - Hormonal and Metabolic Disorders - MSD Manual Consumer Version". MSD Manual Consumer Version (në anglisht). Marrë më 2017-04-27.
  4. ^ a b Rostomyan, Liliya; Daly, Adrian F.; Petrossians, Patrick; Nachev, Emil; Lila, Anurag R.; Lecoq, Anne-Lise; Lecumberri, Beatriz; Trivellin, Giampaolo; Salvatori, Roberto (tetor 2015). "Clinical and genetic characterization of pituitary gigantism: an international collaborative study in 208 patients". Endocrine-Related Cancer. 22 (5): 745–757. doi:10.1530/ERC-15-0320.  1479-6821.  6533620.  26187128. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ a b Rostomyan, Liliya; Potorac, Iulia; Beckers, Pablo; Daly, Adrian F.; Beckers, Albert (2017). "AIP mutations and gigantism". Annales d'Endocrinologie. 78 (2): 123–130. doi:10.1016/j.ando.2017.04.012.  28483363. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ Chanson, Philippe; Salenave, Sylvie (25 qershor 2008). "Acromegaly". Orphanet Journal of Rare Diseases. 3: 17. doi:10.1186/1750-1172-3-17.  1750-1172.  2459162.  18578866. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ^ Capatina, Cristina; Wass, John A. H. (gusht 2015). "60 YEARS OF NEUROENDOCRINOLOGY: Acromegaly". The Journal of Endocrinology. 226 (2): T141–160. doi:10.1530/JOE-15-0109.  1479-6805.  26136383. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ^ Zimmerman, D; Young, W F; Ebersold, M J; Scheithauer, B W; Kovacs, K; Horvath, E; Whitaker, M D; Eberhardt, N L; Downs, T R (1 janar 1993). "Congenital gigantism due to growth hormone-releasing hormone excess and pituitary hyperplasia with adenomatous transformation". The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism (në anglisht). 76 (1): 216–222. doi:10.1210/jcem.76.1.8421089.  0021-972X.  8421089.
  9. ^ Eugster, Erica A.; Pescovitz, Ora H. (1 dhjetor 1999). "Gigantism". The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 84 (12): 4379–4384. doi:10.1210/jcem.84.12.6222.  0021-972X.  10599691. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  10. ^ Murray, P. G.; Clayton, P. E. (2000). "Disorders of Growth Hormone in Childhood". përmbledhur nga De Groot, Leslie J.; Chrousos, George; Dungan, Kathleen; Feingold, Kenneth R.; Grossman, Ashley; Hershman, Jerome M.; Koch, Christian; Korbonits, Márta; McLachlan, Robert (red.). Endotext. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc.  25905205. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  11. ^ a b Goldenberg, Naila; Racine, Michael S.; Thomas, Pamela; Degnan, Bernard; Chandler, William; Barkan, Ariel (1 gusht 2008). "Treatment of Pituitary Gigantism with the Growth Hormone Receptor Antagonist Pegvisomant". The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 93 (8): 2953–2956. doi:10.1210/jc.2007-2283.  0021-972X.  2515082.  18492755. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  12. ^ Goldenberg, Naila; Racine, Michael S.; Thomas, Pamela; Degnan, Bernard; Chandler, William; Barkan, Ariel (1 gusht 2008). "Treatment of Pituitary Gigantism with the Growth Hormone Receptor Antagonist Pegvisomant". The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 93 (8): 2953–2956. doi:10.1210/jc.2007-2283.  0021-972X.  2515082.  18492755. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  13. ^ Rix, M.; Laurberg, P.; Hoejberg, A. S.; Brock-Jacobsen, B. (1 gusht 2005). "Pegvisomant therapy in pituitary gigantism: successful treatment in a 12-year-old girl". European Journal of Endocrinology (në anglisht). 153 (2): 195–201. doi:10.1530/eje.1.01956.  0804-4643.  16061823.