Hedy Lamarr
Hedy Lamarr | |
|---|---|
 Foto për shtyp e Hedy Lamarr për MGM nga viti 1940. | |
| Lindi | Hedwig Eva Maria Kiesler 9 nëntor 1914 Vjenë, Austro-Hungari (tani Austria) |
| Vdiq | 19 janar 2000 (85 vjet) Casselberry, Florida, SHBA |
| Shtetësia |
|
| Profesioni |
|
| Bashkëshorti/ja | W. Howard Lee
(m. 1953; div. 1960)Lewis J. Boies
(m. 1963; div. 1965) |
| Fëmijë | 3 |
Hedy Lamarr (Hedwig Eva Maria Kiesler 9 nëntor 1914[a] – 19 janar 2000) ishte një aktore dhe shkencëtare amerikane me prejardhje austriake. Pas një karriere të shkurtër filmike të hershme në Çekosllovaki, duke përfshirë dramën e diskutueshme romantike erotike Ecstasy (1933), ajo iku nga burri i saj i parë, Friedrich Mandl, dhe u zhvendos fshehurazi në Paris. Duke udhëtuar për në Londër, ajo takoi Louis B. Mayer, i cili i ofroi një kontratë filmi në Hollywood. Lamarr u bë një yll filmi me performancën e saj në dramën romantike Algiers (1938).[2] Ajo arriti sukses të mëtejshëm me filmin Perëndimor Boom Town (1940) dhe dramën White Cargo (1942). Filmi më i suksesshëm i Lamarr ishte epika fetare Samson and Delilah (1949).[3] Ajo gjithashtu luajti në televizion përpara publikimit të filmit të saj të fundit më 1958. Ajo u nderua me një yll në Hollywood Walk of Fame më 1960.
Në fillim të Luftës së Dytë Botërore, së bashku me George Antheil, Lamarr bashkë-shpiku një sistem udhëzues radio për silurët aleatë që përdorte shpërndarjen e spektrit dhe teknologjinë e kërcimit të frekuencës për të mposhtur kërcënimin e bllokimit të radios nga fuqitë e Boshtit. Megjithatë, teknologjia nuk u përdor në sistemet operative deri pas Luftës së Dytë Botërore, dhe më pas pavarësisht nga patenta e tyre.[4]
Jeta e hershme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Lamarr lindi më 1914 në [Vjenë]],[5] dhe ishte fëmija i vetëm i Gertrud "Trude" Kiesler (née Lichtwitz) dhe Emil Kiesler. Babai i saj ishte zëvendës drejtor i Wiener Bankverein,[6][7] dhe në fund të jetës së tij drejtor në Creditanstalt-Bankverein të bashkuar.[8][9] Nëna e saj, një pianiste dhe me origjinë nga Budapesti.
Si fëmijë, Lamarr tregoi një interes për aktrimin dhe ishte i magjepsur nga teatri dhe filmi. Në moshën 12-vjeçare, ajo fitoi një konkurs bukurie në Vjenë. Ajo gjithashtu filloi të mësonte për shpikjet teknologjike me babain e saj, i cili do ta nxirrte jashtë në shëtitje, duke shpjeguar se si funksiononin pajisjet.[10][11]
Zbulimi i shpërndarjes së spektrit dhe ndryshimet e frekuencës
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Reputacioni i Lamarr si shkencëtare bazohet në punën e bërë së bashku me George Antheil për ndryshimet e frekuencës .Lufta e Dytë Botërore ishte inspirimi kryesorë për të madje autori Richard Rhodes në një intervistë me CBS tregon që ajo i kishte dedikuar një dhomë të veçantë të gjitha dizajneve të ndryshimeve të frekuencës. Të gjitha idetë që kishte për përdorimin e frekencës dhe rëndësisë së saj në komunikime sidomos ato ushtarake Lamarr ja kishte borxh martesës së saj me Mandlin.
Në 11 gusht 1942 U.S Patent 2,292,387 ju dha Hedy Kiesler Markey,mbiemri i Lamarr për shkak të martesës së asaj kohe dhe George Antheil.Puna e Lamarr u nderua edhe në vitin 1997 nga Electronic Frontier Foundation për gjithë kontributet e saj.Në vitin 1998 nga Ottawa - qendra e zhvillimit të Wirelessit.
Martesat dhe fëmijët
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Lamarr ishte e martuar dhe e shkurorëzuar gjashtë herë dhe kishte tre fëmijë:
- Friedrich Mandl (martuar 1933–1937), drejtor i Hirtenberger Patronen-Fabrik[12]
- Gene Markey (martuar 1939–1941), skenarist dhe producent. Ajo birësoi një djalë (megjithatë kjo u kundërshtua më vonë nga fëmija, shih më poshtë) gjatë martesës së saj me Markey. Lamarr u nda nga djali kur ai ishte 12 vjeç, lidhja e tyre përfundoi papritur, ata nuk folën më për gati 50 vjet dhe Lamarr e la atë jashtë vullnetit të saj.[13] Lamarr dhe Markey jetuan në 2727 Benedict Canyon Drive në Beverly Hills, Kaliforni gjatë martesës së tyre, në një vend të quajtur Hedgerow Farm. Shtëpia ekziston ende..[14]
- John Loder (martuar 1943–1947), aktor. Të dy kishin një vajzë, Denise, e cila u martua me Larry Colton, një shkrimtar dhe ish-lojtar bejsbolli, dhe një djalë, Anthony, i cili punonte për ilustrues. James McMullan.[15] Anthony Loder u shfaq në filmin dokumentar të vitit 2004 Calling Hedy Lamarr.[16]
- Ernest "Teddy" Stauffer (martuar 1951–1952), pronar i klubit të natës, restaurator dhe ish-drejtues bande
- W. Howard Lee (martuar 1953–1960), një naftëtar Teksas (i cili më vonë u martua me aktoren e filmit Gene Tierney)
- Lewis J. Boies (martuar 1963–1965), Avokati i shkurorëzuar i Lamarr
Pas shkurorëzimit të saj të gjashtë dhe të fundit më 1965, Lamarr mbeti e pamartuar për 35 vitet e fundit të jetës së saj.
Gjatë gjithë jetës së saj, Lamarr pretendoi se djali i saj i parë, James Lamarr Loder, nuk ishte i lidhur biologjikisht me të dhe u birësua gjatë martesës së saj me Gene Markey.[17][18] Megjithatë, vite më vonë, djali i saj gjeti dokumentacionin se ai ishte djali jashtëmartesor i Lamarr dhe aktorit John Loder, me të cilin ajo u martua më vonë si burri i saj i tretë.[19] Megjithatë, një test i mëvonshëm i ADN-së vërtetoi se ai nuk ishte i lidhur biologjikisht me asnjërën.[20]
Vdekja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Lamarr vdiç më 19 janar 2000 në Casselberry, Florida në moshën 85 vjeçare si pasojë e një sulmi në zemër. Djali i saj Anthony Loder dërgoi eshtrat e saj në Austri ashtu si ajo shprehu në dëshirën e fundit.[16]
Filmografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]| Viti | Titulli | Roli | Shënime |
|---|---|---|---|
| 1930 | Money on the Street | Young Girl | Titulli origjinal: Geld auf der Straße |
| 1931 | Storm in a Water Glass | Secretary | Titulli origjinal: Sturm im Wasserglas |
| The Trunks of Mr. O.F. | Helene | Titulli origjinal: Die Koffer des Herrn O.F. | |
| 1932 | No Money Needed | Käthe Brandt | Titulli origjinal: Man braucht kein Geld |
| 1933 | Ecstasy | Eva Hermann | Titulli origjinal: Ekstase |
| 1938 | Algiers | Gaby | |
| 1939 | Lady of the Tropics | Manon deVargnes Carey | |
| 1940 | I Take This Woman | Georgi Gragore Decker | |
| Boom Town | Karen Vanmeer | ||
| Comrade X | Golubka/ Theodore Yahupitz/ Lizvanetchka "Lizzie" | ||
| 1941 | Come Live with Me | Johnny Jones | |
| Ziegfeld Girl | Sandra Kolter | ||
| H. M. Pulham, Esq. | Marvin Myles Ransome | ||
| 1942 | Tortilla Flat | Dolores Ramirez | |
| Crossroads | Lucienne Talbot | ||
| White Cargo | Tondelayo | ||
| 1944 | The Heavenly Body | Vicky Whitley | |
| The Conspirators | Irene Von Mohr | ||
| Experiment Perilous | Allida Bederaux | ||
| 1945 | Her Highness and the Bellboy | Princess Veronica | |
| 1946 | The Strange Woman | Jenny Hager | Gjithashtu producente ekzekutive |
| 1947 | Dishonored Lady | Madeleine Damien | |
| 1948 | Let's Live a Little | Dr. J.O. Loring | |
| 1949 | Samson and Delilah | Delilah | Filmi i saj i parë në Technicolor |
| 1950 | A Lady Without Passport | Marianne Lorress | |
| Copper Canyon | Lisa Roselle | ||
| 1951 | My Favorite Spy | Lily Dalbray | |
| 1954 | Loves of Three Queens | Helena e Trojës, Joséphine de Beauharnais, Genevieve of Brabant |
Titulli origjinal: L'amante di Paride |
| 1957 | The Story of Mankind | Joan of Arc | |
| 1958 | The Female Animal | Vanessa Windsor | |
Shënime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Sipas biografit të Lamarr, Stephen Michael Shearer (fq. 8, 339), ajo ka lindur më 1914, jo më 1913.
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Lawrence, Snezana (12 prill 2021). "Historical Notes: The Fantastic Lives of Hedy Lamarr" (në anglisht).
- ↑ Severo, Richard (20 janar 2000). "Hedy Lamarr, Sultry Star Who Reigned in Hollywood of 30s and 40s, Dies at 86". The New York Times (në anglisht). Marrë më 24 dhjetor 2018.
- ↑ Haskell, Molly (10 dhjetor 2010). "European Exotic". The New York Times (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 8 shtator 2018. Marrë më 26 korrik 2012.
- ↑ Rothman, Tony (janar–shkurt 2019). "Random Paths to Frequency Hopping". American Scientist (në anglisht). Vëll. 107 no. 1. fq. 46. doi:10.1511/2019.107.1.46. Marrë më 27 mars 2024.
- ↑ Sterling, Christopher H. (2008). Military Communications: From Ancient Times to the 21st Century (në anglisht). Bloomsbury Academic. ISBN 9781851097326.
- ↑ Quackenbush, James L.; O'Brien, John P. (1920). "The City of New York against Bridge Operating Company". Supreme Court, Appellate Division- First Department (në anglisht). New York City: The Hecla Press. fq. 17.
- ↑ Winklbauer, Andrea (21 shtator 2020). "Zinshaus, Villa und Palais – Eine Tour zu Hedy Lamarrs Wiener Lebensorten". Jüdisches Museum Wien (në gjermanisht).
- ↑ Shearer, Stephen Michael (2010). Beautiful: The Life of Hedy Lamarr (në anglisht). Thomas Dunne Books. ISBN 978-0-312-55098-1. OCLC 471817029.
- ↑ Loacker, Armin (2001). Ekstase (në gjermanisht). Filmarchiv Austria. ISBN 978-3-901932-10-6.
- ↑ Alexandra Dean (film director), Hedy Lamarr, Jennifer Hom, Mel Brooks (24 nëntor 2017). Bombshell: The Hedy Lamarr Story (Biographical documentary film) (në anglisht). Zeitgeist Films; Kanopy. Event occurs between 07:05-08.00. OCLC 1101944158.
- ↑ USA Science & Engineering Festival (2014). "Role Model in Science & Engineering Achievement" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 4 shkurt 2017. Marrë më 2021-11-15.
- ↑ Ivanis, Daniel J. "The stars come out: Recruiting ad featuring Hedy Lamarr creates 'buzz't". Boeing Frontiers (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 29 tetor 2012. Marrë më 16 shkurt 2013.
- ↑ Gabim citimi: Etiketë
<ref>e pavlefshme; asnjë tekst nuk u dha për refs e quajturajloder - ↑ 1940 US Census via Ancestry.com
- ↑ To Tell The Truth – Hedy Lamarr + Anthony Loder + Denise Loder Deluca (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 6 qershor 2014. Marrë më 30 maj 2014 – nëpërmjet YouTube.
- 1 2 "Calling Hedy Lamarr" (në anglisht). Mischief Films. Arkivuar nga origjinali më 5 dhjetor 2007. Marrë më 20 dhjetor 2007.
- ↑ "Hedy Lamarr Adopts Baby Boy", nytimes.com; accessed June 3, 2017.
- ↑ "Hedy Lamarr Biography" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 30 dhjetor 2011.
- ↑ "HEDY NEWS: LAMARR'S SON NOT ADOPTED". New York Post (në anglishte amerikane). 5 shkurt 2001. Arkivuar nga origjinali më 12 qershor 2018. Marrë më 9 qershor 2018.
- ↑ "Bombshell: The Hedy Lamarr Story Unveils a Scientific Innovator and Feminist Ahead of Her Time". Phoenix Magazine (në anglishte amerikane). mars 2017. Marrë më 7 mars 2024.