Johan Fridrih Herbarti

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Johann Friedrich Herbart
(1776 - 1841)

Johann Friedrich Herbart.jpg

Emri: Johan Fridrih Herbart
Lindi më: 4 maj 1776
Vendlindja: Oldenburg
Vdiq më: 14 gusht 1841
Vdiq në: Getingen
Profesioni: Pedagog

Johann Friedrich Herbart (shqip: Johan Fridrih Herbart) (4 maj 1776 – 14 gusht 1841) filozof, psikolog dhe pedagog gjerman, themelues i pedagogjisë si disiplinë shkencore akademike.

Biografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Herbarti u lind në Oldenburg. Për nga natyra ishte i ndjeshëm prandaj deri në moshën 12 vjeçare u edukua në familje. Arsimimin e mëtutjeshëm e vazhdon në Gjimnaz për 6 vjet, ku interesohet më shumë për filozofi, logjikë dhe veprat e Kantit. Studimet i vazhdoi në Universitetin e Jenës ku pati fatin të ishte student i Fihtes, me të cilin shumë shpejt do kenë kundërthënie. Gjatë kësaj periudhe Herbarti fillon të shkruaj esetë e tij të para. Pas përfundimit të studimeve, Herbarti, për tri vite do të punoj si mësues privat i fëmijëve të një qeveritari në Iterlaken të Zvicrës. Gjatë qëndrimit në Zvicër, Herbarti e vizitoi pedagogun Johan Hajnrih Pestaloci pas së cilës shkroi veprën "Ideja e Pestalocit për një ABC të intuitës" (Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung). Për tri vite të tjera, Herbarti do të vazhdoj ti thelloj edhe më shumë studimet dhe njohurit e tij për gjuhën greke dhe matematikë në Universitetin e Bremenit. Nga viti 1801 deri në vitin 1809 do të punoj si docent privat në Universitetin e Getingenit pastaj do të kaloj në Katedrën e Filozofisë në Universitetin e Kenigsbergut, në vend të Kantit. Këtu do të punoj deri në vitin 1833 kur do të kthehet në Universitetin e Getingenit, ku do të vazhdoj të thellohet në çështjet e filozofisë dhe të pedagogjisë.[1]

Veprat[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Pestalozzi’s Idee eines ABC der Anschauung. Göttingen 1804.
  • Allgemeine Pädagogik aus dem Zweck der Erziehung abgeleitet. Göttingen 1806.
  • Ueber philosophisches Studium. Göttingen 1807.
  • Allgemeine Praktische Philosophie. Göttingen 1808.
  • Lehrbuch zur Einleitung in die Philosophie. Königsberg 1813.
  • Lehrbuch zur Psychologie. Königsberg und Leipzig 1816. 2. Auflage, Königsberg 1834
  • Psychologie als Wissenschaft, neu gegründet auf Erfahrung, Metaphysik und Mathematik. 2 Bde. Königsberg 1824/25
  • Allgemeine Metaphysik, nebst den Anfängen der philosophischen Naturlehre. 2 Teile. Königsberg 1828/29.
  • Kurze Encyklopädie der Philosophie aus praktischen Gesichtspuncten. Halle 1831.
  • Umriss pädagogischer Vorlesungen. Göttingen 1835; 2., vermehrte Ausgabe 1841.
  • Psychologische Untersuchungen. Göttingen 1839/40.
  • Sämmtliche Werke. Hrsg. von Gustav Hartenstein. Leipzig 1851

Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Burime tjera[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Boring, E.G. (1950). “German psychology before 1850: Kant, Herbart, and Lotze.” In R.M. Elliott (Ed.), A history of experimental psychology (2nd ed.). New York: Appleton-Century-Crofts. (Anglisht)
  • Crary, J. (1992). “Techniques of the observer.” In J. Crary (Ed.), Techniques of the observer: On vision and modernity in the nineteenth century, (pp. 100–102). Massachusetts: MIT Press. (Anglisht)
  • De Garmo, C. (1895). Herbart and the herbartians. New York: C. Scribner’s sons. (Anglisht)
  • Jahoda, G. (2009). “The metaphysical mechanics of the mind.” Psychologist, 22(6), 558-559. (Anglisht)
  • Watson, R.I. (1968). “Kant and Herbart: Continental philosophical psychology.” In C.P. Duncan & J. Wishner (Eds.), The great psychologists: From Aristotle to Freud (2nd ed.). Philadelphia: J.B. Lippincott Company. (Anglisht)

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

 Commons: Johann Friedrich Herbart – Album me fotografi dhe/apo video dhe materiale multimediale

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Wolman, B.B. (1968). "The historical role of Johann Friedrich Herbart". In Wolman, B.B. Historical roots of contemporary psychology. New York: Harper & Row. pp. 29–46.