Kozmologjia fizike

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Kozmologjia fizike, si degë e astronomisë, është studimi i strukturave në shkallë më të madhe dhe dinamikave të universit tonë dhe ka të bëjë me pyetjet themelore për formimin dhe evolucionin e tij.[1] Kozmologjia merret me studimin e levizjes se trupave qiellorë dhe shkaku i parë. Për shumicën e historisë njerëzore, ajo ka qenë një degë e metafizikės. Kozmologjia si një shkencë filloi me parimi Kopernikan, i cili nënkupton se trupat qiellorë i binden ligjeve fizike identike me ato të tokës, dhe mekanikën e Njutonit, e cila qe parë qe na lejoi të kuptojme ato levizje. Kjo tani quhet mekanikë qiellore. Kozmologji fizike, sic kuptohet tani, ka filluar me zhvillimin e shekullit të njëzetë te relativitetit te përgjithshme te Albert Ajnshtajnit dhe vrojtimet më të mira të objekteve astronomik tepër të largët.

Përparime të shekullit te njëzet bënë të mundur spekulimin në lidhje me origjinën e universit dhe lejuan shkencëtarët të krijojnë Big Bang si modelin kryesor kozmologjik, te cilin Kozmologët tani pranojnë si bazë për teoritë e tyre dhe vërejtje. Deri diku ka disa studiues te cilet jane ende avokat te një pjesë të vogël të kozmologjive alternative, por Kozmologët profesionale në përgjithësi pajtohen me faktin se shpërthimi i madh shpjegon shumicen e vëzhgimeve. Kozmologji fizike, merret me shumë me objektet më të mëdha në univers ( galaktikat, grupime galaktiksh dhe superklustera), objekte shumë më të hershme të dallueshme për të formuar ( kuazaret) te universit shumë herët, kur ai ishte gati homogjen ( shume i nxehtë , tema te tjera jane ato te inflacionin kozmik, sfondit kozmik mikrovalë rrezatimi dhe hipoteza e kurbatures se Weyl).

Energjia e kozmosit[redakto | redakto tekstin burimor]

Shikoni gjithashtu[redakto | redakto tekstin burimor]

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ For an overview, see George FR Ellis (2006). "Issues in the Philosophy of Cosmology". In Jeremy Butterfield & John Earman. Philosophy of Physics (Handbook of the Philosophy of Science) 3 volume set. North Holland. pp. 1183ff. ISBN 0444515607. 

Further reading[redakto | redakto tekstin burimor]

Libra Popullore[redakto | redakto tekstin burimor]

Keta autore kane kredenciale akademike.

Libra Universitare[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Cheng, Ta-Pei (2005). Relativity, Gravitation and Cosmology: a Basic Introduction. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-852957-0.  Liber kozmologjie pa aparatin tensorial.
  • Dodelson, Scott (2003). Modern Cosmology. Academic Press. ISBN 0-12-219141-2.  Text elemetar qe shqyrton rezultatet e WMAP .
  • Grøn, Øyvind (2007). Einstein's General Theory of Relativity with Modern Applications in Cosmology. New York: Springer. ISBN 978-0-387-69199-2.  Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)
  • Harrison, Edward (2000). Cosmology: the science of the universe. Cambridge University Press. ISBN 0-521-66148-X.  For undergraduates; mathematically gentle with a strong historical focus.
  • Kutner, Marc (2003). Cambridge University Press. ISBN 0-521-52927-1.  Text " title Astronomy: A Physical Perspective " ignored (help); Missing or empty |title= (help) An introductory astronomy text.
  • Kolb, Edward (1988). The Early Universe. Addison-Wesley. ISBN 0-201-11604-9.  Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help) The classic reference for researchers.
  • Liddle, Andrew (2003). An Introduction to Modern Cosmology. John Wiley. ISBN 0-470-84835-9.  Cosmology without general relativity.
  • Liddle, Andrew (2000). Cosmological Inflation and Large-Scale Structure. Cambridge. ISBN 0-521-57598-2.  Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help) An introduction to cosmology with a thorough discussion of inflation.
  • Mukhanov, Viatcheslav (2005). Physical Foundations of Cosmology. Cambridge University Press. ISBN 0-521-56398-4. 
  • Padmanabhan, T. (1993). Structure formation in the universe. Cambridge University Press. ISBN 0-521-42486-0.  Discusses the formation of large-scale structures in detail.
  • Peacock, John (1998). Cosmological Physics. Cambridge University Press. ISBN 0-521-42270-1.  An introduction including more on general relativity and quantum field theory than most.
  • Peebles, P. J. E. (1993). Principles of Physical Cosmology. Princeton University Press. ISBN 0-691-01933-9.  Strong historical focus.
  • Peebles, P. J. E. (1980). The Large-Scale Structure of the Universe. Princeton University Press. ISBN 0-691-08240-5.  The classic work on large scale structure and correlation functions.
  • Rees, Martin (2002). New Perspectives in Astrophysical Cosmology. Cambridge University Press. ISBN 0-521-64544-1. 
  • Weinberg, Steven (1971). Gravitation and Cosmology. John Wiley. ISBN 0-471-92567-5.  Reference standarte per formulimin matematik.
  • Weinberg, Steven (2008). Cosmology. Oxford University Press. ISBN 0198526822. 

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Nga grupe[redakto | redakto tekstin burimor]

Nga individualë[redakto | redakto tekstin burimor]