Puna mekanike

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Për dallim nga kuptimi i punës në jetën e përditshme, në fizikë puna mekanike është të zotëruarit e ndonjë force në njëfarë distance. Forca e cila vepron në trupa ndërron shpejtësinë apo bën kompensimin e forcave të tjera të cila veprojnë përkundër lëvizjes. Duke lëvizur trupin nëpër rrafshin e pjerrët zotërohet forca e fërkimit, rëndimi tokësor dhe eventualisht nxitohet i trupit.

Forca F[redakto | redakto tekstin burimor]

Shembulli më i thjeshtë është lëvizja drejtvizore e trupit gjatë veprimit të forcës konstante, e cila vepron në drejtimin e lëvizjes së trupit. Atëherë puna është e barabartë me prodhimin e forcës F\, dhe distancës së kaluar s\,:

A = F\, s .

Në qoftë se forca konstante F\, nuk vepron në trupin në drejtim të rrugës s\,, apo nën një kënd \alpha\, ndaj rrugës, atëherë vetëm komponentja e forcës në drejtim të rrugës F\,_s kryen punë:

A = F\,_s \cdot s

Puna është madhësi skalare e cila mund të jetë pozitive apo negative. Kur është 0 < \alpha < \frac{\pi}{2}, puna është pozitive, për \alpha = \frac{\pi}{2} puna është zero, kurse për \frac{\pi}{2} < \alpha < \pi puna është negative.

Te lëvizjet e njëtrajtshme rrethore forca është gjithnjë normale ndaj rrugës dhe nuk kryen kurrfarë pune. Meqenëse kahu i forcës së fërkimit është i kundërt me kahun e lëvizjes, puna e forcave të fërkimit është negative. Gjatë rënies së trupave forca e rëndimit ka kahun e lëvizjes dhe puna është pozitive. Njësia për punë fitohet nga formula e përkufizimit: ajo është xhauli (J) e barabartë me prodhimin e njësisë së forcës 1 N dhe të njësisë së rrugës 1 m, përkatësisht:


1J = 1N \cdot m = 1kg \frac{m^2}{s^2}.