Luftërat Ballkanike

Luftërat Ballkanike ishin dy konflikte të armatosura që u zhvilluan në Evropën Juglindore në vitet 1912 dhe 1913. Këto luftëra patën një ndikim të madh në ndryshimin e hartës politike të rajonit dhe shërbyen si një prelud i rëndësishëm për fillimin e Luftës së Parë Botërore.

Lufta e Parë Ballkanike (tetor 1912 – maj 1913)

Në këtë konflikt, Lidhja Ballkanike, e cila përbëhej nga Greqia, Serbia, Bullgaria dhe Mali i Zi, u bashkua kundër Perandorisë Osmane. Objektivi kryesor i tyre ishte dëbimi i osmanëve nga territoret evropiane, të cilat i kishin sunduar për shekuj.

Shkaqet kryesore: Zgjerimi i nacionalizmit në Ballkan, kriza politike e Perandorisë Osmane dhe dëshira e shteteve ballkanike për të çliruar tokat e tyre.
Rezultati: Lidhja Ballkanike fitoi, duke i marrë pothuajse të gjitha territoret evropiane Perandorisë Osmane, me përjashtim të një pjese të vogël rreth Stambollit. Kjo fitore çoi në krijimin e shtetit shqiptar dhe në ndryshimin e kufijve të shteteve të tjera.

Lufta e Dytë Ballkanike (qershor 1913 – gusht 1913)

Pas fitores në luftën e parë, shtetet e Lidhjes Ballkanike u ndanë mes tyre për shkak të mosmarrëveshjeve për ndarjen e territoreve të pushtuara.

Shkaqet kryesore: Bullgaria, e cila ishte e pakënaqur me ndarjen e Maqedonisë, sulmoi ish-aleatët e saj, Serbinë dhe Greqinë.
Rezultati: Bullgaria humbi. Kundër saj u bashkuan Serbia, Greqia, Mali i Zi, Rumania dhe Perandoria Osmane. Si pasojë, Bullgaria humbi pjesën më të madhe të territoreve që kishte fituar në luftën e parë.

Pasojat e Luftërave Ballkanike

Ndërrimi i kufijve: U ridizajnuan kufijtë e rajonit, duke e zvogëluar ndjeshëm praninë e Perandorisë Osmane në Evropë.
Krijimi i Shqipërisë: Përmes Konferencës së Londrës në 1913, Shqipëria u njoh si shtet i pavarur, por me kufij që lënë jashtë territore të mëdha të banuara nga shqiptarët.
Tensione të reja: Fitoret dhe humbjet në këto luftëra krijuan tensione të reja dhe ndikuan në aleancat e shteteve, duke kontribuar në ngjarjet që çuan në fillimin e Luftës së Parë Botërore.

Luftërat Ballkanike ishin një periudhë thelbësore që përcaktoi fatin e rajonit dhe hodhi themelet për konflikte të mëvonshme.

Lufta e tretë ballkanike

Kësaj i paraprin kiza në territorin e Kosovës. Zanafilla e kësaj lufte është demostrata e studentëve të universitetit të Prishtinës për kushte më të mi ra në mencën e stdudentëve më 1 prill 1981. Pas kësaj pason shtet-rrethimi në territorin e Kosovës i cili mbështetet nga elementët e tjerë të federatës jugosllave për disa vite. Pas ardhjes në Kosovë të Slobodan Milosheviqit, kjo krizë e përfshiu tërë Jugosllavinë e atëhershme.

Nga kjo krizë ekonomiko-politike pasuan luftrat e mëposhtme:

Slloveni : mes APJ-së (Armata Popullore e Jugosllavisë) dhe MTSL-së (Mbrojtja Teritoriale e Sllovenisë) e cila përfundoi me tërheqjen e APJ-së, nga territori i Sllovenisë për në Kroaci.
Kroaci : mes APJ-së, komunitetit serb dhe MTK-së (Mbrojtja Teritoriale e Kroacisë), komunitetit kroat.
Bosnje : mes APJ-së, komunitetit serb në njërën anë dhe komunitetit kroat e boshnjak në anën tjetër (të tri palët luftonin kundër njëra tjetrës)
Kosovë : mes Armatës Serbe dhe komunitetit shqiptar, NATO
Maqedoni : mes Armatës Maqedonase dhe komunitetit shqiptar

Shiko edhe

Literatura

Murzaku, Thoma (1987). Politika e Serbisë kundrejt Shqipërisë gjatë luftës Ballkanike: 1912-1913. Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti i Historisë.
Libri i punës: Luftërat Ballkanike. Fondacioni Instituti shoqëri e hapur Maqedoni. 2007. ISBN 978-9989-185-52-6.
Elsie, Robert; Destani, Bejtullah D. (2019). Kosova: një histori dokumentare: nga luftërat ballkanike deri te Lufta e Dytë Botërore. Koha. ISBN 978-9951-685-83-2.
Poincaré, Raymond (2006). Lufta e parë dhe e dytë Ballkanike si dhe Kobferenca e Londrës: (1912-1913). Logos-A. ISBN 978-9989-58-106-9.
Ivetic, Egidio. "Luftërat Ballkanike". Libraria ShtepiaeLibrit.com. Marrë më 2025-08-30.
Schurman, Jacob G. "Luftërat ballkaniket (1912-1913)". Lize's Bookstore - Libraria shqiptare në diasporë. Marrë më 2025-08-30.