Jump to content

Padishahu

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

Padishahu (Persisht: پادشاه; fjalë për fjalë 'Mbreti Mjeshtër'; nga persishtja: pād [ose persishtja e vjetër: *pati], 'mjeshtër', dhe shāh, 'mbreti')[1][2] është një titull superlativ sovran me prejardhje persiane.

Një formë e fjalës njihet tashmë nga persishtja e mesme, ose gjuha pahlavi, si pātaxšā(h) ose pādixšā(y).[3][4][5][6] Pād persiane e mesme mund të rrjedhë nga paiti avestan,[7] dhe është i ngjashëm me Pati. Xšāy, "të sundosh" dhe xšāyaθiya, "mbret", janë nga persishtja e vjetër.

Ai u miratua nga disa monarkë që pretendonin gradën më të lartë, afërsisht ekuivalente me nocionin e lashtë persian të "Mbretit të Madh", dhe më vonë u miratua nga perandorët post-Akaemenide dhe mogulIndisë. Megjithatë, në disa periudha u përdor në përgjithësi për sundimtarët autonome myslimanë, si në Hudud el-'Alam të shekullit të 10-të, ku edhe disa princa të vegjël të Afganistanit quhen pādshā(h)/pādshāʼi/pādshāy.[8]

Sundimtarët në fronet e mëposhtme – dy të parët që komandonin efektivisht perandoritë e mëdha të Azisë Perëndimore – u quajtën Padishah:

  1. ^ Etymonline.com, s.v. "pasha" Arkivuar tetor 6, 2013, tek Wayback Machine.
  2. ^ Bartbleby.com Dictionary & Etymology
  3. ^ MacKenzie, D. N. (1971). A concise Pahlavi dictionary (në anglisht). London. fq. 63. ISBN 978-1-136-61396-8. OCLC 891590013.{{cite book}}: Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja (lidhja)
  4. ^ "pad(i)shah ." The Oxford Dictionary of English Etymology. Retrieved September 22, 2021 from Encyclopedia.com: https://www.encyclopedia.com/humanities/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/padishah Arkivuar 2021-10-05 tek Wayback Machine
  5. ^ "[ pādixšā(y) – Encyclopedia Pahlavica ]" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 2021-10-05. Marrë më 2021-10-05.
  6. ^ Horn, Paul (1893). Grundriss der neupersischen Etymologie (në gjermanisht). University of Michigan. Strassburg, K.J. Trübner. fq. 61.
  7. ^ "[ Pad – Encyclopedia Pahlavica ]" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 2021-10-08. Marrë më 2021-10-08.
  8. ^ Babinger, Fr.; Bosworth, C.E. "Pādis̲h̲āh" (në anglisht).
  9. ^ Korobeĭnikov, Dimitri (2014). Byzantium and the Turks in the Thirteenth Century (në anglisht). Oxford, United Kingdom. fq. 99-101, 290, 157. ISBN 978-0-19-870826-1. OCLC 884743514.{{cite book}}: Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja (lidhja)
  10. ^ Charles Melville, "Padshah-i Islam: the conversion of Sultan Mahmud Ghazan Khan Arkivuar 2021-10-09 tek Wayback Machine", Pembroke Papers I, ed. C. Melville, Cambridge: Middle East Centre, 1990: p. 172.
  11. ^ Kyle Crossley, Pamela (2019). Hammer and Anvil: Nomad Rulers at the Forge of the Modern World (në anglisht). Rowman & Littlefield. fq. 162. ISBN 978-1-4422-1445-3.