Shko te përmbajtja

Shqiponjat e Bardha (paraushtarakë)

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

Shqiponjat e Bardha (serbisht: Бели орлови), të njohura edhe si Hakmarrësit (serbisht: Осветници),[1] ishin një grup paraushtarak serb i lidhur me Ripërtëritjen Kombëtare Serbe (SNO) dhe Partinë Radikale Serbe (SRS).[2] Shqiponjat e Bardha luftuan në Kroaci dhe Bosnje dhe Hercegovinë gjatë Luftërave Jugosllave.[2][3]

Në padinë e vitit 2003 për Vojisllav Sheshelin nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë, grupi përfshihet si palë e supozuar në një sipërmarrje të përbashkët kriminale të spastrimit etnik, në të cilën dyshohet se ka marrë pjesë lideri i SRS-së, Shesheli. Në aktakuzë grupi është identifikuar si "njësi vullnetare duke përfshirë 'çetnikët', ose Sheshelevci".[4] Kjo shoqatë u mohua nga Shesheli.[5] Më 31 mars 2016, ai u shpall i pafajshëm në një vendim të shkallës së parë për të gjitha akuzat nga gjykata e lartpërmendur, një vendim i cili vazhdon edhe sot, duke ndaluar një dënim të palidhur nga pasardhësi i tij (Mekanizmi Ndërkombëtar i Mbetur për Gjykatat Penale) për nxitjen e dëbimit të kroatëve nga fshati serb Hërtkoc.[6]

Megjithëse anëtarët e grupit përmendeshin herë pas here si çetnikë,[7] emri Shqiponjat e Bardha vjen nga një organizatë antikomuniste që u formua gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe vazhdoi një luftë guerile kundër qeverisë së Titos pas luftës. Shqiponja e Bardhë i referohet simbolit kombëtar të Serbisë, shqiponjës së bardhë dykrenare nën një kurorë.

Grupi paraushtarak "Shqiponjat e Bardha" u formua në fund të vitit 1990 nga Dragosllav Bokani dhe Mirko Joviqi. Grupi u nda në fraksione të ndryshme ndërsa Bokani dhe Joviqi u ndanë në vitin 1992.[8] Joviqi bëri thirrje për "një Serbi të krishterë, ortodokse pa myslimanë dhe pa jobesimtarë".[9][10] Shesheli deklaron se grupi u krijua nga Joviqi por ata dolën jashtë kontrollit të tij. Sipas Sheshelit, Shqiponjat e Bardha dhe Tigrat e Arkanit vepronin me ndihmën e shërbimit të kundërzbulimit jugosllav.[11]

Njësitë paraushtarake janë përgjegjëse për disa nga aspektet më brutale të "spastrimi etnik". Dy nga njësitë që kanë luajtur një rol të madh në fushatën e "spastrimit etnik" në Bosnje, "Çetnikët" të lidhur me Vojisllav Sheshel dhe "Tigrat" të lidhur me Zeljko Razhnatoviç (Arkan), kanë qenë aktivë edhe në Republikën e Serbisë. Ndjekësit e Sheshelit thuhet se kanë zhvilluar fushata "spastrimi etnik" kundër pakicave etnike në provincat serbe të Vojvodinës dhe Kosovës. Raporti përfundimtar i Komisionit të Ekspertëve të Kombeve të Bashkuara i krijuar në bazë të rezolutës 780 të Këshillit të Sigurimit.

— Raporti i Komisioni të Kombeve të Bashkuara mbi spastrimin etnik në Bosnje dhe Hercegovinë.

Dëshmia në Gjykatën Ndërkombëtare për Krimet e Luftës tregon se Shqiponjat e Bardha ishin përgjegjëse për një numër mizorish gjatë luftërave kroate dhe boshnjake, duke përfshirë: masakrën e Voçinit,[12][13] Masakrën e Vishegradit, krimet në Foça,[14] Gako[15] dhe të tjerë. Anëtarë të ndryshëm të Shqiponjave të Bardha u paditën nga Tribunali.[16][17] Mitar Vasileviqi u dënua me pesëmbëdhjetë vjet.[18] Ish-kreu, Milan Lukiqi, u dënua me burgim të përjetshëm për krimet e tij të luftës, të cilat përfshijnë vrasjen e burrave, grave dhe fëmijëve.[19] Është raportuar gjithashtu se Shqiponjat e Bardha menaxhuan një kamp paraburgimi në Lijeshçe, afër Bosanski Brod.[20]

Në dhjetor 2010 një grup i quajtur "Shqiponjat e Bardha" (serbisht: Бели Орлови / Beli Orlovi) mori përgjegjësinë për vrasjen e liderit boshnjak të Kosovës Shefko Salkoviq në veri të Kosovës. Grupi mori gjithashtu përgjegjësinë për pengimin e procesit zgjedhor në veri të Mitrovicës, si dhe për sulmin ndaj trupave të KFOR-it.[21][22]

  1. ↑ "ICTY: Milan Lukić and Sredoje Lukić judgement" (PDF). {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. 1 2 "Profile: Vojislav Seselj" BBC News 27 November 2006
  3. ↑ Gabim citimi: Etiketë <ref> e pavlefshme; asnjë tekst nuk u dha për refs e quajtura Allen
  4. ↑ ICTY, Vojislav Seselj indictment, 15 January 2003
  5. ↑ "In previous wars (Bosnia, Croatia) there was a small paramilitary organisation called White Eagles, but the Serb Radical Party had absolutely nothing to do with them."Testimony of Vojislav Šešelj, Transcript of 23 August 2005, p. 43081, lines 16-18
  6. ↑ "Trial Judgement in the case of Vojislav Šešelj delivered | International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia". www.icty.org. Marrë më 2024-08-07. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ↑ "United Nations Commission on Breaches of Geneva Law in Former Yugoslavia". Arkivuar nga origjinali më 8 gusht 2009. Marrë më 30 dhjetor 2007. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ↑ THE INTERNATIONAL CRIMINAL TRIBUNAL FOR THE FORMER YUGOSLAVIA Case No. IT-02-54-T, Prosecution's Second Pre-Trial Brief (Croatia and Bosnia Indictments) 31 May 2002, p. 90
  9. ↑ Velikonja, Mitja (1992). Religious Separation and Political Intolerance in Bosnia-Herzegovina. Texas A&M University Press. ISBN 978-1-58544-226-3. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  10. ↑ Sells, Michael Anthony. The Bridge Betrayed. Religion and Genocide in Bosnia. University of California Press, 1996.
  11. ↑ Lukic, Rénéo (1996). Europe from the Balkans to the Urals: The Disintegration of Yugoslavia and the Soviet Union. Oxford University Press. fq. 190. ISBN 978-0-19-829200-5. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  12. ↑ Blaskovich, Jerry (1 November 2002) "The Ghastly Slaughter of Vocin Revisited:Lest We Forget" The New Generation Hrvatski Vjesnik--English supplement
  13. ↑ Testimony of Djuro Matovina, Transcript of 7 October 2002, p. 11049, lines 12-16
  14. ↑ Testimony of Witness 52, Transcript of 27 March 2000
  15. ↑ Testimony of Witness 192, Transcript of 4 May 2000
  16. ↑ "AU Washington College of Law: War Crimes Research Office - ICTY Status Reports" 21 February 2006, from Internet Archive
  17. ↑ Croatian "Evening News" 9 September 2001, from Internet Archive
  18. ↑ "Mitar Vasiljević Sentenced to 15 Years’ Imprisonment" International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia
  19. ↑ "ICTY: Milan Lukić and Sredoje Lukić judgement" (PDF). Icty.org. Marrë më 24 nëntor 2014. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  20. ↑ Prison Camps
  21. ↑ VOA News, Kosovo Holds First Parliamentary Election, 12 December 2010. "A Serb group calling itself White Eagles claimed responsibility for the attack - and also said it carried out the killing of a Bosniak election official last week."
  22. ↑ Emg.rs, Serb organization “Beli Orlovi” takes over the killing of Salkovic, 14. December 2010.
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Shqiponjat_e_Bardha_(paraushtarakë)&oldid=2769946"