Tesla (njësi)

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Tesla (simboli T) është njësi e nxjerrë e sistemit Si për densitetin e fluksit magnetik, shpesh e njohur si B. Një tesla është e barabartë me një weber për metër katror, dhe mori këtë emër më 1960[1] për nder të Nikola Tesla. Fushat më të forta të krijuara nga magnetet permanente janë sferat Halbach të cilat mund të jenë mbi 4.5 T. Fusha më e fortë brenda një superpërcjellësi në laborator në korrik të vitit 2014 ishte 17.6 T.[2] Rekordi i fushës magnetike u prodhua nga shkenctarët në kampusin e Laboratorit Kombëtar të National High Magnetic Field Laboratory, fusha e parë magnetike jo-destruktive prej 100 teslash.[3]

Njësia u shpall gjatë Conférence Générale des Poids et Mesures në vitin 1960.

Përkufizimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Një grimcë që mban një ngarkesë prej një kuloni dhe kalon nëpër fushën magnetike prej 1 tesla në një shpejtësi prej një metri në sekond, fusha provon një forcë me intensitet prej një njutoni, sipas ligjit të Lorencit. Si njësi e nxjerrë e sistemit SI, tesla mund të shprehet edhe si 

Njësitë e përdorura:

A = amperi
C = culoni
kg = kilogrami
m = metri
N = njutoni
s = sekondi
H = henri
T = tesla
V = volti
J = xhuli
Wb = weberi

Fusha elektrike vs. magnetike[redakto | redakto tekstin burimor]

Në prodhimin e forcës së Lorencit, ndryshimi në mes të këtyre dy fushave është një forcë nga një fushë magnetike në një ngarkesë pikësore është përgjithësissht për shkak të lëvizjes së ngarkesës pikësore[4] përderisa forca e impartuar nga një fushë elektrike në një ngarkesë pikësore nuk është për shkak të një lëvizjeje të ngarkesës pikësore. Njësia e fushës elektrike në sistemin MKS të njësive është njuton per kulon, N/C, përderisa e fushës magnetike (në tesla) mund të shkruhet si N/(C·m/s). Faktori pjesëtues në mes të dy fushave është metra/sekond (m/s), që është shpejtësia. Kjo marrëdhënie menjëherë thekson faktin se nëse një fushë elektromagnetike statike shihet si thjesht magnetike, apo thjesht elektrike, ose një kombinim i këtyre, është e varur mbi një refereim (që është: një shpejtësi relative e fushës).[5][6]

Në ferromagnete, lëvizja që krijon fushën magnetike është spinin elektron.[7] Në një kabllo rrymë-mbajtëse (elektromagnete) lëvizja është për shkak të lëvizjeve të elektroneve nëpër kabllo.

Shndërrimet[redakto | redakto tekstin burimor]

1 tesla është ekuivalente me:[8]

10,000 (ose 104) G (gaus), e përdorur në sistemin CGS. Kështu, 10 kG = 1 T (tesla), dhe 1 G = 10−4 T.
1,000,000,000 (ose 109) γ (gama), përdorur në gjeofizikë.[9] Kështu, 1 γ = 1 nT (nanotesla).
42.6 MHz e 1H frekuencë nukleare, në NMR. Kështu një fushë magnetike 1 GHz është 23.5 tesla.

Për ata që kanë rrezatim elektromagnetik të përbërë nga frekuenca e ulët në shtëpi, nevojiten më së shumti shndërrimet e mëposhtme:

1000 nT (nanotesla) = 1 µT (microtesla) = 10 mG (milligauss)
1,000,000 µT = 1 T

Shembuj[redakto | redakto tekstin burimor]

  • 31.869 µT (3.2 × 10−5 T) – fortësia e fushës magnetike të tokës në 0° gjatësi, 0° gjerësi
  • 5 mT – fortësia e magnetit tipik ftohës
  • 0.3 T – fortësia e njollave diellore
  • 1.25 T – intensiteti i fushës magnetike në një sipërfaqe të një magneti neodymium
  • 1 T në 2.4 T – coil gap of a typical loudspeaker magnet
  • 1.5 T to 3 T – strength of medical magnetic resonance imaging systems in practice, experimentally up to 17 T[10]
  • 4 T – strength of the superconducting magnet built around the CMS detector at CERN[11]
  • 8 T – the strength of LHC magnets.
  • 11.75 T – the strength of INUMAC magnets, largest MRI scanner.[12]
  • 13 T – strength of the superconducting ITER magnet system[13]
  • 16 T – magnetic field strength required to levitate a frog[14] (via diamagnetic levitation of the water in its body tissues) according to the 2000 Ig Nobel Prize in Physics.[15]
  • 17.6 T – strongest field trapped in superconductor in lab as of July 2014[16]
  • 10-20 T – maximum field strengths of superconducting electromagnets at cryogenic temperatures
  • 33.8 T – the current (2009) record of superconducting electromagnets [17]
  • 108-1011 T (100 MT-100 GT) – magnetic strength of the average magnetar

Shënime dhe referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ "Details of SI units". sizes.com. 2011-07-01. Marrë më 2011-10-04. 
  2. ^ http://www.magnet.fsu.edu/mediacenter/factsheets/records.html
  3. ^ "Strongest non-destructive magnetic field: world record set at 100-tesla level". https://www.lanl.gov. Los Alamos National Laboratory. Marrë më 6 November 2014.  External link in |website= (help)
  4. ^ Gregory, Frederick (2003). History of Science 1700 to Present. The Teaching Company. 
  5. ^ Parker, Eugene (2007). Conversations on electric and magnetic fields in the cosmos. Princeton University press. p. 65. 
  6. ^ Kurt, Oughstun (2006). Electromagnetic and optical pulse propagation. Springer. p. 81. 
  7. ^ Herman, Stephen (2003). Delmar's standard textbook of electricity. Delmar Publishers. p. 97. 
  8. ^ McGraw Hill Encyclopaedia of Physics (2nd Edition), C.
  9. ^ "Geomagnetism Frequently Asked Questions". National Geophysical Data Center. Marrë më 21 October 2013. 
  10. ^ "Ultra-High Field". Bruker BioSpin. Marrë më 2011-10-04. 
  11. ^ "Superconducting Magnet in CMS". Marrë më 9 February 2013. 
  12. ^ "ISEULT - INUMAC". Marrë më 17 February 2014. 
  13. ^ "ITER – the way to new energy". Marrë më 2012-04-19. 
  14. ^ "Of Flying Frogs and Levitrons" by M.V. Berry and A.K. Geim, European Journal of Physics, v. 18, 1997, p. 307–13.". Marrë më 12 May 2013. 
  15. ^ "The 2000 Ig Nobel Prize Winners". Marrë më 12 May 2013. 
  16. ^ "Superconductor Traps The Strongest Magnetic Field Yet". Marrë më 2 July 2014. 
  17. ^ "Mag Lab World Records". Media Center. National High Magnetic Field Laboratory, USA. 2008. Marrë më 2008-08-31. 

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]