Jump to content

Virama

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

Virama ( sanskritisht: विराम/हलन्त ; virāma/halanta ्) është një koncept fonologjik sanskrit për të shtypur zanoren e natyrshme që ndodh ndryshe me çdo shkronjë bashkëtingëllore, e përdorur zakonisht si një term i përgjithshëm për një pikë kodi në Unicode, që përfaqëson ose një:

  1. halanta, hasanta ose virāma eksplicite, një diakritikë në shumë shkrime brahmike, duke përfshirë shkrimet Devanagari dhe Bengali, ose
  2. saṃyuktākṣara ( sanskritisht : संयुक्ताक्षर) ose virama e nënkuptuar, një bashkëtingëllore ose ligaturë e lidhur.

Emri është sanskritisht për "ndërprerje, përfundim, fund". Si një fjalë sanskrite, përdoret në vend të disa termave specifikë të gjuhës, si p.sh.

Emri Gjuha Emri në gjuhën vendase Trajta Shënime
halant Hindi हलन्त, halant
halanta Punxhabi ਹਲੰਤ, halanta
Marathi हलन्त, halanta
Nepali हलन्त, halanta
Kanada ಹಲಂತ, halanta
Odia ହଳନ୍ତ, hôḷôntô
Guxharati હાલાંત, hālānta
hosonto Bengali হসন্ত, hôsôntô
Asameze হসন্ত, hoxonto / হছন্ত, hosonto
Sylheti ꠢꠡꠘ꠆ꠔꠧ, ośonto ◌ ꠆
pollu Telugu పొల్లు, pollu
pulli Tamil புள்ளி, puḷḷi
chandrakkala Malajalam ചന്ദ്രക്കല, candrakkala / വിരാമം, viraamam
hal kirima Sinhaleze හල් කිරිම, hal kirīma
a that Burmeze အသတ်, a.sat, IPA: [ʔa̰θaʔ] lit. "mosekzistencë"
viream Khmere វិរាម, vīrāma
toandokheat ទណ្ឌឃាត, toandokheat
karan, thanthakhat Tai การันต์, kārạnt / ทัณฑฆาต, thanthakhat ◌์
pinthu พินทุ, pinthu ◌ฺ
nikkhahit นฤคหิต / นิคหิต ◌ํ
rahaam Tai Veriore (Lanna) ᩁᩉ᩶ᩣ᩠ᨾ, rahaam[1] ◌᩺
Tai Khün ◌᩼
Tai Lue ◌᩼
pangkon Xhavaneze ꦥꦁꦏꦺꦴꦤ꧀, pangkon ◌꧀
Balineze ᬧᬂᬓᭀᬦ᭄, pangkon ◌᭄ E quajtur gjithashtu adeg-adeg
sukun Dhivehi ސުކުން, sukun ް◌ Derivon nga Arabishtja "sukun"
Srog med Tibetan Srog med E përdorur vetëm për transkriptimin e sanskritishtes

Zanorja e qenësishme nuk shqiptohet gjithmonë, veçanërisht në fund të një fjale ( fshirja e schwa-së ). Asnjë virāma nuk përdoret për shtypjen e zanoreve në raste të tilla. Në vend të kësaj, ortografia bazohet në sanskritisht ku shqiptohen të gjitha zanoret e natyrshme dhe i lë lexuesit të gjuhëve moderne ta fshijë schwa-në kur është e përshtatshme.

  1. ^ "Tai Tham" (PDF). The Unicode Standard. Marrë më 30 korrik 2022. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)