Alanja

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Alanya
Distrikt
Kalaja dhe porti i Alanjës
Kalaja dhe porti i Alanjës
Nicknames: 
Güneşin gülümsediği yer
("Ku Dielli Buzëëqesh")
Lua error te Moduli:Location_map/multi te rreshti 75: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/Turkey" does not exist.
Koordinatat: 36°33′N 32°00′E / 36.550°N 32.000°E / 36.550; 32.000
ShtetiFlag of Turkey.svg Turqia
RajoniMesdhetar
ProvincaAntalia
Inkorporuar1872
Qeveria
 • KryetariAdem Murat Yücel (MHP)
 • GuvernatorDr. Fatih Ürkmezer[1]
Sipërfaqja
 • Distrikti1.598,51 km2 (617,19 sq mi)
Lartësia mbidetare
0–250 m (0–820 ft)
Popullsia
 • Sipërfaqja urbane
104.573
 • Distrikti
264.692
 • Dendësia (Distrikti)170/km2 (430/sq mi)
Emri i banorëveAlanyalılar
Zona kohoreUTC+3 (TRT)
Kodi postar
07400
Prefiksi+90 242
Targat e automjeteve07
Faqja zyrtarewww.alanya.bel.tr
www.alanya.gov.tr

Alanja (dikur Alaiye), është një qytet turistik plazhi dhe një distrikt i Provincës Antalia në bregdetin jugor të Turqisë, në Rajonin e Mesdheut të vendit, 133 kilometra (83 mi) në lindje të qytetit të Antalias. Sipas regjistrimit të vitit 2010, qyteti kishte një popullsi prej 98,627, ndërsa rrethi që përfshin qytetin dhe rajonin e tij të ndërtuar kishte një sipërfaqe prej 1,598,51 km2 dhe 248,286 banorë.

Për shkak të pozicionit të saj strategjik natyror në një gadishull të vogël në Detin Mesdhe poshtë maleve Taurus, Alanja ka qenë një bastion lokal për shumë perandori me bazë në Mesdhe, duke përfshirë Perandorinë Ptolemeike, Seleukide, Romake, Bizantine dhe Osmane. Rëndësia më e madhe politike e Alanjas erdhi në Mesjetë, me Sulltanatin Selxhuk të Rumit nën sundimin e Alaeddin Kayqubad I, nga i cili qyteti e ka marrë emrin e tij. Fushata e tij e ndërtimit rezultoi në shumë prej monumenteve të qytetit, si Kızıl Kule (Kulla e Kuqe), Tersane (kantier detar) dhe Kalaja e Alanjas.

Klima mesdhetare, tërheqjet natyrore dhe trashëgimia historike e bëjnë Alanjan një destinacion popullor për turizëm dhe përgjegjëse për nëntë përqind të sektorit të turizmit të Turqisë dhe 30 përqind të blerjeve të huaja të pasurive të paluajtshme në Turqi. Turizmi është rritur që nga viti 1958 për t'u bërë industria dominuese në qytet, duke rezultuar në një rritje korresponduese të popullsisë së qytetit. Ngjarjet sportive të motit të ngrohtë dhe festivalet kulturore zhvillohen çdo vit në Alanya. Në vitin 2014, Adem Murat Yücel, i Partisë Lëvizja Nacionaliste rrëzoi Hasan Sipahioğlu, i Partisë për Drejtësi dhe Zhvillim, i cili më parë kishte udhëhequr qytetin që nga viti 1999.

Emrat[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Qyteti ka ndërruar duart shumë herë gjatë shekujve dhe emri i tij e ka pasqyruar këtë. Alanja njihej në latinisht si Coracesium ose në greqisht si Korakesion (greqishtja e lashtë: Κορακήσιον) nga Luwian Korakassa që do të thotë "pikë/qytet i dalë".[2] Kisha Katolike Romake ende e njeh emrin latin si një seli titullare në hierarkinë e saj. Nën Perandorinë Bizantine u bë i njohur si Kalonoros ose Kalon Oros, që do të thotë "mal i bukur" në greqisht.[3] Selxhukët e riemëruan qytetin Alaiye (علائیه), e emëruar sipas Sulltan Alaeddin Kayqubad I. Në shekujt 13 dhe 14, tregtarët italianë e quajtën qytetin Candelore ose Cardelloro. Në vizitën e tij të vitit 1935, Mustafa Kemal Atatürk e përfundoi emrin në alfabetin e ri si Alanja, duke ndryshuar 'i' dhe 'e' në Alaiye, siç thuhet për shkak të një telegrami të shkruar gabimisht në vitin 1933.[4]

Gjeografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

I vendosur në Gjirin e Antalias në fushën bregdetare të Pamfilisë, qyteti ndodhet midis maleve Taurus në veri dhe Detit Mesdhe dhe është pjesë e rivierës turke, duke zënë afërsisht 70 kilometra vijë bregdetare. Nga perëndimi në lindje, distrikti i Alanjas kufizohet me rrethin Manavgat përgjatë bregdetit, malor Gündoğmuş në brendësi, Hadim dhe TaşkentProvincën Konja, SarıvelilerProvincën Karaman dhe rrethin bregdetar Gazipaşa.[5] Manavgat është shtëpia e qyteteve antike të Side dhe Selge.

Fusha e Pamfilisë midis detit dhe maleve është një shembull i izoluar i një pylli halorë-sklerofil-gjethegjerë të Mesdheut Lindor, i cili përfshin kedrin e Libanit, shkurret me gjelbërim të përhershëm, pemët e fikut dhe pishën e zezë.[6] Masivi i Alanjas i referohet zonës së shkëmbinjve metamorfikë në lindje të Antalias. Ky formacion ndahet në tre nape nga më e ulta tek më e larta, Mahmutlar, Sugözü dhe Yumrudağ. Litologjia e ngjashme shtrihet nën qytet në një dritare tektonike. Boksiti, një mineral alumini, është i zakonshëm në zonën në veri të qytetit dhe mund të minohet.

Maja e Gadishullit Alanja

Qyteti ndahet lindje-perëndim nga një gadishull shkëmbor, i cili është tipari dallues i qytetit. Porti, qendra e qytetit dhe plazhi Keykubat, i quajtur pas Sulltan Kayqubad I, janë në anën lindore të gadishullit. Plazhi Damlataş, i quajtur për "shpellat e famshme që pikon", dhe plazhi Kleopatra janë në perëndim. Emri "Kleopatra" ndoshta rrjedh nga vizita e princeshës Ptolemaike këtu ose nga përfshirja e zonës në pajën e saj për Mark Antony.[7] Atatürk Bulvarı, bulevardi kryesor, shkon paralel me detin dhe ndan anën jugore, shumë më turistike të Alanjas nga ana veriore, më indigjene që shtrihet nga veriu në male. Çevre Yolu Caddesi, një tjetër rrugë kryesore, rrethon qytetin kryesor në veri.

Klima[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Alanya ka një klimë tipike mesdhetare të verës së nxehtë (Köppen: Csa). E vendosur në pellgun e Mesdheut, zona subtropikale e presionit të lartë siguron që shumica e shiut të bjerë gjatë dimrit, duke i lënë verat të gjata, të nxehta dhe të thata, duke bërë që bordi i Turizmit të Alanjas të përdorë sloganin "aty ku dielli buzëqesh". Qelizat e stuhisë ndonjëherë sjellin me vete ujëra të motit të mirë kur janë afër bregut. Prania e malit të Demit në afërsi të detit shkakton mjegull, duke krijuar ylber të dukshëm shumë mëngjese. Lartësia e maleve krijon një efekt interesant pasi mbi to shpesh vërehet borë edhe në ditët e nxehta në qytetin më poshtë. Deti në Alanya ka një temperaturë mesatare prej 21,4 °C në vit, me një temperaturë mesatare të gushtit prej 28 °C.

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ "Kaymakam Dr. Fatih ÜRKMEZER". www.alanya.gov.tr (në turqisht).
  2. ^ "Alanya – Korekesion". Daily Life, Culture, and Ethnography of Antalya (në anglisht). Antalya Valiliği. 6 shkurt 2008. Arkivuar nga origjinali më 24 gusht 2007. Marrë më 7 shtator 2008.
  3. ^ Crane, Howard (1993). "Evliya Çelebi's Journey through the Pamphylian Plain in 1671-72". Muqarnas (në anglisht). 10 (Essays in Honor of Oleg Grabar): 157–168. doi:10.2307/1523182. JSTOR 1523182.
  4. ^ Yetkin, Haşim (1990). Dünden Bugüne Alanya (në anglisht). Antalya: Yetkin Dağitim. Arkivuar nga origjinali më 13 maj 2008. Marrë më 10 mars 2008.
  5. ^ Akiş, Ayhan (2007). "Alanya'da Turizm ve Turizmin Alanya Ekonimisine Etkisi". Selcuk Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi (në anglisht) (17): 15–32. ISSN 1302-1796. Arkivuar nga origjinali më 13 shkurt 2012. Marrë më 23 shkurt 2008.
  6. ^ "Eastern Mediterranean conifer-sclerophyllous-broadleaf forests" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 8 mars 2010. Marrë më 7 shtator 2008.{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: BOT: Gjendja e adresës origjinale është e panjohur (lidhja)
  7. ^ "Kleopatra Beach" (në anglisht). www.alanya.cc. 2007. Arkivuar nga origjinali më 2011-07-06. Marrë më 7 shtator 2008.