Mesjeta

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Mesjetë)
Shko te: navigacion, kërko
Arkitekturë mesjetare romane: Hildeshajm.

Me mesjetë nënkuptojmë periudhë të historisë evropiane ndërmjet lashtësisë (rreth vitit 600) dhe kohës së Re (duke filluar midis viteve 1453 dhe 1517).

Mesjeta krijoi periudhën e mesme në një ndarje skematike të historisë evropiane në tre "epoka": Qytetërimi klasik i lashtësisë, Mesjeta dhe Kohët moderne. Mesjeta e Evropës Perëndimore fillon me mbarimin e Perandorisë Romake perëndimore (qv. 5) deri në ngritjen e monarkive, fillimit të kërkimeve tejdetare, ringjalljes së humanizmit, dhe Reformimi Protestant që filloi në vitin 1517. Të gjitha këto ndryshime shënojnë fillimin e periudhës së hershme moderne që solli Revolucionin Industrial.

Forma zotëruese ekonomiko - shoqërore e mesjetës ishte feudalizmi.

Histori[redakto | redakto tekstin burimor]

ne mesjeteu zhvillua letersia e anonimatit . kjo ka te beje me deshiren qe kishin autoret e asaj kohe per te mos shprehur hapur aftesite e tyre artistike!

Feja[redakto | redakto tekstin burimor]

Shiko edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

1. Periodizimi I mesjetes dhe etimologjia.


Mesjeta është një periudhe e historisë evropiane që nga shekulli 5-të në shekullin e 15. Mesjeta pason rënien e Perandorisë Perëndimore Romake në 476 dhe i paraprin fillimit të epokës moderne. Termi "Mesjetë" (kohe e mesme) shfaqet per here te pare në shekullin e 15 dhe pasqyron mendimin se kjo periudhë ishte një devijim nga rruga e të mësuarit klasik, një rrugë që më vonë u bashkua me Rilindjen. Mesjetës është një nga tre periudhat të mëdha në skemën më të qëndrueshme për të analizuar historinë evropiane: Antikiteti, Mesjeta dhe Periudha Moderne. Kjo është "e Mesme", në kuptimin e të qenit në mes dy periudhave të tjera në kohë. Termi i parë shfaqet në latinisht në 1469 si “media tempestas” (koha e mesme). Në përdorimin e hershme, ka pasur shumë variante, duke përfshirë edhe “aevum” (të mesme) të regjistruara të parë në 1604 dhe “media scecula” (Mesjetë ), të regjistruara të parë në 1625.


1.1 Zhvillimi I konceptit


Historianet mesjetare sigurisht qe nuk e mendonin veten si ne mes te histories, perkundrazi ate e shkruanin historine ne perspektiva universale dhe teologjike. Deri ne kohen e tyre ata e ndanin historine ne “Mosha e Gjashte” apo “Kater Perandorite”. Ata e konsideronin periudhen romake si nje kulm historik dhe mendonin se pas saj do te vinte apokalipsi. Leonardo Bruni ndau ishte I pari historian qeberi ndarjen e Historise Universale ne ate te lashte, te mesme dhe te re.

 Leonardo Bruni

1.2Datat e fillimit dhe te mbarimit

Data qe merret me shpesh si ajo e fillimit te mesjetes eshte viti 476. Kjo shenon edhe renien e perandorit te fundit romak te perendimit, Augustit. Historiani Biondo perdor si date fillimi te mesjetes vitin e pushtimit te Romes nga barbaret (viti 410). Ne historine e vendeve te Skandinavise si date fillimi e mesjetes merret shekulli i 11 kur sundimtaret e ketyre vendeve konvertohen ne te krishtere. Shume shkrime te kesaj kohe e vertetojne kete hipoteze. Ne Estoni dhe Letoni si date fillimi e mesjetes merret shekulli I 13.

Per te gjithe Evropen ne pergjithsi si date mbarimi e mesjetes merret viti 1453 qe shenon pushtimi e Kostandinopojes nga turqit. Por edhe ngjarje te tjera te rendesishme qe kane ndodhur afro kesaj periudhe merren nga historian te ndryshem si data mbarimi te mesjetes. Psh: Viti 1455 (viti kur u shpik shtypshkronja e pare Guttenberg), humbja e muslimaneve ne Granada te Spanjes(1492) , udhetimi I Kolombit drejt Amerikes (1492). Historianët angleze shpesh përdorin Betejen e Bosworthit (1485) për të shënuar fundin e periudhës. Per Spanjen si fundi I kesaj periudhe merret viti 1516, qe shenon vdekjen e mbretit Ferdinanti 1.3 Nendarja e mesjetes


Historianet anglisht-foles bejne ndarjen e mesjetes ne 3 nenperiudha: Mesjeta e hershme, e mesme dhe e vone. Belgu Henri Pirenne dhe hollandezi Johan Huizinga percaktuan vitet se kur fillonin dhe mbaronin keto nenperiudha ne fillim te shekullit 20. • Mesjeta e Hershme (476-1000) • Mesjeta e Mesme (1000-1300) • Mesjeta e Vone (1300-1453)