Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë
Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë Türkiye Büyük Millet Meclisi | |
|---|---|
| Parlamenti i 28-të e Turqisë | |
.svg) Vula e parlamentit të Turqisë | |
| Type | |
| Type | |
| History | |
| Founded | 23 prill 1920 |
| Preceded by | Asambleja e Përgjithshme e Perandorisë Osmane Komiteti i Përfaqësimit |
| Leadership | |
Bekir Bozdağ (Ak Parti) që nga 7 qershor 2023 Gülizar Biçer Karaca (CHP) Sırrı Süreyya Önder (HDP) Celal Adan (MHP) që nga 12 korriku 2018, Ak Parti | |
Udhëheqësi i Shtëpisë | |
Kryetarë kryesor opozitar | |
| Structure | |
| Seats | 600 |
 | |
Length of term | 5 vite |
| Salary | ₺300,000 vjetor (me përfitime) |
| Elections | |
| Përfaqësimi proporcional i listës së mbyllur Metoda D'Hondt me një prag elektoral prej 10% | |
Last election | 14 maj 2023 |
Next election | 7 maj 2028 |
| Redistricting | Këshilli Suprem Zgjedhor |
| Motto | |
| Egemenlik Kayıtsız Şartsız Milletindir Sovraniteti i takon pa kushte popullit | |
| Meeting place | |
 | |
| Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë Bakanlıklar Ankara, 06543 Turqi | |
| Website | |
| Grand National Assembly of Turkey | |
Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë (Turqisht: Türkiye Büyük Millet Meclisi), i njohur edhe si Mexhlisi, është legjislatura njëdhomëshe turke. Ëhtë organi i vetëm që i jepen privilegjet legjislative nga kushtetuta turke. Ajo u themelua në Ankara më 23 prill 1920 në mes të Fushatës Kombëtare. Kjo kushtetutë kishte themeluar paraqeverisjen e saj të njohur si Ministrat e Parë Ekzekutivë të Turqisë (Komiteti Zëvendës i Angazhimit) në maj 1920. Parlamenti ishte themelor në përpjekjet e Mareşal Mustafa Qemal Atatyrk, presidentit të parë të Republikës së Turqisë, dhe kolegëve të tij për të gjetur një shtet i ri nga mbetjet e Perandorisë Osmane.
Grupet politike
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Qeveria (319)
- Stampa:Colorbox Ak Parti (264)
- Mbështetje për qeverinë
- Stampa:Colorbox MHP (50)
- Stampa:Colorbox Hüda Par (4)
- Stampa:Colorbox DSP (1)
- Opozita (281)
- Stampa:Colorbox CHP (130)
- Stampa:Colorbox HDP (57)
- Stampa:Colorbox İYİ (43)
- Stampa:Colorbox SP (20)
- Stampa:Colorbox DEVA (15)
- Stampa:Colorbox YRP (5)
- Stampa:Colorbox TİP (4)
- Stampa:Colorbox DP (3)
- Stampa:Colorbox EMEP (2)
- Stampa:Colorbox DBP (2)
Themelimi i Asamblesë Kombëtare
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas Luftës së Parë Botërore, Fuqitë Aleate fitimtare kërkuan copëtimin e Perandorisë Osmane përmes Traktatit të Sèvres.[1] Ekzistenca sovrane e kombit turk do të eliminohej sipas këtyre planeve, përveç një rajoni të vogël. Ndjenja nacionaliste turke u rrit në gadishullin Anadoll, duke shkaktuar krijimin e lëvizjes kombëtare turke. Zhvillimet politike gjatë kësaj periudhe kanë bërë një ndikim të qëndrueshëm i cili vazhdon të ndikojë në karakterin e kombit turk. Gjatë Luftës së Pavarësisë Turke, Mustafa Qemali parashtroi nocionin se do të kishte vetëm një mënyrë për çlirimin e popullit turk pas Luftës së Parë Botërore, domethënë, përmes krijimit të një shteti të pavarur, sovran turk. Sulltanati osman u shfuqizua nga parlamenti i sapokrijuar në vitin 1922, duke hapur rrugën për shpalljen zyrtare të republikës që do të vinte më 29 tetor 1923.
Ndërtesa e parlamentit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ndërtesa aktuale e parlamentit është e treta që strehon parlamentin e vendit. Ndërtesa e cila strehoi së pari parlamentin u shndërrua nga selia në Ankara e Komitetit të Bashkimit dhe Përparimit. Projektuar nga arkitekti Hasip Beu,[2] ai u përdor deri në vitin 1924 dhe tani përdoret si lokacioni i Muzeut të Luftës së Pavarësisë, ndërtesa e dytë që strehoi parlamentin u projektua nga arkitekti Vedat (Tek) Beu (1873–1942) dhe u përdor nga viti 1924 deri më 1960.[2] Tani është shndërruar në Muzeun e Republikës. Asambleja e Madhe Kombëtare tani është vendosur në një ndërtesë moderne dhe imponuese në lagjen Bakanlıklar të Ankarasë.[3] Projekti i ndërtesës monumentale është projektuar nga arkitekti dhe profesori Clemens Holzmeister (1886–1993).[2] Ndërtesa ishte përshkruar në anën e pasme të kartëmonedhave turke prej 50,000 lira të viteve 1989–1999. Ndërtesa u godit nga sulmet ajrore tri herë gjatë përpjekjes për grusht shteti turk në 2016, duke pësuar dëme të dukshme. Më vonë, parlamenti kaloi një rishikim në verën e vitit 2016.
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Kinross, Patrick (1977). The Ottoman Centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire (në anglisht). Morrow. ISBN 0-688-03093-9.
- 1 2 3 "The Grand National Assembly of Turkey". Arkivuar nga origjinali më 4 gusht 2021. Marrë më 3 shtator 2021.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Yale, Pat; Virginia Maxwell; Miriam Raphael; Jean-Bernard Carillet (2005). Turkey (në anglisht). Lonely Planet. ISBN 1-74059-683-8.