Efekti Dunning-Kruger

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Efekti Dunning-Kruger përshkruan shtrembërimin kognitiv në vetëperceptimin e njerëzve jokompetent për të mbivlerësuar njohuritë dhe aftësitë e tyre. [1] [2] Kjo tendencë është e bazuar në pamundësinë e vlerësimit objektiv të vetes përmes metakognicionit. Termi bazohet në një botim të David Dunning dhe Justin Kruger të viti 1999.

Ideja themelore[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Të dy psikologët socialë kishin vërejtur në studimet e mëparshme që, për shembull gjatë leximit të teksteve, luajtjes së shahut ose ngasjes së makinës, injoranca shpesh çon në më shumë vetëbesim sesa dija. [3]Universitetin Cornell ata hulumtuan këtë efekt në eksperimente të mëtejshme dhe në 1999 arritën në përfundim që njerëzit me aftësi të ulët

  • janë të prirur të mbivlerësojnë aftësitë e tyre,
  • dështojnë të njohin aftësitë superiore tek të tjerët,
  • nuk vlerësojnë saktë shkallën e paaftësisë së tyre,
  • përmes arsimimit ose praktikës, jo vetëm që mund të rrisin aftësitë e tyre, por gjithashtu të mësojnë të vlerësojnë më mirë veten dhe të tjerët.

Dunning dhe Kruger treguan se performanca e ulët te njerëzit e tillë shpeshherë shoqërohet me vetëbesim të tepruar sesa performanca e lartë. Në tekstin Self-insight: Roadblocks and Detours on the Path to Knowing Thyself (2005), Dunning përshkroi efektin Dunning-Kruger si "anosognosia e jetës së përditshme" duke iu referuar një sëmundjeje neurologjike në të cilën një person me aftësi të kufizuara mohon paaftësinë e vet ose nuk është i vetëdijshëm për këtë. Ai shpjegoi:

"Nëse dikush është i paafte, ai nuk mund ta di se është i paaftë. Atësitë që ju duhen për të dhënë një përgjigje të saktë janë pikërisht ato aftësi që ju duhen për të ditur se çfarë është një përgjigje e saktë."

— David Dunning

Deklaratat e tilla për këtë temë mund të gjenden shumë më herët në literaturë. William Butler Yeats shkroi në poezinë e tij të botuar 1980 Ardhja e Dytë: "The best lack all conviction, while the worst are full of passionate intensity." (Në shqip:“ Më të mirëve u mungon fuqia bindëse, ndërsa më të këqijtë janë plot pasion dhe karizma.“) [4] Në esenë e tij Triumfi i budallallëkut, Bertrand Russell shkroi më 10 maj 1933: "The fundamental cause of the trouble is that in the modern world the stupid are cocksure while the intelligent are full of doubt" (shqip: "Shkaku kreysor i problemeve është që në botën moderne budallenjtë janë kokëfortë ndërsa inteligjentët janë plot dyshime"). [5]

Perceptimi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Efekti Dunning-Kruger në letërsinë psikologjike përmendet rrallë, por shpeshherë përmendet në bloge dhe forume diskutimi në internet si dhe në botimet akademike jashtë psikologjisë. [6] [7] [8] Në një botim të shkencës kognitive mbi mohimin e ngrohjes globale të shkaktuar nga njeriu, efekti Dunning-Kruger përmendet si një shpjegim i mundshëm për injorancën e proceseve shkencore. [9]

Në vitin 2000, Dunning dhe Kruger morën për studimin e tyre në psikologji çmimin satirik Ig Nobel. [10]

Shiko edhe[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Dallimet kulturore[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Studimet rreth efektit Dunning-Kruger janë zhvilluar zakonisht ndaj Amerikanëve Verior, por studimet ndaj Japonezëve sugjerojnë që aspektet kulturore luajnë rol të rëndësishëm në shfaqjen e këtij efekti. [11] Një studim i vitit 2001 tregon se Japonezët kanë tendencë të nënvlerësojnë aftësitë e tyre dhe se ata e përdorin dështimin kryesisht si një mundësi për t'u përmirësuar në mënyrë që të bëhen më të vlefshëm për grupin e tyre shoqëror. [12]

  • [Volltext, Stand 3. März 2011 Unskilled and unaware of it. How difficulties in recognizing one’s own incompetence lead to inflated self-assessments] Shiko vlerën e |url= (Ndihmë!) (PDF). 77. 1999. fq. 1121–1134. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Mark Benecke : Shkenca e Qeshur. Nga arkivat sekrete të Çmimit Nobel për Argëtim. Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2005, ISBN 3-404-60556-X, f. 185-190.
  • Philipp Hermanns: Organizative Hubris - Ngritja dhe rënia e një firme të famshëm duke përdorur shembullin e CargoLifter AG . Kölner Wissenschaftsverlag, Këln 2012, ISBN 978-3-942720-33-5 . Gjithashtu i disponueshëm si një version i qasjes së hapur në: FU Berlin: Disertacione në internet .
  • Stav Atir, David Dunning, Emily Rosenzweig: Kur dija nuk njeh kufij: Ekspertiza e vetë-perceptuar parashikon pretendimet e diturisë së pamundur. Në: Shkenca Psikologjike. Publikuar në internet para shtypjes 14. Korrik 2015, doi: 10.1177 / 0956797615588195 .
  • D. Dunning, C. Heath, JM Suls: Vetëvlerësim i gabuar: Implikimet për shëndetin, arsimin dhe vendin e punës. Në: Shkenca Psikologjike në Interesin Publik. Vëllimi 5, Nr. 3, dhjetor 2004, f. 69-106, doi: 10.1111 / j.1529-1006.2004.00018.x .
  • D. Dunning, K. Johnson, J. Ehrlinger, J. Kruger: Pse njerëzit nuk arrijnë ta njohin paaftësinë e tyre. Në: Drejtimet aktuale në shkencën psikologjike. Vëllimi 12, Nr. 3, qershor 2003, f. 83-87, doi: 10.1111 / 1467-8721.01235 .
  • J. Ehrlinger, K. Johnson, M. Banner, D. Dunning, J. Kruger: Pse të pakualifikuarit nuk janë në dijeni: Eksplorime të mëtejshme të vetë-depërtimit (mungon) midis të paaftëve. Në: Sjellja Organizative dhe Proceset e Vendimit Njerëzor. Vëllimi 105, Nr. 1, janar 2008, f. 98-121, doi: 10.1016 / j.obhdp.2007.05.002 .
  • J. Ehrlinger, D. Dunning: Si ndikojnë vetë-pikëpamjet kronike (dhe potencialisht të mashtrojnë) vlerësimet e performancës. Në: Revista e Personalitetit dhe Psikologjisë Sociale. Vëllimi 84, Nr. 1, janar 2003, f. 5-17. PMID 12518967 .
  1. ^ David W. Lawrence (Gabim Lua: bad argument #2 to 'formatDate' (not a valid timestamp).). "The Information-Seeking Behaviours of Professionals and Information Sources in the Field of Injury Prevention and Safety Promotion" (PDF). diss.kib.ki.se (në anglisht). Karolinska Institutet. fq. 37. Arkivuar nga origjinali (PDF; 907 kB)Gabim Lua: bad argument #2 to 'formatDate' (not a valid timestamp).. Marrë më Gabim Lua: bad argument #2 to 'formatDate' (not a valid timestamp).. Shiko vlerat e datave në: |access-date=, |date=, dhe |archive-date= (Ndihmë!)
  2. ^ W. Keith Campbell, Joshua D. Miller: The Handbook of Narcissism and Narcissistic Personality Disorder. John Wiley & Sons, Hoboken NJ 2011, ISBN 978-0-470-60722-0 (Efekti Dunning-KrugerGoogle Books, informacioni i marrë më 17 gusht 2020).
  3. ^ Unskilled and unaware of it: How difficulties in recognizing one’s own incompetence lead to inflated self-assessments. 77. 1999. fq. 1121–1134. doi:10.1037/0022-3514.77.6.1121. ISSN 1939-1315. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ^ The Second Coming. 69. Jansen, McClurg. 1920. fq. 466. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ The Triumph of Stupidity. Routledge. 22 janar 1998. fq. 28. ISBN 978-0415178679. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ Irene Cheng, Chris Kerr, Walter F. Bischof: Assessing Rhythm Recognition Skills in a Multimedia Environment. In: 2008 IEEE International Conference on Multimedia and Expo. S. 361–364 (PDF; 427 kB, abgerufen am 17. August 2020).
  7. ^ [[[:Stampa:Google Buch]] Ausbildungsqualität und Kompetenz im Lehrerberuf] Shiko vlerën e |url= (Ndihmë!). Lit. 2007. fq. 45 ff. ISBN 3-8258-0603-0. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ^ Colin Cramer: Beurteilung des bildungswissenschaftlichen Studiums durch Lehramtsstudierende in der ersten Ausbildungsphase im Längsschnitt. In: Zeitschrift für Pädagogik. 1/2013, S. 78 (PDF; 322 kB, abgerufen am 17. August 2020).
  9. ^ The Ethics of Belief, Cognition, and Climate Change Pseudoskepticism: Implications for Public Discourse. 8. 2016. fq. 19–48, insbes. S. 21–23. doi:10.1111/tops.12179. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  10. ^ "The 2000 Ig Nobel Prize Winners". improbable.com (në anglisht). Gabim Lua: bad argument #2 to 'formatDate' (not a valid timestamp).. Marrë më Gabim Lua: bad argument #2 to 'formatDate' (not a valid timestamp).. Shiko vlerat e datave në: |access-date=, |date=, dhe |archive-date= (Ndihmë!)
  11. ^ [online Monitor on psychology: a publication of the American Psychological Association] Shiko vlerën e |url= (Ndihmë!). 2008. ISSN 1529-4978. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  12. ^ [online Divergent Consequences of Success and Failure in Japan and North America: An Investigation of Self-Improving Motivations and Malleable Selves] Shiko vlerën e |url= (Ndihmë!) (PDF). 2008. ISSN 0022-3514. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)