Mesut Jëllmaz

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Mesut Jëllmaz
Kryeministri i 21-të i Turqisë
23 qershor 1991 – 20 nëntor 1991
Paraardhësi: Jëlldërëm Akbulut
Pasardhësi: Sylejman Demirel
6 mars 1996 – 28 qershor 1996
Paraardhësi: Tansu Çiller
Pasardhësi: Nexhmetin Erbakan
30 qershor 1997 – 11 janar 1999
Paraardhësi: Nexhmetin Erbakan
Pasardhësi: Bülent Ecevit
Kryetar i Partisë së Atdheut
15 qershor 1991 – 4 nëntor 2002
Paraardhësi: Jëlldërëm Akbulut
Pasardhësi: Ali Talip Özdemir
Kryetar i Partisë së Atdheut
22 dhjetor 1987 – 20 shkurt 1990
Paraardhësi: Vahit Melih Halefoğlu
Pasardhësi: Ali Bozer
Të dhënat personale
Lindi më: 6 nëntor 1947
Lindi në: Stamboll, Turqi
Shkolla e kryer: Universiteti i Fordhamit, Universiteti i Pensilvanisë
Partia politike: Partia e Atdheut (1983-2007)
Partia Demokratike (2009-2011)
Bashkëshortja Berna Jëllmaz (m.1976)
Mesut Jëllmaz

Mesut Jëllmaz (lindi më 6 nëntor 1947) është një politikan turk. Ai ishte kryetari i Partisë së Atdheut nga 1991 deri 2002, dhe shërbeu tre herë si Kryeministër i Turqisë. Dy mandatet e tij të para si kryeministër zgjatën vetëm disa muaj (qershor-nëntor 1991 dhe mars-qershor 1996), ndërsa i treti shkoi nga qershori 1997 deri në janar 1999.

Familja[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Mesut është i martuar me Berna, me të cilën ka pasur dy fëmijë: Hasan dhe Javuz Jëllmaz. Djali i tij Javuzi u gjet i vrarë në apartamentin e tij në dhjetor 2017.[1]

Karriera[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Mesut Jëllmaz ishte një anëtar në Partinë e AtdheutTurgut Özal, që përfaqësonte provincën Rize në parlament dhe shërbente në kabinetin e Özal. Ai ishte Ministër i Shtetit për Informim (dhjetor 1983), pastaj Ministër i Kulturës dhe Turizmit (1986), dhe Ministër i Punëve të Jashtme (dhjetor 1987 deri shkurt 1990). Pas zgjedhjes së Özal për presidencën në vitin 1989, Jëllmaz u bë udhëheqësi i një kundërshtimi ndërpartiak ndaj kryeministrit të ri, Jëlldërëm Akbulut.

Kryeministër[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në qershor 1991, Jëllmaz arriti të shkarkojë Jëlldërëm Akbulut nga udhëheqja e partisë dhe nga të gjitha funksionet ekzekutive gjatë kongresit dyvjeçar të partisë. Për shkak se ANAP kishte shumicën në parlament, ai më pas u bë Kryeministër i Turqisë. Sidoqoftë, në tetor ANAP erdhi në vendin e dytë në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 1991 pas Partisë të Rrugës së VërtetëSylejman Demirel (DYP) dhe DYP formoi një koalicion me Partinë Popullore Demokratike Populiste.

Vitet në vijim panë një rënie të popullaritetit të Partisë së Atdheut dhe një marrëdhënie akrimonuese me Tansu Çiller, kryetare e Partisë të Rrugës së Vërtetë (DYP). Jëllmaz gjithashtu e bëri Partinë e Atdheut më miqësore ndaj biznesit dhe të orientuar drejt Evropës, duke bërë që krahu më konservator, fetar të kalonte në Partinë e Mirëqenies (RP) të Nexhmetin Erbakan. Në zgjedhjet e përgjithshme të dhjetorit 1995, ANAP përsëri doli i dyti, këtë herë pas Partisë së Mirëqenies. Pas bisedimeve të gjata të koalicionit, Jëllmaz formoi një koalicion me DYP në mars 1996, por kjo zgjati më pak se katër muaj, duke rënë në një mocion censure të udhëhequr nga Partia e Mirëqenies. Presidenti Demirel e ftoi Erbakan për të formuar një qeveri, të cilën ai e bëri, në koalicion me DYP.

Mandati i Erbakan u shënua nga skandali i Susurluk, gjatë hetimit të të cilit Jëllmaz pranoi ekzistencën e njësisë xhandarmërisë antiterror të JİTEM.[2] Skandali çoi në dorëheqjen e Ministrit të Brendshëm të Erbakan, Mehmet Ağar, pas zbulimeve se Abdullah Çatlı, udhëheqësi i organizatës së ekstremistëve të djathtë Ujqërit gri, punonte për shtetin.[2] Shqetësimet e Jëllmaz për sigurinë e tij, për shkak të mbështetjes së tij të hetimit të Susurluk, çuan në mbajtjen e tij të shkurtër të armës në vetëmbrojtje.[3]

Jëllmaz formoi një qeveri për herë të tretë në qershor 1997,[1] pasi Partia e Mirëqenies kishte dhënë dorëheqjen nga qeveria pas memorandumit ushtarak të shkurtit 1997. DYP dhe të tjerët pritet të formojnë një qeveri nën Tansu Çiller, por presidenti Sylejman Demirel i kërkoi Jëllmazit që të formonte qeverinë e re. Jëllmaz krijoi një koalicion ANAP-Partia e Majtë Demokratike-Partia Demokratike e Turqisë e cila zgjati deri në janar 1999. Mandati i fundit i Jëllmazit u shënua nga pasojat e hetimeve në skandalin e Susurluk, dhe zbulimet e mëtejshme të lidhjeve midis politikanëve, policisë dhe mafies. Kur përpjekja për të privatizuar Türk Ticaret Bankası (Banka Tregtare Turke) për Korkmaz Yiğit shpërtheu në tetor 1998 për akuzat e përfshirjes së shefit të mafies Alaattin Çakıcı, koalicioni i Jëllmazit nuk zgjati më shumë.[4]

Në tetor 1998, Jëllmaz filloi një zemërim në botën arabe duke kërcënuar "të heq sytë" të Sirisë mbi mbështetjen e supozuar të Hafez el-Asadit për Partinë e Punëtorëve të Kurdistanit separatiste.[5]

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ a b "Former Turkish PM Mesut Yılmaz's son laid to rest in Istanbul - Turkey News". Hürriyet Daily News (në anglisht). Marrë më 2019-02-10.
  2. ^ a b 1998 Report Archived 2008-10-03 at the Wayback Machine. from the Human Rights Foundation of Turkey (HRFT), chapter II, "SUSURLUK SCANDAL: Counter-guerilla Affairs", p.39-86 (see p.46)
  3. ^ Özkok, Ertuğrul (1998-01-18). "Tabancanın altındaki mavi dosya". Hürriyet (në turqisht). Marrë më 2008-12-23. En üstte bir tabanca duruyordu.'Güneş hediye etti' dedikten sonra tabancayı uzattı.Avusturya malı, Glock marka bir tabanca.Özelliği çok hafif oluşu. Mesut Bey'in çantasında ilk defa silah taşıdığını görüyorum. Demek ki Susurluk olayı bazı şeyleri değiştirmiş.
  4. ^ ""Resmen" hortumlanan banka". Aksiyon (në turqisht). 2001-12-22. Arkivuar nga origjinali origjinali më 2014-12-05. Marrë më 2014-12-01.
  5. ^ "Hopes for Turkey-Syria settlement". BBC News (në anglisht). 1998-10-12. Marrë më 2008-10-09.