Vehbi Ismaili

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Vehbi Ismajli

Vehbi Ismaili lindi në Shkodër25 nëntor të vitit 1919, në një familje të njohur fetare islame. Babai i tij Haxhi Ismail Alia ishte njëri prej dijetarëve të njohur të Shkodrës dhe i respektuar në tërë qytetin. Biblioteka e tij kishte mijëra libra në gjuhën arabe, turke dhe persiane.

Shkollimi[redakto | përpunoni burim]

Katër klasa të para të fillores i kreu në Shkodër. Nuk Ishte nxënës i dalluar, sepse, në vend që të merrej me studimin e lëndëve shkollore, e kalonte kohën duke lexuar libra të ndryshme, si Kontin e Monte Kristos dhe Tre musketarët e Aleksandër Dymasë, që kishte filluar t’i përkthente në gjuhën tonë "Kostë Çekrezi" dhe i botonte nga një në dy javë në broshura prej 16 faqesh dhe pastaj i mblidhnin në libra. Kështu, në vitin 1928, kur i ati u emërua Myfti në Krujë, shokët i thanë që të shkonte në Krujë, të regjistrohej në klasën e katërt që mos e turpëronte Shkodrën.

Krujë kryen shkollën fillore, meqë nuk kishte shkollë të mesme dhe njëherësh nuk gëzonte shëndet të mirë, për dy vjet shkoi si praktikant në zyrën e tatimeve të financës në këtë qytet. Ndërsa në vitin 1933 regjistrohet në Medresenë e Naltë në Tiranë. Në Medrese mësoheshin të gjitha lëndët që mësoheshin edhe në shkollat e mesme të Ministrisë së Arsimit. Ai mbaronte këtë, mund të hynte në çdo Universitet të Evropës, meqë në Shqipëri nuk kishte universitet.

Medreseja zgjaste tetë vjet. Gjatë kohës si nxënës në Medrese, filloi të shkruante në revistën Zani i Naltë, që ishte organ mujor, kulturor e fetar i Komunitetit Mysliman Shqiptar. Kjo u ndihmonte shumë, meqë drejtori I saj, Haki Sharofi, ishte edhe mësues i gjuhës shqipe. Po ashtu bashkëpunonte edhe me Vatrën e Rinisë, që ishte një e përjavshme për të rinjtë. Këtu botonte tregime të shkurtra.

Imam Vehbi Ismaili student në Kairo[redakto | përpunoni burim]

Pas kryerjes së shkollimit të mesëm, Imam Vehbi Ismaili, kishte vendosur të shkonte në “al-Az-har” të Kajros për të shtuar horizontet e njohurive të tij. Kështu në vazhdim shohim se ai përshkruan kësodore jetën e tij në këtë periudhë: Kur mbaroi klasën e katërt, mori diplomën që thirrej semimaturë. Me të mundej çdo nxënës të emërohej imam xhamie. Por, ky vendosi të shkonte dhe t’i plotësonte studimet fetare në Egjipt, meqë i ati atje kishte shumë miq, andaj edhe nuk pati vështirësi që të nxjerr një bursë nga qeveria egjiptiane. Kështu që nga fundi i vitit 1937, bashkë me Thabit Kodukun, maturant i Medresesë, shkuan në Kairo dhe pas një viti u regjistruan në Universitetin Al-Az-har, Fakultetii Teologjisë. Në vitin 1945 merr diplomën nga Fakulteti. Pikërisht ato ditë merr një letër shumë mallëngjyese nga vëllai i tij i vogël, Shefiku , i cili shfaqte mallin që kishte për te dhe kërkonte që të kthehej në atdhe. Letra i bëri përshtypje të madhe, dhe, megjithëse e dinte se atje gjendja nuk ishte e mirë, vendosë të kthehej në Shqipëri. Ndërsa po përgatitej të shkonte në Shqipëri, merr një letër në gjuhën arabe nga i ati ku, në mes tjerash, shkruante: “Sa të dua të kem unë pranë, nuk do asnjëri tjetër. Po të këshilloj të mos gabosh të vish, se do ta hedhësh veten në zjarr”. Natyrisht, i bindet kësaj porosie dhe vendosë ta bëjë Egjiptin atdhe të dytë për disa kohë, duke menduar se komunizmi në Shqipëri nuk do të kishte jetë të gjatë. Vitet shkonin, gjendja në Shqipëri nuk po ndryshonte. I’u bë propozim formimi i familjes, me pasuri që të gëzonte një jetë shumë të mire materiale, por ai gjithnjë mendonte dhe ëndërronte të kthehej në Shqipëri, saqë e tërë pasuria e Egjiptit për te nuk kishte vlerë. Njeriu bën plane, por Zoti, qoftë lavdëruar, zbaton të tjera .”

Themelues i qendrës së pare islame shqiptare në Amerikë[redakto | përpunoni burim]

Jeta e Imam Vehbi Ismailit, pak a shumë i përngjan jetës së Fan Stilian Nolit, I cili po ashtu jetoi një kohë të shkurtër nëEgjipt dhe nga Egjpti, me ftesë të Komunitetit Shqiptar, shkoi në BostonAmerikës. Ja si e përshkruan Imam Vehbi Ismaili këtë pjesë të jetës së tij:

Nga fundi i vitit 1948 mora një letër nga Shoqëria Shqiptaro-Amerikane Myslimane në Detroit, Miçigan, të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, me të cilën ftohesha të shkoja atje si udhëheqës I tyre fetar. Në fillim ngurrova, meqë do të largohesha më tepër nga atdheu dhe njëherit në pikëpamje ekonomike isha mirë. Por, shokët ma mbushën mendjen se do të kisha rast t’i shërbeja fesë dhe atdheut. Në prill 1949 u nisa me anije, meqë kisha shumë libra, dhe nga fundi i këtij muaji arrita në Detroit. Shumica e shqiptarëve myslimanë në këtë qytet ishin nga Korça e Gjirokastra, që kishin ardhur para Luftës së Dytë Botërore, për çështje ekonomike. Kishte edhe disa beqarë nga Vlora dhe Berati, që nuk ishin martuar fare ose kishin familjet në Shqipëri. Këta të gjithë më pritën shumë mirë, m’i hapën zemrat dhe shtëpitë e tyre, saqë e ndjeva veten sikur të isha në mes të familjes sime. Të gjithë ishin njerëz të thjeshtë, por me dashuri të madhe për atdhe, njerëz të sinqertë. Fëmijët e tyre i kishin mësuar dhe edukuar me tradita shqiptare. Shumica e fëmijëve e flisnin mire shqipen. Një grup i vogël që atëherë numëroheshin në gishta, ishin refugjatë politikë, që kishin ikur nga komunizmi.

Shoqata Shqiptaro-Amerikane Myslimane uk kishte lokal të vetin dhe as që ishte ndonjë të zënë me qira. Prandaj, puna e parë që bënë, i zënë me qira disa dhoma në International Institute, që i përdornin për shërbime fetare, si klasë për të mësuar fenë dhe klasë për mësimin e shkrimit të gjuhës shqipe. Shqiptarët myslimanë nuk ishin më shumë se 20-30 familje. Të gjithë i sillnin fëmijët rregullisht për të mësuar fenë dhe gjuhën. Kontributi im i tijë I parë si veprimtar këtu në SHBA filloi me hapjen e klasave për fe dhe gjuhën shqipe. Shqiptarët myslimanë këtu qenë njerëz shumë të mirë dhe me karakter të lartë, por nga feja islame kishin pak njohuri, prandaj gjëja e pare që bën, ishte që në muajin tetor 1949, Shoqëria filloi botimin e një reviste fetare kulturore me titull “Jeta Myslimane Shqiptare”, që botohej katër herë në vit, në 64 faqe, gjysma në gjuhën shqipe dhe gjysma tjetër në gjuhën angleze. Kjo vazhdoi të dalë për tetë vjet dhe u botuan gjithsej 32 numra. Shumica e artikujve ishin fetarë, por shkruheshin edhe artikuj letrarë e kombëtar, sikurse dhe lajmet e bashkësisë islame shqiptare. Për shkaqe financiare, kjo revistë, pas tetë vjetësh botimi, u shua, s’u botua më.

Kontributi në lëmin e publicistikës[redakto | përpunoni burim]

Me ndihmën e Zotit të Madhërishëm dhe me përkrahjen bujare të shqiptarëve të Amerikës dhe Kanadasë, më 1951 arritëm të blejnë një kishë ermene dhe me ndryshime të vogla, u bë vend i aktiviteteve fetare e kombëtare. Më 6 qershor 1951 u bë hapja e saj zyrtare, duke u falë xhumaja e parë në të. Kështu, aktivitetet u transferuan nga International Institute në këtë objekt që u quajt Qendra Islame Shqiptare. Në këtë kohë u pa e nevojshme se duhej një tekst për t’ua mësuar fëmijëve fenë në gjuhën shqipe, andaj u përgatit dhe u botua libri “Islamizmi dhe lutjet”, e disa vjet më vonë u botua edhe libri tjetër “Muhamedi, profeti islam”. Kjo ndërtesë u përdor deri në vitin 1961, kur ndihet evoja për një objekt më të madh, meqë erdhën shumë shqiptarë refugjatë politikë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia dhe Mali i Zi. U vendos të shitej ky object dhe të ndërtohej një tjetër i ri, më i madh, që t’i plotësonte nevojat tona. U shit në vitin 1962 dhe me paratë e tij u ble trualli ku filloi puna për të ndërtuar Qendrën e re.

Në Shqipëri pas 49 vjetësh[redakto | përpunoni burim]

I zhuritur nga malli për atdhe, Imam Vehbi Ismaili kishte vizituar tri herë Kosovën, gjatë viteve 1970-1988, duke parë nga larg atdheun e tij. “Më dukej sikur shikoja nga larg atdheun, sidomos kur shkoja në Dibër, në Hot... e heqsha një pjesë të mallit “ ka deklaruar ai në intervistën që përmendëm më sipër, për revistën Shkëndija të Prishtinës (shtator 1994). Pas 49 vjetësh, në vitin 1988, iu lejua për herë të parë që ta vizitonte Shqipërinë, ku qëndroi së bashku me gruan e tij, prej 23 gusht deri më 13 shtator. Ja si e përshkruan gjendjen Imam Vehbi Ismaili: “E gjeta Shqipërinë si mos më keq. Më 1939 Shkodra kishte parqe e lulishte të bukura, e tash ato ishin zëvendësuar me disa apartamente të këqija e pa plan. Tirana në vitin që e lashë kishte një boulevard afër dy kilometrash në mes dhe në të dy anët ishte e zbukuruar me trotuare plot me pemë dhe me lule. Mbrëmjeve mbushej plot me njerëz që shëtisnin në të, dhe, kur lodheshin, kishte karrige të gjata që mund të uleshin e të çlodheshin dhe të bisedonin. Në të dy anët kishte ëmbëltore dhe kafene, ku mund të hanin ndonjë ëmbëlsirë ose të pinin ndonjë kafe apo të hanin ndonjë akullore.”Pas demokratizimit të Shqipërisë në vitin 1991, Imam Vehbi Ismaili kishte pasur fatin që në krye të një delegacioni të Komunitetit të Myslimanëve të Amerikës, ta vizitonteShqipërinë, por kësaj radhe në rrethana të reja nga ato të vitit 1988. Qëllimi kryesor i kësaj vizite, siç pohon edhe vetë Imam Vehbi Ismaili, ishte të hulumtonin se “ç’nevoja themelore kishin bashkatdhetarët tanë për mëkëmbjen e fesë dhe të bënim çka ishte e mundur që t’u vinim në ndihmë[1]”.

Burimi i të dhënave[redakto | përpunoni burim]