Vendée
Vendée | |
|---|---|
 | |
 Coat of arms | |
 Vendodhja e Vendée në Francë | |
| Koordinatat: 46°40′14″N 1°25′36″W / 46.67056°N 1.42667°W | |
| Shteti | Franca |
| Rajoni | Pays de la Loire |
| Prefektura | La Roche-sur-Yon |
| Nënprefekturat | Fontenay-le-Comte Les Sables-d'Olonne |
| Qeverisja | |
| Sipërfaqja | |
• Total | 6.720 km2 (2,590 sq mi) |
| Popullsia (Jan. 2019) | |
• Total | 685.442 |
| • Rank | 35 |
| • Dendësia | 100/km2 (260/sq mi) |
| Zona kohore | UTC+1 (CET) |
| • Verë (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Numri i departamentit | 85 |
| Qarqet | 3 |
| Kantonet | 17 |
| Komunat | [[Kategoria:Komuna në Vendée|]] 255 |
| ^1 French Land Register data, which exclude estuaries and lakes, ponds and glaciers larger than 1 km2 | |
Blerës (shqiptimi frëngjisht: [vɑ̃de] (
dëgjoni) ; Breton: Vande ; Shqip: Vendeja) është një departament në rajonin Pays de la Loire në Francën Perëndimore, në bregun e Atlantikut . Në vitin 2019, ajo kishte një popullsi prej 685,442. [1] Prefektura e saj është La Roche-sur-Yon .
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Zona e quajtur sot Vendée njihej fillimisht si Bas-Poitou dhe është pjesë e ish-provincës së Poitou .
Në këndin juglindor, fshati Nieul-sur-l'Autise besohet të jetë vendlindja e Eleonorës së Akuitanisë (1122-1204). Djali i Eleonorës, Riçard Zemër Luani shpesh e kishte bazën e tij në Talmont . Lufta Njëqindvjeçare (1337–1453) e ktheu pjesën më të madhe të Vendesë në një fushë beteje.
Meqenëse Vendeja mbante një numër të konsiderueshëm protestantësh me ndikim, duke përfshirë kontrollin nga Jeanne d'Albret, nëna e Henrikut IV të Francës, rajoni u ndikua shumë nga Luftërat Franceze të Fesë që shpërthyen në 1562 dhe vazhduan deri në 1598. Në prill të atij viti mbreti Henri IV nxori Ediktin e Nantes dhe Luftërat morën fund. Revokimi i Ediktit të Nantës në 1685 bëri që shumë Hygenotë të largoheshin nga Vendeja. Në boshllëk, rajoni u bë rigorozisht katolik për shkak të ndikimit të një predikuesi dhe misionari Marian Louis de Montfort, i cili ndryshoi rrënjësisht spiritualitetin e rajonit. Shumë veta ia atribuojnë efektin e predikimit të tij për të përgatitur Vendeanët për revoltën e tyre kundër Revolucionit Francez. [2]
Gjeografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Demografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Banorët e Vendée quhen Vendeans ( Frëngjisht Vendéensshqiptimi: [vɑ̃.de.ɛ̃]).
| Year | Pop. | ±% |
|---|---|---|
| 1801 | 243.426 | — |
| 1821 | 316.587 | +30.1% |
| 1831 | 330.350 | +4.3% |
| 1841 | 356.453 | +7.9% |
| 1851 | 383.734 | +7.7% |
| 1861 | 395.695 | +3.1% |
| 1872 | 401.446 | +1.5% |
| 1881 | 421.642 | +5.0% |
| 1891 | 442.355 | +4.9% |
| 1901 | 441.311 | −0.2% |
| 1911 | 438.520 | −0.6% |
| 1921 | 397.292 | −9.4% |
| 1931 | 390.396 | −1.7% |
| 1936 | 389.211 | −0.3% |
| 1946 | 393.787 | +1.2% |
| 1954 | 395.641 | +0.5% |
| 1962 | 408.928 | +3.4% |
| 1968 | 421.250 | +3.0% |
| 1975 | 450.641 | +7.0% |
| 1982 | 483.027 | +7.2% |
| 1990 | 509.356 | +5.5% |
| 1999 | 539.664 | +6.0% |
| 2006 | 597.185 | +10.7% |
| 2011 | 641.657 | +7.4% |
| 2016 | 670.597 | +4.5% |
Qytetet kryesore
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Komuna më e populluar është La Roche-sur-Yon, prefektura. Që nga viti 2019, janë 7 komuna me më shumë se 10,000 banorë. 10 komunat më të populluara janë: [1]
| Komuna | Emrat në shqip | Popullsia (2019) |
|---|---|---|
| La Roche-sur-Yon | Roshajona | 55,147 |
| Les Sables-d'Olonne | Sabolona | 45,030 |
| Challans | Çallani | 21,322 |
| Montaigu-Vendée | Montaigu-Vende | 20,424 |
| Les Herbiers | Herbjeri | 16250 |
| Fontenay-le-Comte | Fontenai-Komte | 13,235 |
| Saint-Hilaire-de-Riez | Shën Ilaria e Riezit | 11297 |
| Aizenay | Azenai | 9881 |
| Luçon | Lyç | 9554 |
| Essarts-en-Bocage | Esarti-në-Bokazh | 9,174 |
Ekonomia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Faktorët kryesorë të ekonomisë vendeane janë:
- Turizmi
- Bujqësia
- Përpunimi i Ushqimit
- Industria e lehtë/mesatare
Turizmi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Bregdeti i Vendée shtrihet mbi 200 km të plazheve kryesisht me rërë. Turistët nga jashtë dhe vendas i frekuentojnë. Disa vendpushime përfshijnë Les Sables-d'Olonne, La Tranche-sur-Mer dhe Saint-Jean-de-Monts . Disa plazhe janë të certifikuara për pastërtinë për FEE Flamurin Blu .
Në brendësi, atraksionet kryesore përfshijnë Marashin Poitevin (një zonë kënetash e famshme për kafshë të egra), zonën e pyllëzuar rreth fshatit Mervent dhe fshatin rrotullues të Bocage. Në veri të departamentit, parku historik me temë Puy du Fou tërheq më shumë se 1.45 milion vizitorë në vit.
Kisha Saint Louis e La Roche-sur-Yon
Kisha Saint Louis e La Roche-sur-Yon
La Roche-sur-Yon, qyteti iNapoleoniti I
Marais Poitevin
Mulli me erë nëishullin Noirmoutier
Shfaqje mesjetare në parkun tematikPuy du Fou.
[en→sq] [en→sq]Katedralja e Notre Dame[en→sq], selia episkopale e [en→sq]Dioqezës së Luçon[en→sq] (që përfshin Vendée)
Kuzhina
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Jambon-mogettes (proshutë dhe fasule të bardha) është pjata më e famshme vendeane.
- Departamenti është prodhuesi më i madh i brioshit në Francë, me Brioche de Vendée të prodhuar në Bocage .
- Në fushën e Luçonit, préfou është një bukë me hudhër që mund të shërbehet si aperitiv .
- Në kënetën e veri-perëndimit, shpezët e Çallanit, veçanërisht rosa, janë të njohura në botën gastronomike.
- Departamenti ka disa vreshta të vogla, rreth Brem-sur-Mer, Mareuil-sur-Lay-Dissais, Vix dhe Pissotte .
- 1 2 Populations légales 2019: 85 Vendée, INSEE
- ↑ Davies, Michael (1997). For Altar and Throne. St. Paul, MN: Remnant Press. fq. 98. ISBN 1890740004.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)