Elefantidët

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Elefantidët
Vargu kohor: Poloceni-Holoceni
Elephas maximus (Bandipur).jpg
Një elefant aziatik mashkull (Elaphas maximus) në Parkun Kombëtar të Bandipurit, Indi.
Klasifikimi shkencor
Mbretëria:
Filumi:
Klasa:
Rendi:
Superfamilja:
Familja:
Elefantidët

Gray, 1821

Elefantidët është një familje gjitarësh të mëdhenj barngrënës të quajtur kolektivisht elefantë dhe mamuthë. Këta janë gjitarë të mëdhenj tokësorë me një feçkë të modifikuar në një theçkë dhe dhëmbë të modifikuar në çataj. Shumica e gjinive dhe llojeve në familje janë zhdukur. Vetëm dy gjini, Loxodonta (elefantët afrikanë) dhe Elephas (elefantët aziatikë), jetojnë.

Familja u përshkrua për herë të parë nga John Edward Gray në vitin 1821,[1] dhe më vonë u caktua në gradat taksonomike brenda rendit Proboshidea. Elefantidët janë rishikuar nga autorë të ndryshëm për të përfshirë ose përjashtuar gjenerata të tjera proboskide të zhdukura.

Klasifikimi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

2rightarrow (Nuvola colors).svg Shiko gjithashtu artikujt Lista e elefantidëve dhe Elefantët
Pllakëza "Njeriu, dhe elefant" nga Hawkins Një pamje krahasuese e kornizës njerëzore dhe shtazore, 1860

Klasifikimi shkencor i taksave Elefantidët përfshin një rekord të gjerë të mostrave fosile, gjatë miliona viteve, disa prej të cilave ekzistuan deri në fund të epokës së fundit të akullit. Disa lloje janë zhdukur kohët e fundit. Zbulimi i ekzemplarëve të rinj dhe kladistika e propozuar kanë rezultuar në rishikime sistematike të familjes dhe proboskideve të lidhur.

Elefantidët klasifikohen në mënyrë joformale si familja e elefantëve, ose në një kontekst paleobiologjik si elefantë dhe mamuthë. Emri i zakonshëm elefant i referohet kryesisht taksave të gjalla, elefantëve modernë, por gjithashtu mund t'i referohet një shumëllojshmërie të llojeve të zhdukura, si brenda kësaj familje ashtu edhe në të tjerat. Anëtarët e tjerë të Elephantidae, veçanërisht anëtarët e gjinisë Mammuthus, zakonisht quhen mamuthë.

Familja u nda nga një paraardhës i përbashkët i mastodonëve të Mammutidae. Klasifikimi i proboskideve është i paqëndrueshëm dhe është rishikuar shpesh.

Kladogrami i mëposhtëm tregon vendosjen e gjinisë Mammuthus midis proboskideve të tjerë, bazuar në një studim të vitit 2007 të karakteristikave hyoid:

Elephantidae
Elephantinae
Loxodontini

Loxodonta (2 lloje) Elephas africanus - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - (white background).jpg

  (Elefantët afrikan)  
Elephantini
daggerPalaeoloxodontina        

daggerPalaeoloxodonElephas-antiquus.jpg

Elephantina
Elephas

(3~6 lloje) Indian elephant white background.jpg

  (Elefantët aziatik)  
daggerMammuthus

Mammuthus trogontherii122DB.jpg

  (Mammoths)  

Sidoqoftë, një studim i vitit 2017 i ADN -së mitokondriale dhe bërthamore e vendosi Palaeoloxodon si më të lidhur me Loxodonta (në veçanti, elefanti i pyjeve afrikane) sesa me Elephantina.[2]

Sistematika e nënllojeve të gjalla dhe llojeve të elefantëve modernë ka pësuar disa rishikime. Një listë e Elephantidae ekzistuese përfshin:

Elefantidët
Loxodonta (Afrikan)
L. africana Elefanti i savanës afrikane
L. cyclotis Elefant i pyjeve afrikane
Elephas (Aziatik)
E. maximus Elefanti aziatik
E. m. maximus Elefanti i Sri Lankës
E. m. indicus Elefanti indian
E. m. sumatranus Elefanti sumatran
E. m. borneensis Elefanti i Borneos

Historia evolucionare[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Evolucioni i elefantëve nga Eoceni i lashtë (poshtë) në ditët moderne (lart)

Edhe pse dëshmitë fosile janë të pasigurta, duke krahasuar gjenet, shkencëtarët kanë zbuluar dëshmi se elefantidët dhe proboskidët e tjerë ndajnë një prejardhje të largët me Sireninë (lopët e detit) dhe Hyracoidea (hyrax). Këta janë caktuar, së bashku me demostilianët dhe embrithopodët e zhdukur, në klanë Paenungulata. Në të kaluarën e largët, anëtarët e familjeve të ndryshme të hiraksit u rritën në madhësi të mëdha, dhe paraardhësi i përbashkët i të tre familjeve moderne mendohet të ketë qenë një lloj hyracoid amfib. Një hipotezë është se këto kafshë kaluan pjesën më të madhe të kohës nën ujë, duke përdorur trungjet e tyre si snorkels për frymëmarrje. Elefantët modernë kanë këtë aftësi dhe dihet që notojnë në atë mënyrë deri në gjashtë orë dhe 50 km (31 mi).

Në të kaluarën, një varietet shumë më i gjerë i gjinive dhe specieve u gjet, duke përfshirë mamuthët dhe stegodonët.

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Gray, John Edward (1821). "On the natural arrangement of vertebrose animals". London Medical Repository (në anglisht). 15: 297–310.
  2. ^ Yates, Diana. "Genetic study shakes up the elephant family tree". news.illinois.edu (në anglisht). Marrë më 2021-09-17.