Eutropi

Portret i Eutropit nga një miniaturë e shekullit të X

Eutropi (363–387) ishte një zyrtar dhe historian romak. Libri i tij, Breviarium Historiae Romanae, përmbledh ngjarjet që nga Themelimi i Romës në shekullin VIII para Krishtit, deri në jetën e autorit. I vlerësuar nga brezat e mëvonshëm për paraqitjen e tij të qartë dhe stilin e të shkruarit, Breviarium mund të përdoret si një shtesë e teksteve historike romake më gjithëpërfshirëse, që kanë mbijetuar në gjendje fragmentare.

Në veprën e Eutropit gjejmë të dhëna të rëndësishme edhe mbi historinë e Ilirikut në periudhën që nga fundi i shekullit të III e deri në gjysmën e parë të shekullit të IV. Të dhënat e tij mbështeten në një histori perandorake të zhdukur ose në një kronikë të kohës së Konstantinit. Disa nga ngjarjet e përshkruara i ka jetuar edhe vetë autori.

Jeta

Prejardhja e saktë dhe vendlindja e Eutropit është e diskutueshme. Disa studiues pretendojnë se ai ka lindur në Burdigala (Bordo) dhe ishte një doktor i mjekësisë. Të tjerë, megjithatë, më së shumti Harold W. Bird, i kanë hedhur poshtë këto pretendime si shumë të pamundura. Eutropi është përmendur si 'italian' në burime të tjera dhe supozohet se ka pasur prona në Azi. Përveç kësaj, emri i tij ishte grek, duke e bërë të pamundur që ai të vinte nga Galia. Konfuzioni për këtë ka lindur për faktin se Eutropi ishte një emër popullor në antikitetin e vonë. Megjithatë, ai ishte pothuajse me siguri një pagan dhe mbeti i tillë nën pasardhësit e krishterë të perandorit Julian.

Ai shërbeu si sekretar perandorak (magister memoriae) në Kostandinopojë. Ai shoqëroi Julian Apostatin (mb 361-363) në ekspeditën e tij kundër Parthëve në vitin 363. Ai i mbijetoi të paktën si vonë si mbretërimit të perandorit Valens (364-378), të cilit ia kushtoi Përmbledhje e tij e historisë romake. Eutropi mund të ketë qenë i njëjti Eutrop që ishte prokonsull, ose guvernator i Azisë nga viti 371, deri në vitin 372. Ai mund të ketë qenë gjithashtu prefekt pretorian i provincave ilire nga viti 380, deri në vitin 381, si dhe mund të ketë qenë konsull në vitin 387.

Vepra

Përmbledhja e tij e Historisë Romake (Breviarium Historiae Romanae) është një përmbledhje me dhjetë kapituj e historisë romake që nga themelimi i saj deri në mbretërimin e shkurtër të Jovianit. Ai u përpilua me kujdes të konsiderueshëm nga autoritetet më të aksesueshme; ishte shkruar me një stil të qartë dhe të thjeshtë; dhe subjektet e tij i trajton me paanshmëri të përgjithshme. Mesazhi i librit ishte i thjeshtë, se romakët i kapërcejnë gjithmonë problemet e tyre. Kjo temë u bë veçanërisht e rëndësishme pas Betejës së Adrianopolit. Eutropi theksoi rëndësinë e Senatit në punën e tij. Kjo është ndoshta këshilla e fshehtë për Valensin. Për periudhën republikane, Eutropi varej nga një mishërim i Livit. Për Perandorinë, ai duket se ka përdorur Suetonin dhe Enmannsche Kaisergeschichte tani të humbur. Në fund, ndoshta ai përdori përvojat e tij personale. Fakti që vepra përfundon me mbretërimin e Jovianit nënkupton se ajo është shkruar gjatë mbretërimit ose të Valentinianit I ose të Valensit. Nëse kjo do të ishte e vërtetë, atëherë vepra do të shkruhej midis viteve 364 dhe 378.

Trashëgimia

Vlera e Përmbledhjes së tij është e vogël, por ndonjëherë plotëson një boshllëk të lënë nga të dhënat më autoritare. Është veçanërisht e dobishme për historianët për rrëfimin e saj për Luftën e Parë Punike, pasi asnjë kopje e librave origjinalë të Livit për atë periudhë nuk ka mbijetuar.

Virtytet e tij stilistike dhe metodologjike bënë që ai të përdorej shumë nga kronikët e mëvonshëm romakë. Në veçanti, ai mori botime të zgjeruara nga Paul Diakoni dhe Landolf Sagax, që përsëritën tekstin origjinal dhe më pas e vazhduan atë në mbretërimin e Justinianit të Madh dhe Leo Armenit. Është përkthyer në greqisht nga Paeaniusi rreth vitit 380 dhe nga Capito Lycius në shekullin e VI. Përkthimi i fundit ka mbijetuar pothuajse në tërësi.

Edhe pse stili i Eutropit përmban disa veçori, stili i thjeshtë i veprës e bëri atë një libër të preferuar shkollor fillor latin për një kohë të gjatë. Një botim shkencor u përpilua nga H. Droysen në vitin 1879, që përmbante botimin grek të Capito Lycius dhe botimet e zgjeruara latine të Paulit dhe Landolfit. Ka pasur shumë botime dhe përkthime në anglisht, duke përfshirë të Birdit.

Shih edhe

• Aurel Viktori
• Olimpiodori i Tebës
• Tit Livi
• Polibi
• Suetoni
• Apiani
• Dion Kasi
• Jordanes
• Paulus Diaconus
• Iliria
• Antikiteti
• Perandoria Romake
• Perandoria Romake Perëndimore

Literatura

• Chisholm, Hugh, red. (1911). "Eutropius". Encyclopædia Britannica. volumi 9 (Botimi i 11-të). Cambridge University Press. fq. 958.
• Bird, Harold W., red. (1993), Eutropius: Breviarium (në anglisht), Liverpul: Liverpool University Press, ISBN 978-085323208-7
• Den Boer, Willem (1972), Some Minor Roman Historians (në anglisht), Leiden: Brill, fq. 114 & seq., ISBN 90-04-03545-1
• Lieu, Samuel N. C., red. (1998). "Eutropius". Encyclopaedia Iranica (në anglisht). Vëll. IX, Fasc. 1. fq. 77.

Lidhje të jashtme

• Online version of a 1559/61 Basel edition of the Breviarium with detailed comments by Glareanus and other humanists (Latin)
• Eutropius, Abridgement of Roman History, John Selby Watson (translator), (1853) (from Forum Romanum; both Latin text and English translation)
• Eutropius, Abridgement of Roman History, John Selby Watson (translator), (1886) (from The Tertullian Project; only English translation)
• Eutropius, Abridgement of Roman History, Lamberto Bozzi (translator), (2019) (from CRT Pesaro; both Latin text and English translation)
• Eutropius, Eutropii Breviarium (from The Latin Library; only Latin text)
• Eutropius, Eutropi Breviarium ab urbe condita cum versionibus graecis et Pauli Landolfique additamentis, Ed. Droysen, Hans. (from Monumenta Germaniae Historica Digital); Image files include the preface, Greek and Latin text, critical apparatus, appendices and indices
• The Chinese translation of Eutropi Breviarium