Qilin

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Statuja Qilin në Pallatin e Verës, Kinë. U ndërtua gjatë sundimit të Perandorit Qianlong

Qilin (Kinezisht: 麒麟), ose kirinjaponisht, është një krijesë kimera mitike, e njohur në kulturat kineze dhe kulturat e tjera të Azisë Lindore, që thuhet të shfaqet me ardhjen e afërt ose kalimin e një sundimtari të urtë ose të shquar.[1] Qilin është një lloj specifik i familjes mitologjike lin të bishave me një brirë.

Origjina[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referimet më të hershme për qilin janë në shekullin e 5-të era e re Zuo Zhuan. Qilin bëri paraqitje në një shumëllojshmëri të veprave të mëpasshme të historisë dhe trillimeve kineze, të tilla si Feng Shen Bang. Perandori Wu i Han si duket kapi një qilin të gjallë në vitin 122 e.r, megjithëse Sima Qian ishte skeptik për këtë.

Imazhi legjendar i qilin u shoqërua me imazhin e gjirafave në dinastinë Ming..[2][3] Identifikimi i qilin me gjirafat filloi pas udhëtimit të Zheng He në Afrikën Lindore. Dinastia Ming bleu gjirafë nga tregtarët somalezë së bashku me zebra, temjan dhe kafshë të ndryshme ekzotike.[4] Flota e Zheng He solli përsëri dy gjirafa në Nanjing, dhe ato u quajtën "qilins".[5] Perandori shpalli gjirafat krijesa magjike, kapja e të cilave sinjalizoi madhështinë e fuqisë së tij.

Identifikimi midis qilin dhe gjirafës mbështetet nga disa atribute të qilin, përfshirë këtu vegjetarianizmin dhe natyrën e qetë. Aftësia e tij e njohur për të "ecur në bar pa e shqetësuar atë" mund të lidhet me këmbët e gjata dhe të holla të gjirafës. Identifikimi i qilin me gjirafat ka pasur ndikim të qëndrueshëm: edhe sot, e njëjta fjalë përdoret për kafshën mitike dhe gjirafat në të dyja koreane dhe japoneze.[6]

Përshkrimi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Qilin në përgjithësi kanë karakteristika e dragoit kinezë. Veçanërisht kokat e tyre, sytë me qerpikë të trashë, flokët që rrjedhin gjithmonë lart dhe mjekra. Trupi është i shkallëzuar plotësisht ose pjesërisht dhe shpesh është në formë si një ka, dre dhe kali. Ato tregohen gjithmonë me thonj të thurur. Në kohët moderne, përshkrimet e qilin shpesh janë shkrirë me konceptin Perëndimor të njëbrirëshit.

Brirët e dragoit kinezë janë të ngjajshme me brirët e qilin. Dragonjtë në Kinë gjithashtu përshkruhen më së shpeshti si të artë, prandaj përshkrimet më të zakonshme të qilin janë gjithashtu të arta, por nuk kufizohen vetëm në ar, dhe mund të jenë çdo ngjyrë e ylberit, shumëngjyrësh dhe ngjyrave të ndryshme të leshit ose të fshehta.

Sipas mitologjisë taoiste, megjithëse mund të duken të frikshme, qilin vetëm ndëshkojnë të pabesët, kështu që ekzistojnë disa ndryshime të gjykimeve dhe gjykimeve gjyqësore të bazuara në qilin hyjnisht duke ditur nëse një i pandehur ishte i mirë ose i keq, dhe fajtor ose i pafajshëm, në traditë dhe tregimet e lashta.

Legjendat tregojnë se qilin janë shfaqur në kopshtin e Perandorit legjendar të Verdhë dhe në kryeqytetin e Perandorit Yao. Të dyja ngjarjet dëshmuan për natyrën dashamirëse të pushtetarëve. Sipas legjendës thuhet se lindja e sherebelës së madhe Konfuci ishte parashikuar me ardhjen e një qilin.[1]

Qilin mendohet se janë një simbol i fatit, humbjeve të mira, mbrojtjes, prosperitetit, suksesit dhe jetëgjatësisë nga kinezët. Qilin janë gjithashtu një simbol i pjellorisë, dhe shpesh përshkruhen në dekorime si sjellja e një foshnje në një familje.

Vallëzimi Qilin[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në hierarkinë e vallëzimeve të kryera nga kinezët (vallëzimi i luanit, vallja e dragoit, etj.), ato renditen shumë lartë; e treta pas dragoit dhe feniksi që është më i larti.

Vallja Qilin ka nevojë për dy interpretues për secilin Qilin dhe është e zakonshme që Qilins të ndryshëm të shfaqen së bashku. Shumica e veprimeve ndodhin në krye të Qilin dhe të dy interpretuesit duhet të koordinohen për të treguar Qilin duke kërcyer në ajër.

Ashtu si vallja e luanit, edhe vallja Qilin shoqërohet nga një ekip muzikor dhe i cili i jep audiencës një aluzion të ardhjes së tyre.[7]

Në vallëzimin qilin, lëvizjet karakterizohen nga goditje të shpejta, të fuqishme të kokës. Vallëzimi Qilin shpesh vlerësohet si një vallëzim i vështirë për tu realizuar për shkak të peshës së kokës, qëndrimeve të përfshira dhe theksit në shpërthime të papritura të energjisë.

Në kulturën popullore[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Në librin e Jorge Luis Borges, Libri i Qenieve Imagjinare ekziston një pjesë në "Njëbrirëshi i Kinës".
  • Në filmin për fëmijë The Great Yokai War, heroi është kafshuar gjatë një feste në rrugë nga koka e bërë e kërcimtarit. Sipas zakonit vendor që e bën atë "kalorësin e kirin" të radhës, një hero që mposht yokai keqdashës, dhe ai është parë duke hipur në të bërë përmes qiellit në kulmin e filmit.
  • Në animen Dymbëdhjetë Mbretëri, bazuar në romanet fantastike të Fuyumi Ono, monarki i secilës mbretëri zgjidhet me një vepër, i cili më pas bëhet këshilltari i tij ose i saj kryesor.
  • Në fillim të 47 Ronin, një Kirin dërgohet të vrasë Lord Asano në pyllin e Akō, ku më pas është gjuajtur nga samurai i tij.
  • Personazhi i animes Naruto, Sasuke Uchiha përdorë Kirin si një bishë gjigande rrufeje. E bërë nga bubullima të pastra dhe ka aftësi të madhe shkatërruese.
  • Në anime One Piece, një krijesë dreri, me dhëmbë të mprehtë, kryesisht brirë të lakuara, të njollosura lesh në këmbët e saj, një flokë me flakë dhe vetullat me flakë u përdorë si një kafshë personale e Basil Hawkins në Wano Country arc. Kafsha i ngjan me një Kirin.

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ a b "qilin (Chinese mythology)". Encyclopædia Britannica. Marrë më 24 korrik 2011. 
  2. ^ 此“麟”非彼“麟”专家称萨摩麟并非传说中麒麟
  3. ^ 傳說中的聖獸--麒麟
  4. ^ Wilson, Samuel M. "The Emperor's Giraffe", Natural History Vol. 101, No. 12, December 1992 "Archived copy". Arkivuar nga origjinali më December 2, 2008. Marrë më 14 prill 2012. 
  5. ^ 傳世麒麟圖考察初稿 張之傑
  6. ^ Parker, J. T.:" The Mythic Chinese Unicorn"
  7. ^ "Qilin Dance 麒麟舞". Chinatownology.