Vedat Kokona

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Vedat Kokona
Vedat Kokona.jpg
Lindi më 7 gusht, 1913
Vendlindja Izmir, Perandoria Osmane
Vdiq më 14 tetor, 1998
Vendvdekja Tiranë, Shqipëri
Kombësia shqiptar
Nënshtetësia shqiptar
Profesioni shkrimtar, poet, leksikograf, përkthyes, pedagog, avokat
Titulli

Doktor “Honoris Causa”, Chevalier d’Ordre des Arts et des Lettres,

Palma Akademike

Vedat Kokona (Izmir, 7 gusht 1913 - 14 tetor 1998) ishte një shkrimtar, përkthyes dhe leksikolog shqiptar, i shekullit të 20-të, i njohur edhe për fjalorët e tij dygjuhësh anglisht-shqip dhe frëngjisht-shqip dhe për kontributin e tij në leksikologjinë dhe leksikografinë shqiptare.

Jetëshkrimi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Vedat Kokona u lind më 8 gusht 1913, në Izmir, nga një familje qytetare gjirokastrite. I ati, Elmazi, ishte avokat. Më 1920 kthehet në Tiranë, ku kreu shkollën fillore dhe më pas vijoi mësimet në Liceun e Korçës. Gjatë studimeve në këtë shkollë, më 1935, Kokona fitoi çmim në një konkurs letrar. Çmimi ishte një aparat fotografik Kodak, që e ëndërronte, dhe një botim i bukur poezish të Lamartenit[1].

Po atë vit nisi studimet e larta në Paris, Francë për drejtësi, ku ndenji deri në fillim të 1939-s. Me t’u kthyer në Shqipërinë e pushtuar, punoi si mësues i gjuhës frënge në po atë shkollë të mesme të Korçës, ku kishte qenë nxënës.

Më 1941 u transferua në Gjimnazin e Shtetit në Tiranë, ku dha mësim për një vit. Për shkak të trysnisë politike dha dorëheqjen më 1942 dhe i hyri profesionit të tij të fillimit, avokatisë. Në shkurt 1944, së bashku me Mitrush Kutelin, Nexhat Hakiun dhe Sterjo Spassen, themeloi dhe kryesoi redaksinë e së përdyjavshmes Revista letrare, jetëshkurtër, por me ndikim në jetën kulturore, e cila më pas do të damkosej si fashiste.

Në vitet e para të pasluftës, i padëshirueshëm si avokat, ai iu kthye punës si mësues i frëngjishtes në një shkollë të mesme në Tiranë, kurse nga 1949 deri më 1965 punoi si përkthyes në Shtëpinë Botuese Shtetërore “Naim Frashëri”. Nga 1965 e deri sa doli në pension dha frëngjishten në Universitetin e Tiranës[2].

Vepra[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Vepra origjinale[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Si fryt i çmimit që fitoi në vitin e fundit të liceut, udhëtoi në Itali, Gjermani, Suedi dhe Danimarkë. Pas këtyre udhëtimeve do të shkruante dhe botonte ditarin me shënime udhëtimi Nga Tirana në Stokholm, Tiranë 1935, një nga librat e parë të këtij lloji të botuar në gjuhën shqipe.

Gjatë luftës botoi dy vëllime me poezi, Dritë dhe hije, Tiranë 1939, përmbledhje me nëntëmbëdhjetë vjersha introspektive dashurie, dhe atë me satira, Shtatë prilli, Mussoliniada, Tiranë 1943. Si prozator, Kokona përmendet kryesisht për vëllimin Yje të këputur, Tiranë 1940, përmbledhje e shtatë tregimeve me frymë moderniste, që e paraqitnin si një ndër prozatorët më të talentuar e më origjinalë të viteve të luftës sipas Elsit. Ndër veprat e mëvonshme të Kokonës janë romani me dy pjesë Me valët e jetës, Tiranë 1961, 1965, dhe drama Hijet e natës, Tiranë 1966[2].

Përkthime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Përkthimin e parë e bëri që në vitet '30 kur botoi në të përkohshmen "Illyria" me kryeredaktor Ernest Koliqin, poezinë "Njerëz të varfër" të Hygoit, për të cilën e përgëzuan Koliqi dhe diplomati Fico[1].

Vedat Kokona përktheu shumë klasikë të letërsisë së përbotshme, si Pier Kornejin, Zhan Rasinin, Shekspirin dhe Tolstoin, Gorkin, Xhon Gollsuorthin, Dikensin, Aleksandr Bekun, Rabindranat Tagoran dhe Ernest Heminguejin, etj, si dhe hartoi fjalorët mjaft të kërkuar frëngjisht-shqip dhe shqip-frëngjisht[2][3].

Kokona ka sjellë në shqip rreth 15 mijë vargje nga poezia botërore. Ai ishte një nga përkthyesit kryesorë nga frëngjishtja, italishtja, anglishtja dhe rusishtja. Me urdhër të nomenklaturave partiake përktheu shumë raporte kongresesh të partisë, rinisë, të Bashkimeve Profesionale e të gruas, që nga Kongresi i Parë e deri tek i shtati. Gjithashtu, ka botuar 30-40 vëllime të përkthyera me urdhër nga lart, nga nomenklatura komuniste[nevojitet citimi].

Nderime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Vedat Kokona mban titullin doktor "Honoris Causa" i Universitetit të Tiranës, dhe është nderuar me titujt e dhënë nga Republika Franceze “Kalorës i Urdhrit të Arteve dhe të Letërsisë” më 1995 dhe “Oficeri i Urdhrit të Palmave” më 1996.

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ a b Valeria Dedaj, Vepra e Vedat Kokonës, jashtë programeve shkollore, Shekulli, 3 gusht 2013.
  2. ^ a b c Robert Elsie (1995), Histori e Letërsisë Shqiptare, përktheu Abdurrahman Myftiu, Tirana & Peja: Dukagjini, 1997.
  3. ^ Ekspozita Vedat Kokona (1913 - 2013), Biblioteka Kombëtare online, bksh.al.