Wikipedia:Çfarë Wikipedia nuk është

Wikipedia është një enciklopedi online dhe, si një mjet për këtë qëllim, një komunitet online individësh të interesuar në ndërtimin dhe përdorimin e një enciklopedie me cilësi të lartë në frymën e respektit reciprok. Prandaj, ka disa gjëra që Wikipedia nuk është.

Stili dhe formati

Wikipedia nuk është enciklopedi në letër

Wikipedia nuk është një enciklopedi në letër, por një projekt digjital enciklopedik. Përveç vërtetueshmërisë dhe pika të tjera të paraqitura në këtë faqe, nuk ka asnjë kufizim praktik për numrin e temave që Wikipedia mund të mbulojë dhe as një sasi të përgjithshme të përmbajtjes. Megjithatë, ekziston një dallim i rëndësishëm midis çfarë "mund" të bëhet, dhe çfarë "duhet" të bëhet, e cila është e mbuluar në pjesën Përmbajtja enciklopedike më poshtë. Por kjo politikë nuk do të thotë që artikujt mund të përfshijnë gjithçka; artikujt duhet t'i përmbahen politikave të përmbajtjeve të përshtatshme, veçanërisht ato të mbuluara në Pesë shtyllat.

Mbajtja e artikujve në një madhësi të arsyeshme është e rëndësishme për të mbajtur Wikipedinë të qasshëm pa barriera, sidomos për lexuesit që përdorin telefonët celularë, pasi ajo ndikon direkt në kohën e shkarkimit të faqes (shiko Madhësia e artikullit). Ndarja e artikujve të gjatë në pjesë duke lënë një përmbledhje të përshtatshme është një pjesë e natyrshme e rritjes për një temë (shiko Stili përmbledhës). Librat e enciklopedive i mbulojnë disa tema me artikuj të shkurtër, të pandryshueshëm, ndërsa ne mund të përfshijmë më shumë informacion, duke siguruar hallka të jashtme, dhe përditësuar më shpejt. Për disa nga mënyrat e tjera në të cilat Wikipedia ndryshon nga një botim i shtypur në letër, shiko Manualin e Stilit.

Përmbajtja enciklopedike

Në çdo enciklopedi, informacioni nuk mund të përfshihet vetëm pse është i vërtetë apo i dobishëm. Një artikull enciklopedik nuk duhet të jetë një paraqitje e plotë të gjitha detajeve të mundshme. Përkundrazi, një artikull është një përmbledhje e njohurive të pranueshme që lidhen me subjektin e tij. Pohimet e vërtetueshme dhe me burime informacioni duhet të trajtohen me peshën e duhur. Edhe pse ka debate rreth meritave enciklopedike të disa klasave të tematikave, marrëveshja është që këto më poshtë janë shembuj të mirë të asaj çfarë Wikipedia nuk është. Shembujt nën secilin seksion nuk kanë qëllimin të trajtojnë gjithçka.

Wikipedia nuk është fjalor

Wikipedia nuk është një fjalor, ose një udhëzues përdorimi ose zhargonesh. Për një wiki që është fjalor, vizitojeni projektin tonë simotër WikiFjalori. Definimet e munguara të fjalorit duhet të kontribohen aty. Artikujt e Wikipedisë nuk janë:

1. Përkufizime/definime. Artikujt duhet të fillojnë me një përshkrim ose përkufizim të mirë, por artikujt që përmbajnë asgjë më shumë se një përkufizim duhet të zgjerohen me përmbajtje shtesë enciklopedike. Nëse ata nuk mund të zgjerohen, Wikipedia nuk është vendi për ta. Do të ishte mirë që ata të vendosen tek WikiFjalori.

1. Fjalor tematikash. Artikujt enciklopedikë janë rreth një personi ose një grupi, një koncepti, një vendi, një gjëje, një ngjarjeje, etj. Në disa raste, një fjalë ose frazë e vetme mund të jetë një subjekt enciklopedik, të tilla si "Maqedonia" (qoftë vet fjala si temë historike, apo vendi). Megjithatë, artikujt rrallë, nëse fare, përmbajnë më shumë se një përkufizim të veçantë ose përdorimin e titullit të artikullit. Artikuj rreth rëndësisë kulturore ose matematike të numrave individualë janë gjithashtu të pranueshëm.

1. Udhëzime të përdorimeve, zhargoneve, apo shprehjeve idiomatike. Artikuj përshkrues për gjuhët, dialektet, apo llojet e zhargoneve janë të dëshirueshme, por jo udhëzimet për përdorimin e tyre.

Wikipedia nuk është botues i mendimeve origjinale

Wikipedia nuk është një vend për të publikuar mendimet dhe analizat tuaja ose të publikojë informacion të ri. Ajo është përmbledhje e hulumtimeve ekzistuese dhe burimeve të vërtetueshme dytesore. Për të zbatuar politikën tonë të hulumtimeve origjinale, ju lutemi mos e përdorni Wikipedinë për çfarë përcaktohet më poshtë:

1. Kërkime shkencore (origjinale) fillestare, të tilla si propozime teorish dhe zgjidhjesh, ide origjinale, përcaktim termash, krijim fjalësh të reja, etj. Nëse ju keni përfunduar hulumtime fillestare në një temë, rezultatet tuaja duhet të publikohen në vende të tjera, si revista shkencore, forma të tjera të shtypit, hulumtimet e hapura, apo botime të respektuara në internet. Wikipedia mund të raportojë në lidhje me punën tuaj, pasi ajo është botuar dhe bëhet pjesë e njohurive të pranuara, megjithatë, citimet e burimeve të besueshme të tilla janë të nevojshme për të treguar se materiali është i verifikueshëm, dhe jo thjesht mendimi i redaktorit.
2. Shpikje personale. Nëse ju ose një mik(eshë) shpik një fjalë, një lojë të pijesh, ose një lloj të ri lëvizjeje vallzimi, kjo nuk është e mjaftueshme të jetë një artikull deri sa burime tjera të shumta, të pavarura, të besueshme të raportojnë mbi të.
3. Ese personale që shprehin ndjenjat tuaja të veçanta në lidhje me një temë (dhe jo mendimin e ekspertëve). Edhe pse Wikipedia është krijuar të paraqesë njohuritë njerëzore, ajo nuk është një mjet që mendimet personale t'i bëjë pjesë të njohurive të tilla. Në situatën e pazakontë, ku mendimet e një individi janë të mjaft të rëndësishme për t'u diskutuar, është e preferueshme për të lënë njerëzit e tjerë të shkruajnë rreth tyre. Ese personale mbi tema në lidhje me Wikipedinë janë të mirëpritura në faqen tuaj të përdoruesit ose në Meta Wiki. Esetë rreth Wikipedisë nga kontribuesit e vet gjenden brenda kategorisë Ese të Wikipedisë.
4. Forum diskutimesh. Ju lutemi të përpiqeni të qëndroni në detyrën e krijimit të një enciklopedie. Ju mund të bisedoni me përdorues të tjerë rreth tematikave të lidhura me Wikipedian në faqet e tyre personale, dhe duhet ti zgjidhni problemet me artikujt në faqet e diskutimit të artikullit, por ju lutem i bëni diskutimet në artikull. Përveç kësaj, duhet të keni parasysh se faqet e diskutimit të artikullit ekzistojnë që të diskutohet se si të përmirësohet artikulli. Faqet e diskutimit të artikullit nuk janë thjesht faqe diskutimesh të përgjithshme rreth temës së artikullit, as nuk janë faqe udhëzuese për instruksione ose ndihmë teknike. Në qoftë se ju dëshironi të kërkoni udhëzime ose ndihmë teknike rreth funksionimit të Wikipedisë drejtojuni artikujve të ndryshëm me udhëzime dhe rregulla të Wikipedisë ose përdoruesve të tjerë me eksperiencë.

Wikipedia nuk është një podium propagande apo mjet promovimi

Wikipedia nuk është një podium, fushëbetejë, ose mjet për propagandë dhe reklamë. Kjo vlen për artikujt, kategoritë, stampat, diskutimet në faqen diskutuese dhe faqet e përdoruesit. Prandaj, përmbajtjet në Wikipedia nuk janë për:

1. Avokatim, propagandë ose rekrutim të çdo lloji: tregëtare, politike, fetare, kombëtare, sportive, etj. Një artikull mund të raportojë objektivisht për gjëra të tilla, për aq kohë sa një përpjekje e tillë bëhet për të përshkruar këtë temë nga një pikëpamje asnjanëse.
2. Pjesë opinionesh. Edhe pse disa tema, veçanërisht ato në lidhje me çështjet aktuale dhe politike, mund të ndezin pasionet dhe mund të provokojnë njerëzit që të "hipin në podium", Wikipedia nuk është vendi për këtë. Artikujt duhet të jenë të balancuar për ti vënë tematikat, veçanërisht ato për ngjarjet aktuale, në një perspektivë të arsyeshme, dhe që të përfaqësojnë pikëpamje asnjanëse. Për më tepër, autorët e Wikipedisë duhet të përpiqen për të shkruar artikuj që nuk e humbin aktualitetin shpejt.
3. Përhapje skandalesh, ose përhapje thashethemesh. Artikujt rreth njerëzve që jetojnë kërkohet që të përmbushin një standard të lartë në veçanti, pasi ato mund të jenë jo të vërteta dhe dëmtojnë reputacionin e personit ose cënojnë intimitetin e tij. Artikuj nuk duhet të shkruhen qëllimisht për të sulmuar reputacionin e një personi tjetër.
4. Vetë-promovim. Mund të jetë joshëse të shkruash në lidhje me veten apo projekte në të cilat ju keni një përfshirje të fortë personale. Por kur shkruani për vehten nuk do të jeni neutralë, sepse do të paraqisni vetëm anët pozitive.
5. Reklama. Të gjitha informatat në lidhje me kompanitë dhe produktet shkruhen në një stil objektiv dhe të paanshëm. Të gjitha temat e artikullit duhet të jenë të verifikueshme, me burime të pavarura, të palëve të treta. Wikipedia nuk mbështet as organizata as zbaton programet e tyre.

Wikipedia nuk është fototekë, mediatekë apo një direktori e lidhjeve

Wikipedia as nuk është një vend për të ristrehuar fotografi, as një direktori për lidhje, fotografi apo skeda mediale. Artikujt në Wikipedia nuk janë veç koleksione të:

1. Lidhjeve (linqeve) në internet apo direktorive të internetit. Nuk ka asnjë të keqe me shtimin e lidhjeve relevante dhe të dobishme në seksionin e lidhjeve të jashtme brenda një artikulli; mirëpo, listat e tepruara mund ta ngulfatin një artikull dhe ta shtyjë më larg prej qëllimit të Wikipedisë. Në artikujt rreth temave me shumë faqe nga tifozët e vet, për shembull, një lidhje drejt një faqeje tifoze mund të jetë e përshtatshme. Për më shumë udhëzime, shiko Wikipedia:Lidhjet e jashtme.
2. Lidhjeve të brendshme, përveç në faqet e kthjellimit kur një titull i faqes është shumëkuptimësh, dhe për listat për shfletim ose për të ndihmuar me organizimin e artikujve dhe shfletim.
3. Materialit të pasurisë publike apo materialit tjetër burimor si p.sh. libra të tërë apo kode burimore, dokumente origjinale historike, letra, ligje, proklamacione, dhe materiale të tjera burimore që janë vetëm të dobishme kur prezantohen me fjalosjen dhe renditjen e tyre origjinale të patjetërsuar. Kopjet e plota të burimeve parësore mund të shkojnë në Wikisource, por jo në Wikipedia.
4. Fotografive apo skedave mediale pa asnjë tekst shoqërues. Nëse keni interes për të prezantuar një foto, ju lutemi të ofroni një kontekst enciklopedik, ose konsideroni që ta shtoni në Wikimedia Commons.

Wikipedia nuk është blog, shërbim i strehimit në ueb, rrjet social, apo faqe përkujtimore

Wikipedia nuk është një rrjet social si Facebook, Twitter, YouTube apo Instagram, as një lojë e rrjeteve sociale. Nuk është vendi për ta strehuar një faqe interneti, blog, wiki, CV, apo skedat e juaja personale. Faqet e Wikipedisë, duke përfshirë ato në hapësirën e përdoruesit, nuk janë:

1. Uebfaqe personale. Wikipedianët kanë faqe individuale të përdoruesve, por ato duhet të përdoren kryesisht për të prezantuar informata relevante ndaj veprimtarisë në enciklopedi. Informatat e kufizuara autobiografike lejohen, mirëpo faqet e përdoruesve nuk shërbejnë si uebfaqe personale, blogje, apo inventare për materiale të shumta të palidhura me bashkëpunimin në Wikipedia. Nëse doni të postoni CV-në tuaj apo të krijoni një faqe në internet, ju lutemi të përdorni një prej shumë ofruesve falas në internet apo ndonjë strehim me kompaninë tuaj të shërbimit të internetit. Faqet e përdoruesve në Wikipedia nuk mund të jenë profile të një rrjeti social apo të fokusohen në zbavitje, por më tepër të ofrojnë një themel për bashkëpunim efektiv. Faqet humoristike që i referohen Wikipedisë në ndonjë mënyrë mund të krijohen në një emërhapësirë të duhur.
2. Depo të skedave. Ju lutemi të ngarkoni vetëm skeda që përdoren (apo mund të përdoren) në artikuj enciklopedikë apo faqe të projektit; çdo gjë tjetër (p.sh. fotot personale) do të fshihet. Idealisht, skeat me leje të lirë duhet të ngarkohen në Wikimedia Commons, prej nga mund të përcillen në Wikipedia.
3. Faqe takimi. Wikipedia nuk është një vend i përshtatshëm për të vijuar marrëdhënie apo raste seksuale. Faqet e përdoruesve që ecin përtej shprehjeve të gjera të orientimit seksual nuk pranohen.
4. Përkujtime. Temat e artikujve enciklopedikë të Wikipedisë duhet të plotësojnë kriteret e shquarësisë. Wikipedia nuk është vend për të përkujtuar shokët, të afërmit, të njohurit apo të tjerët njerëz të vdekur që nuk plotësojnë kritere të tilla.
5. Përmbajtje për projekte pa lidhje me Wikipedinë. Mos ruani materiale pa ndërlidhje me Wikipedinë, duke përfshirë në hapësirën e përdoruesit.

Nëse jeni i interesuar për të përdorur teknologjinë wiki për një bashkëpunim rreth diçkaje tjetër, edhe qoftë një faqe e vetme, ekzistojnë shumë faqe pa dhe me pagesë që ofrojnë strehim wiki apo strehim në internet (p.sh. Fandom, Google Sites, dhe shërbime tjera). Ju mund të instaloni shërbime wiki edhe në server tuajin.

Wikipedia nuk është gazetë

Wikipedia nuk është e shkruar në letër, kështu që redaktorët janë të inkurajuar të përfshijnë ngjarje të përditëshme në përmbajtjen e saj dhe të krijojnë artikuj mbi ngjarje të rëndësishme të kohës. Megjithatë, jo të gjitha ngjarjet e verifikueshme janë të përshtatshme për tu përfshirë në Wikipedia. Duhet të kini parasysh që artikujt e Wikipedisë nuk janë:

1. Gazetari. Wikipedia nuk duhet të ofrojë raporte lajmesh të dorës së parë mbi ngjarjet e sapondodhura. Wikipedia nuk përbën një burim fillestar. Megjithatë, projektet tona motra Wikisource dhe Wikinews bëjë pikërisht këtë, dhe kanë për qëllim të jenë burime kryesore. Wikipedia nuk ka shumë artikuj enciklopedikë mbi tema të një rëndësie historike që janë aktualisht në lajme, dhe që mund të përditësohen me informacionin e verifikuar kohët e fundit. Wikipedia gjithashtu nuk është e shkruar në stilin e lajmeve.
2. Raportim lajmesh.Ndërsa mbulimi lajmeve mund të jetë material informacioni i dobishëm për tema enciklopedike, shumica e ngjarjeve që përbëjnë lajm nuk kualifikohen për tu përfshirë në Wikipedia. Për shembull, raportimi i lajmeve rutinë në gjëra të tilla si deklarata, sporte, ose njerëz të famshëm, nuk është një bazë e mjaftueshme për përfshirjen në enciklopedi. Përfshirja e informacioneve mbi zhvillimet e fundit nganjëherë është e përshtatshme, por lajmet papritura nuk duhet të theksohen ose të trajtohen ndryshe ndryshe nga informacionet e tjera.
3. Kush është dikush. Edhe kur një ngjarje e bujshme, personat e përfshirë në të mund të mos jenë. Përveç rastit kur raportimi i lajmeve për një individ shkon përtej kontekstit të një ngjarje të vetme, mbulimi i atij individi duhet të jetë i kufizuar vetëm në artikullin rreth asaj ngjarjeje, në proporcion me rëndësinë e tyre për temën e përgjithshme.
4. Një ditar. Edhe kur një individ është i njohur, jo ​​të gjitha ngjarjet në të cilat ai përfshihet janë të rëndësishme. Për shembull, lajmet në lidhje me njerëz të famshëm dhe figura sportive mund të jenë shumë të shpeshta dhe të mbulojnë shumë vogëlsira, por përdorimi i të gjitha këtyre burime do të çonte në artikuj të mbingarkuar me detaje dhe ato do të dukeshin si një ditar. Jo çdo ndeshje e luajtur, gol i shënuar apo shtrëngim duarsh është mjaft i rëndësishëm për t'u përfshirë në biografinë e një personi.

Wikipedia nuk është një udhëzues teknik, libër udhëzimesh, tekst shkollor, apo revistë shkencore

Wikipedia është një referencë enciklopedike, nuk është një manual udhëzimi, udhëzues, ose tekst. Artikujt e Wikipedisë nuk duhet të lexohet si:

1. Udhëzues përdorimi. Edhe pse Wikipedia ka përshkrime të njerëzve, vendeve dhe gjërave, një artikull nuk duhet lexuar si një udhëzues përdorimi, si një artikull këshillash (ligjore, mjekësore etj.) ose si sugjerim. Të përshkruash për lexuesin se si njerëzit e tjerë apo gjërat përdorin diçka është enciklopedike. Të udhëzosh lexuesin se si të përdorë diçka nuk është enciklopedike.
2. Udhëzues turistik. Një artikull mbi Parisin duhet të përmendë monumentet, të tilla si Kulla Eiffel dhe Muzeu i Luvrit, por jo numrin e telefonit ose adresën e hotelit tuaj të preferuar, as çmimin aktual të një kafeje në Champs-Elysees.
3. Udhëzues video lojërash. Një artikull në lidhje me një video lojë duhet të përmbledhë veprimet kryesore që lojtari bën për të fituar ndeshjen, por jo listat e armëve, sendet, apo koncepte të përdorur në të.
4. Udhëzues interneti. Artikujt e Wikipedisë nuk duhet të ekzistojnë vetëm për të përshkruar natyrën, pamjen ose shërbimet e një faqeje interneti, por gjithashtu duhet ta përshkruajnë faqen e internetit në një mënyrë enciklopedike, duke ofruar detaje për arritjet e saj, ndikimin apo rëndësinë historike.
5. Tekst shkollor. Wikipedia është një referencë enciklopedike, jo një tekst shkollor. Qëllimi i Wikipedisë është që të paraqesë fakte, jo të japë mësime për një lëndë të caktuar.
6. Revistë shkencore. Një artikull i Wikipedisë nuk duhet të paraqitet duke menduar se lexuesi është njohës i mirë në fushën asaj teme. Hyrjet dhe seksionet fillestare të artikullit duhet të shkruhen në terma dhe koncepte të thjeshtë që mund të kuptohen nga çdo lexues i Wikipedisë pa ndonjë njohuri në fushën e dhënë para se të vazhdohet me shpjegime më të hollësishme të temës.

Wikipedia nuk është librari

Wikipedia nuk është bibliotekë apo arkivë personale e librave dhe dokumenteve. Sado që letërsia është e çmuar dhe trashëgimia duhet ruajtur, Wikipedia nuk është vendi i duhur për t'i arkivuar apo indeksuar ato. Prandaj, Wikipedia nuk është:

1. Bibliotekë. Përpos shkeljeve të mundshme të së drejtës së autorit, artikujt e Wikipedisë shërbejnë si përmbledhje enciklopedike e temave të shquara, dhe ndonjëherë qëllon një libër të jetë i shquar — kjo s'do me thënë që të gjitha librat janë të shquar e meritojnë një artikull.
2. Arkivë personale. Ne nuk i ruajmë dokumentet e juaja, meqë interesi i Wikipedisë është tek informimi i publikut rreth temave në interes publik e jo tek informatat e juaja private. Ne vetëm arkivojmë faqet dhe diskutimet rreth përdoruesve dhe vendimmarrjes në komunitetin tonë.

Komuniteti

Politikat e mësipërme janë rreth përmbatjes së Wikipedisë. Politikat e mëposhtme janë për drejtimin dhe proceset e Wikipedisë.

Wikipedia nuk është anarki

Wikipedia është e lirë dhe e hapur, por e kufizon lirinë dhe hapjen atje ku cënohet krijimin e një enciklopedie. Pra, Wikipedia nuk është një forum për fjalën e lirë të pakufizuar. Fakti që Wikipedia është një, projekt i hapur vetë-drejtues nuk do të thotë që çdo pjesë e qëllimit të saj është të shqyrtojë qëndrueshmërinë e komuniteteve anarkiste. Qëllimi ynë është të ndërtojmë një enciklopedi dhe jo të testojmë kufijtë e anarkizmit.

Wikipedia nuk është demokraci

Wikipedia nuk është një eksperiment mbi demokracinë apo çdo sistem tjetër politik. Kuptimi kryesor i saj (edhe pse jo ekskluziv) i vendimmarrjes dhe zgjidhjes së konflikteve është redaktimi dhe diskutimi duke përdorur konsensusin dhe jo votimin. Sondazhet përdoren ndonjëherë për të provuar për konsensus, por sondazhet ose vrojtimet mund të pengojnë në vend që të favorizojnë diskutimet, kështu që duhet të përdoret me kujdes.