Beteja e Pashtrikut

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Beteja e Pashtrikut ose Operacioni Shigjeta ishte një betejë dy-javëshe ndërmjet Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK-së) me mbështetje të NATO-s kundër Ushtrisë së Jugosllavisë, e cila u zhvillua më 26 Maj të vitit 1999, gjatë Luftës në Kosovë. Objektivi kryesor i forcave të UÇK-së, ishte hapja e një rruge përmes lumit Drini i Bardhë dhe malit të Pashtrikut në mënyrë që të sigurohej kalimi i sigurt i armëve dhe vullnetarëve përmes kufirit ShqipëriKosovë. Para betejës, Ushtria Jugosllave dhe Policia Serbe kishin kryer një fushatë spastrimi etnik të fshatrave të banuara me shqiptarë në shpatet e Malit të Pashtrikut dhe i shndërruan ato në baza operative përpara.

Beteja e Pashtrikut
Pjesë e Luftës së Kosovës
Camp Prizren 2002-01-20.jpg
Pamja e Malit të Pashtrikut nga Prizreni pas Luftës
Data 26 Maj – 14 Qershor 1999
Vendi Pashtrik, Komuna e Prizrenit, Kosovë
Kufiri Shqipëri - Kosovë
Rezultati Marrëveshja e Kumanovës
  • Fitorja e UÇK-së dhe NATO-s
  • UÇK-ja e mori Malin e Pashtrikut dhe fshatrat përreth tij
  • Ngecja Taktike
Pjesëmarrsit në konflikt
UCK KLA.svg Ushtria Çlirimtare e Kosovës

Flag of Albania.svg Ushtria e Shqipërisë

Flag of NATO.svg NATO

Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg Ushtria e Jugosllavisë

Flag of Russia.svg Mercenarët Rusë

Komandantët dhe udhëheqësit
UCK KLA.svg Agim Çeku
UCK KLA.svg Ekrem Rexha
UCK KLA.svg Sadik Halitjaha
UCK KLA.svg Tahir Sinani
UCK KLA.svg Bilall Syla
Flag of NATO.svg Wesley Clark
Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg Nebojsha Pavkoviç
Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg Vladimir Llazareviç
Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg Bozhidar Deliç
Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg Boshko Lemiç 
Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg Stojan Konjikovac
Njësitë e përfshira
UCK KLA.svg Brigada 121 "Ismet Jashari"

UCK KLA.svg Brigada 123

Flag of USA.svg Divizioni i 82-të Ajror

Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg Njësitë e Korpusit të Prishtinës Brigada e Motorizuar 549

72nd Brigade for Special operations Brigada e 72-të Speciale Ajrore

Fuqia (kapaciteti)
UCK KLA.svg 154 luftëtarë (në fillim)

UCK KLA.svg 1,800 luftëtarë (në Maj)

Flag of USA.svg Avionë Amerikan
B-52 dhe A-10

Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg 450 ushtarë (në fillim)

Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg 2,000 ushtarë (në Maj)

Flag of Russia.svg Qindra mercenarë rusë

Viktimat dhe humbjet
UCK KLA.svg 16 të vrarë

UCK KLA.svg 40 të plagosur

Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg 87 të vrarë

Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg 300 të plagosur

Afati Kohor[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Luftëtarët e UÇK-së arritën t'a kapnin Malin e Pashtrikut, shpatet e tij veriore dhe fshatin Milaj, në bregun verior të Drinit të Bardhë deri në fund të Majit 1999. Përkundër mbështetjes së rëndë ajrore të NATO-s, e cila përfshinte përdorimin e avionëve bombardues USAF B-52, Ushtria Jugosllave përsëri e mbajti vijën në Drinin e Bardhë, ku ata ndërtonin ura të përkohshme për të mbajtur linjat e tyre të furnizimit të hapura, të mbështetura nga mortaja të rënda dhe artileria. UÇK-ja i mori fshatrat Pllaneja, Buçare, Lumbarda dhe një pjesë të zonës kufitare në veriperëndim të Prizrenit, por nuk ishte në gjendje të bënte fitime të mëtejshme deri në kohën e nënshkrimit të Marrëveshjes së Kumanovës më 10 qershor 1999, gjë që rezultoi në tërheqjen e forcave jugosllave nga Kosova.

Prapaskena[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në Prill 1999 një muaj para betejës, refugjatët shqiptarë nga fshatrat Gorozhup, Milaj, Gjonaj dhe Pllaneja në shpatet e Malit të Pashtrikut raportuan se ata ishin rrahur, vrarë dhe dëbuar me forcë nga fshatrat e tyre nga Ushtria, policia dhe paramilitarët serbë. Terreni midis Kosovës dhe Shqipërisë i cili është malor lejon vetëm disa kalime, Ushtria Jugosllave u përpoq të krijonte zinxhir mbrojtës për të cilin ata besonin se do të zmbrapste një sulm tokësor nga UÇK-ja. Zona e Pashtrikut ishte veçanërisht e prekshme nëse sulmohej nga këmbësoria e lehtë, Ushtria Jugosllave ishte e vetëdijshme për këtë dhe vendosi një seri kullash vrojtimi dhe pikash vëzhgimi në pikat strategjike pranë kufirit shqiptar.

UÇK-ja kishte marrë trajnim dhe armë nga Ushtria e Shqipërisë dhe agjensitë perëndimore, gjatë kësaj periudhe UÇK-ja gjithashtu u përqëndrua në rekrutimin e veteranëve shqiptarë nga lufta në Kroaci dhe Bosnjë. Agim Çeku komandanti më i shquar i UÇK-së gjatë betejës ishte një oficer në Ushtrinë Kroate gjatë operacionit Stuhia. Komanda e lartë e UÇK-së ishte e qartë në deklaratat e tyre rreth operacionit. Qëllimi i tyre zyrtar ishte të kapnin Malin e Pashtrikut dhe bazat e operacionit përpara atje. Media perëndimore raportoi se qëllimi i UÇK-së ishte kapja e autostradës që lidh Pejën dhe Prizrenin disa kilometra në veri të Pashtrikut dhe disa raporte edhe më ambicioze e vendosën kapjen e Prizrenit si qëllim. Këto skenarë dhe raporte mediatike janë vlerësuar si joreale pasi UÇK-ja mund të kishte kapur Prizrenin vetëm me sulme të zgjatura tokësore dhe sulme ajrore. Qëllimet politike të UÇK-së ishin sigurimi i një fitore ushtarake dhe largimin e forcave jugosllave nga Pashtriku si dhe dërgimi i një mesazhi se kjo ishte një parathënie e një pushtimi shumë më të madh tokësor të NATO-s. Forca e UÇK-së u raportua të ishte e lartë deri në 4000 burra nga disa burime perëndimore. Televizioni Shqiptar vetëm deklaroi se njësitë e përfshira të UÇK-së ishin Brigada 121 "Ismet Jashari" dhe Brigada 123. Të dyja ishin pjesë e Zonës Operative të Pashtrikut. Gjenerali i NATO-s Wesley Clark vuri në dukje numrin e luftëtarëve të UÇK-së ndërmjet 1800–2000. UÇK-ja u mbështet nga zjarri i tankeve dhe artilerisë nga Ushtria Shqiptare dhe mbështetja e fortë ajrore nga NATO.

Fillimi i Betejës[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

26–29 Maj: Sulmi fillestar i UÇK-së[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ofensiva e UÇK-së filloi në orën 04:00 të mëngjesit, UÇK-ja sulmoi në të gjithë një front dhjetë milje nga zonat e tyre operative, ata u mbështetën nga breshëria e Ushtrisë Shqiptare dhe mbështetja ajrore e NATO-s. UÇK-ja shpejt kapërceu pikat e vëzhgimit dhe kullave të vrojtimit jugosllav. Sapo kaluan kufirin, disa njësi duket se kanë shkuar në anën veriore të malit nga i cili vëzhgojnë ftohtë qytetin e Gjakovës. Njësi të tjera shkuan mbi mal ose në pyjet në jug të tij. Kur komandanti serb Bozhidar Deliç kuptoi se një ofensivë ishte në zhvillim e sipër, ai urdhëroi trupat e tij që të futeshin në forcë dhe iu përgjigj sulmit me avionë dhe mortaja. Ai urdhëroi artilerinë e tij të vinte në shënjestër rrugët që të çonin në mal. Këto breshëri kompromentuan aftësitë sulmuese të UÇK-së për dy ditët e ardhshme. Pavarësisht përdorimit të gjerë të sulmeve ajrore të NATO-s, ata bënë shumë pak për të ndaluar artilerinë jugosllave të sulmonte linjat e furnizimit të UÇK-së brenda Shqipërisë. Ndërsa luftimet vazhdonin në vendbanimet kufitare, burimet e UÇK-së raportuan se ata kishin tejkaluar fshatin Pllaneja dhe po lëviznin drejt fshatit Gjonaj.

1 Qershor: Shtohen sulmet ajrore të NATO-s[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Më 1 Qershor avionët e NATO-s hodhën rreth 150 bomba në objektivat e Ushtrisë Jugosllave. NATO pretendoi të ketë goditur 32 copa artilerie, 9 transportues të blinduar personal, 6 automjete të blinduara, 4 automjete të tjera ushtarake, 8 pozicione mortaje dhe një raketë sipërfaqe-ajër SA6. NATO gjatë gjithë fushatës e mbajti UÇK-në në një gjatësi të armëve. Ofensiva e UÇK-së kishte arritur një ngërç. Ushtria Jugosllave dukej se po organizonte një kundërsulm. NATO duke u frikësuar se Millosheviçi do të merrte një pozitë më të mirë në negociata nëse ata rimerrnin fitimet e bëra nga UÇK-ja, shtonin fushatën e tyre të bombardimeve. Sipas gazetares amerikane Diana, Gjenerali Wesley Clark u tha oficerëve të tij: "Ai mal nuk do të humbasë. Unë nuk do të kem serbë në atë mal. Ne do të paguajmë për atë kodër me gjak amerikan nëse nuk e ndihmojmë UÇK-në". Disa sulme ajrore të NATO-s goditën pozicionet e UÇK-së, megjithatë UÇK-ja nuk pësoi asnjë viktimë nga zjarri miqësor i NATO-s në atë kohë. Këto sulme ajrore i dhanë mundësi UÇK-së të sulmonte. Ushtria Jugosllave iu përgjigj kësaj duke granatuar vendbanimet në kufi me Shqipërinë duke përfshirë vendbanimet Pergolaj, Golaj dhe Krumë. Këto sulme nuk goditën asnjë civil, por rritën fluksin e refugjatëve në Kukës dhe ushtruan presion mbi administratën. Shqipëria iu përgjigj kësaj duke mobilizuar ushtrinë e saj në kufi dhe duke zhvilluar një stërvitje të zjarrit të profilit të lartë.

6–9 Qershor: Ngecja Taktike[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Më 6 Qershor, Ushtria Jugosllave nisi një kundërsulm afër fshatit Pllaneja. Ndërsa ushtarët serbë përparuan drejt Pllanejës, ata u goditën nga 82 bomba hekuri të drejtuara M-82 nga dy avionë të modelit amerikan B-52 dhe B-1B. Ka llogari kontradiktore rreth viktimave të pësuara nga trupat serbe. Sipas disa dëshmive nga luftëtarët e UÇK-së, ata pësuan humbje serioze, por sipas raporteve të tjera të UÇK-së shumica ishin në gjendje të hynin në siguri përpara ndikimit. Një inspektim tokësor nga trupat gjermane të KFOR-it pas përfundimit të luftimeve nuk gjeti rrënoja të ndonjë automjeti apo tanku. Më 7 Qershor, bombardimet dhe luftimet vazhduan rreth Pashtrikut. Më 9 Qershor, Ushtria Jugosllave u tërhoq nga Pashtriku dhe u nënshkrua Marrëveshja e Kumanovës për tërheqjen e të gjitha forcave jugosllave nga Kosova.

Pasojat[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Përkundër suksesit të UÇK-së për arritjen e objektivit të saj operativ, ajo është konsideruar si një nga faktorët më të rëndësishëm në vendimin e Sllobodan Millosheviçit për të nënshkruar Traktatin e Kumanovës. Sipas një zyrtari amerikan, "Millosheviçi humbi nervin kur fuqia tokësore, në formën e ofensivës shqiptare dhe aftësinë e Task Force Hawk për të përfituar nga ofensiva dhe për të ndriçuar fushën e betejës me mjetet e tij të inteligjencës, mbikëqyrjes dhe zbulimit, së pari zhbllokuan aftësinë e plotë të fuqisë ajrore".

Referencat[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Bibliografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Смиљанић, Спасоје (2009). Војска Југославије у одбрани од агресије 1999. године (bot. I)). Београд: Клуб генерала и адмирала Србије. ISBN 978-86-912285-0-7. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Steele, Jonathan (17 korrik 1999). "Ghost village marks the battle that ended the war". The Guardian. London. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)