Dubs

Dubs Dubs (Arpitanisht)
Department
Ndërtesa e prefekturës në Besançon
Flamuri Coat of arms
Vendndodhja e Dubsit në Francë
Koordinatat: 47°10′N 06°25′E
Shteti	Franca
Rajoni	Bourgonja-Franche-Comté
Prefektura	Besançon
Nënprefekturat	Montbéliard Pontarlier
Qeverisja
• Presidenti i Këshillit të Departamentit	Christine Bouquin (DVD)
Sipërfaqja
• Total	5.232,6 km2 (20,203 sq mi)
Popullsia  (Janar 2019)
• Total	543.974
• Rank	49
• Dendësia	10/km2 (27/sq mi)
Zona kohore	UTC+1 (CET)
• Verë (DST)	UTC+2 (CEST)
Numri i departamentit	25
Qarqet	3
Kantonet	19
Komunat	571

Doubs ( Frëngjisht: [du]  ( dëgjoni); Arpitan: Dubs ; Shqip: Dubsi ) është një departament në rajonin Burgonjë -Franche-Comté në Francën Lindore. I emërtuar sipas lumit Dubs, ai kishte një popullsi prej 543,974 në 2019-ën. Prefektura e tij është Besançon dhe nënprefekturat janë Montbéliard dhe Pontarlier .

Historia

Qysh në shekullin e 13-të, banorët e dy të tretave veriore të Dubs flisnin Franc-Comtois, një dialekt i langues d'oïl . Banorët e dy të tretës jugore të Dubsit flisnin një dialekt të gjuhës arpitane . Të dyja gjuhët bashkëjetuan me frëngjishten, gjuha zyrtare e ligjit dhe tregtisë, dhe vazhduan të fliteshin shpesh në zonat rurale në shekullin e XX-të. Të dyja fliten ende sot, por jo në baza ditore.

Dubsi ishte i rëndësishëm si një portë për në Zvicër përmes kalimit në Cluse de Pontarlier. Shumë njerëz të famshëm, duke përfshirë Mirabeau, Toussaint Louverture dhe Heinrich von Kleist, u burgosën në Kështjellën e Jouxit .

Dubsi është një nga 83 departamentet origjinale të krijuara gjatë Revolucionit Francez më 4 mars 1790. Ajo u krijua nga një pjesë e ish-provincës Franche-Comté . Prefektura (kryeqyteti) është Besançoni .

Në 1793, republika e Mandeureës u aneksua nga Franca dhe u përfshi në departament. Ky distrikt u kalua midis territoreve dhe departamenteve të ndryshme në riorganizimet dhe luftërat administrative që pasuan, por u rivendos në Dubs në 1816 kur departamentit iu shtua edhe ish-principata e Montbéliardit .

Sidoqoftë, komuna Le Cerneux-Péquignot u aneksua nga Kantoni i Neuchâtelit sipas kushteve të Traktatit të Parisit të vitit 1814, dhe që atëherë mbeti territor zviceran.

Midis humbjes së Francës në Betejën e Waterloo -s dhe nëntorit 1818, Dubsi u përfshi në zonën e pushtuar nga trupat austriake .

Viktor Hygo, Gustave Courbet, Armand Peugeot, Vëllezërit Lumier dhe Frank Darabont janë ndër njerëzit e famshëm të lindur në Dubs.

Gjeografia

Dubsi është pjesë e rajonit aktual të Bourgogne-Franche-Comté dhe është i rrethuar nga departamentet franceze Jura, Haute-Saône dhe Territori i Belfortit, dhe kantonet zvicerane Vaud, Neuchâtel dhe Jura .

Departamenti dominohet nga malet Jura, të cilat ngrihen në lindje të Besançonit .

Qytetet kryesore

Komuna më e populluar është Besançoni, prefektura. Që nga viti 2019, ka 5 komuna me më shumë se 10,000 banorë:

Komuna	Popullsia (2019)
Besançon	117,912
Montbéliard	25806
Pontarlier	17,542
Audincourt	13,341
Valentigney	11272

Historical population

Year	Pop.	±%
1791	219,642	—
1801	216,226	−1.6%
1806	226,04	+4.5%
1821	242,663	+7.4%
1831	265,535	+9.4%
1841	286,236	+7.8%
1851	296,679	+3.6%
1861	296,28	−0.1%
1872	291,251	−1.7%
1881	310,827	+6.7%
1891	303,081	−2.5%
1901	298,864	−1.4%
1911	299,935	+0.4%
1921	285,022	−5.0%
1931	305,5	+7.2%
1936	304,812	−0.2%
1946	298,255	−2.2%
1954	327,187	+9.7%
1962	384,881	+17.6%
1968	426,363	+10.8%
1975	471,082	+10.5%
1982	477,163	+1.3%
1990	484,77	+1.6%
1999	499,062	+2.9%
2006	516,823	+3.6%
2011	529,103	+2.4%
2016	538,549	+1.8%

Ekonomia

Departamenti Dubs është në të njëjtën kohë më i gjelbërti dhe më i industrializuari në Francë. 

Është vendlindja e prodhuesit të automobilave Peugeot .

Turizmi

Kalaja e Joux dhe Besançon janë destinacione të rëndësishme turistike.

Galeri

• 
  Kalaja dhe qyteti i vjetër i Besançonit në një gjarpërim të Dubsit
• 
  Kriporet Mbretërore në Arc-et-Senans
• 
  Montbéliard
• 
  Fortesa e Jouxit
• 
  Lods, një nga fshatrat më të bukur të Francës

Bibliografi

• Hoffmann, Michael, Die französischen Konservativen in der katholischen Provinz Parteigenese und politische Kultur im Doubs (1900–1930) (Frankfurt am Main ua, Peter Lang, 2008) (Moderne Geschichte und Politik, 22).