Haute-Saône
Saona e Epërme
Hiôta-Sona (Arpitanisht) Haute-Saône (Frëngjisht) | |
|---|---|
     _-_01.jpg) Nga lart poshtë, majtas djathtas: Étobon, lumi Ognon në Pesmes,Lumi Saonë në Bucey-lès-Traves, Clairegoutte, Burimi i Planey në Anjeux,pamje e fshatit Corcelles në Saulnot | |
 Coat of arms | |
 | |
| Sipërfaqja | |
• Total | 5.360 km2 (2,070 sq mi) |
| Popullsia | |
• Total | 234.601 |
Haute-Saône ( shqiptimi frëngjisht: [ot soːn] (
dëgjoni); Arpitan : Hiôta-Sona ; Shqip: Saona e Epërme ) është një departament në rajonin Bourgogne-Franche-Comté të Francës verilindore. I emërtuar sipas lumit Saône, ai kishte një popullsi prej 235,313 banorësh në 2019. [1] Prefektura e saj është Vesoul ; Nënprefektura e saj e vetme është Lure .
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Departamenti u krijua në vitet e para të Revolucionit Francez nëpërmjet zbatimit të një ligji të datës 22 dhjetor 1789, nga një pjesë e ish-provincës Franche-Comte . Kufijtë e departamentit të ri korrespondonin afërsisht me ato të Bailiwick-ut të vjetër të Amontit .
Departamenti u shënua gjithashtu nga Lufta Franko-Prusiane me betejat e Hericourt, dhe Villersexel, por edhe afërsia gjatë Rrethimit të Belfortit. Departamenti mirëpriti Alzaserët që ikin nga aneksimi i Alzasë-Lorrenës .
- The Franco-Prussian war in Haute-Saône
Beteja e Lisaine
Beteja e Villersexel
Pamje nga shkatërrimi i Bourg de Villersexel
Artileria gjermane përpara rrënojave të kështjellës së Villersexel
Departamenti ka një të kaluar të rëndësishme minerare dhe industriale (miniera qymyri, kripe, hekuri, plumbi-argjendi-bakri, shist argjilor bituminoz, kancelari, tjerrje, thurje, farkëtim, shkritore, tjegulla, fabrika mekanike).
Gjeografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Saona e Epërme është pjesë e rajonit BFC dhe ndahet në 2 rrethe dhe 17 kantone. Departamentet fqinje janë Côte-d'Or në perëndim, Haute-Marne në veri-perëndim, Vosges në veri, Territoire de Belfort në lindje, Doubs në jug dhe lindje dhe Jura në jug.
Departamenti mund të paraqitet si një territor kalimtar i vendosur midis disa prej departamenteve më në depresion ekonomikisht të Francës lindore dhe të ashtuquajturës zonë Blu Banana e karakterizuar, në dekadat e fundit nga një rritje ekonomike relativisht e fuqishme.
Ekonomia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Departamenti është kryesisht rural, pavarësisht se zona ka qenë në ballë të industrializimit në shekullin e XVIII-të. Tradita industriale vazhdon, por bizneset industriale priren të jenë në shkallë të vogël.
Demografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]| Year | Pop. | ±% |
|---|---|---|
| 1801 | 291.579 | — |
| 1821 | 308.171 | +5.7% |
| 1831 | 338.910 | +10.0% |
| 1841 | 347.627 | +2.6% |
| 1851 | 347.469 | −0.0% |
| 1861 | 317.183 | −8.7% |
| 1872 | 303.088 | −4.4% |
| 1881 | 295.905 | −2.4% |
| 1891 | 280.856 | −5.1% |
| 1901 | 266.605 | −5.1% |
| 1911 | 257.606 | −3.4% |
| 1921 | 228.348 | −11.4% |
| 1931 | 219.257 | −4.0% |
| 1936 | 212.829 | −2.9% |
| 1946 | 202.573 | −4.8% |
| 1954 | 209.303 | +3.3% |
| 1962 | 208.440 | −0.4% |
| 1968 | 214.176 | +2.8% |
| 1975 | 222.254 | +3.8% |
| 1982 | 231.962 | +4.4% |
| 1990 | 229.650 | −1.0% |
| 1999 | 229.732 | +0.0% |
| 2006 | 235.867 | +2.7% |
| 2011 | 239.695 | +1.6% |
| 2016 | 237.242 | −1.0% |
Ashtu si shumë departamente rurale në Francë, Saona e Epërme ka përjetuar një reduktim të egër të popullsisë, nga gati 350,000 në mesin e shekullit të XIX-të në më pak se 200,000 në prag të Luftës së Dytë Botërore, pasi njerëzit emigruan në qendrat e reja të popullsisë në industrializim e sipër, shpesh jashtë Francës Metropolitane .
| Komuna | Emri në shqip | Popullsia (2019) |
|---|---|---|
| Vesoul | Vesulë | 14914 |
| Hericourt | Herikurt | 10646 |
| Lure | Joshje | 8,046 |
| Luxeuil-les-Bains | Lusuj | 6623 |
| Gray | Gri | 5553 |
Turizmi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Notre-Dame du Haut nga Le Corbusier (UNESCO)
Kështjella e Oricourt
Pesmes
La Planche des Belles Filles (Tour de France)
Pamje e Pllajës së një Mijë Pellgjeve
